چالش دسترسی به خدمات توانبخشی در کردستان
گزارشهای میدانی از شهرستانهای مختلف کردستان نشان میدهد کمبود مراکز توانبخشی خانوادهها را برای دریافت خدمات پایهای مانند فیزیوتراپی، گفتاردرمانی و کاردرمانی ناچار به سفرهای مکرر به مرکز استان کرده است، وضعیتی که علاوه بر افزایش هزینهها، روند درمان و توانمندسازی افراد نیازمند توانبخشی را با اختلال جدی روبهرو میکند.
به گزارش خبرگزاری فارس از سنندج، در میان دغدغههای سنگین خانوادههایی که با نیازهای ویژه فرزندان یا اعضای خود روبهرو هستند مسئله دسترسی به خدمات توانبخشی در استان کردستان به یکی از مهمترین چالشهای اجتماعی تبدیل شده است.گزارشهای میدانی از شهرستانهای مختلف استان نشان میدهد که کمبود مراکز توانبخشی در برخی مناطق شکافی جدی میان نیازهای واقعی جامعه و امکانات موجود ایجاد کرده است، شکافی که خانوادهها آن را نه در آمار و گزارشها بلکه در مسیرهای طولانی، هزینههای افزایشی و ساعتها انتظار برای یک جلسه درمانی تجربه میکنند. در بسیاری از موارد نبود مراکز تخصصی مانند فیزیوتراپی، گفتاردرمانی یا کاردرمانی در سروآباد یا دهگلان خانوادهها را ناچار میکند برای دریافت ابتداییترین خدمات به مریوان یا حتی مرکز استان سفر کنند، سفری که برای کودکان دارای اختلالات ویژه، سالمندان یا افراد دارای معلولیت نهتنها طاقتفرسا بلکه گاه مانعی برای تداوم روند درمان محسوب میشود.این وضعیت تنها یک مشکل زیرساختی نیست بلکه تأخیر در درمان، وقفههای طولانی، خستگی جسمی و روحی خانوادهها و هزینههای سنگین رفتوآمد باعث میشود بسیاری از افراد نیازمند توانبخشی از چرخه درمان مؤثر خارج شوند و سطح توانمندی و استقلال آنها آسیب ببیند.
فرزانه بهرامی معاون امور توانبخشی بهزیستی کردستان در گفتوگویی که تلاش میکند ابعاد این موضوع را روشنتر و راهکارهای پیش رو را شفافتر کند، اظهار کرد: سازمان بهزیستی کردستان در سالهای اخیر تلاش کرده است تا شبکهای از خدمات منسجم، تخصصی و قابل دسترس در حوزه توانبخشی ایجاد کند، شبکهای که نقش آن در توانمندسازی گروههای مختلف افراد دارای معلولیت، ارتقای کیفیت زندگی و جلوگیری از وابستگیهای بلندمدت نقشی اساسی دارد. وی در تشریح آخرین وضعیت این خدمات تصویری دقیق از ظرفیتها، نیازها و چالشهای موجود ارائه میدهد و افزود: توسعه توانبخشی در یک استان کوهستانی و گسترده همچون کردستان نیازمند برنامهریزیهای هدفمندتر و تقویت جدی زیرساختهاست.معاون امور توانبخشی بهزیستی استان کردستان بیان کرد: در حال حاضر ۳۳ مرکز توانبخشی و آموزشی روزانه در سطح استان فعال است و حدود ۱۶۱۵ نفر از خدمات تخصصی این مراکز بهرهمند میشوند، این مراکز مجموعهای گسترده از خدمات، از توانبخشی جسمی ـ حرکتی و کاردرمانی گرفته تا خدمات روانشناختی، اختلالات رشد، هوش، گفتاردرمانی، سالمندان، حرفهآموزی، کارگاههای تولید حمایتی، اوتیسم و اختلال شنوایی را پوشش میدهند.به گفته بهرامی، تقریباً تمامی شهرستانهای استان به این مراکز مجهز هستند اما سروآباد همچنان تنها نقطه فاقد مرکز توانبخشی روزانه است، موضوعی که بار اضافی قابل توجهی بر دوش خانوادهها و بیماران گذاشته است.
وی با اشاره به آمارهای موجود که بیش از ۱۱۰۰ فرد دارای معلولیت در سروآباد زندگی میکنند، عنوان کرد: جمعیت پراکنده، توپوگرافی سخت و روستاهای کوهستانی سبب شده بخش قابل توجهی از این افراد برای دریافت خدمات توانبخشی ناچار به سفرهای مداوم به مریوان یا حتی سنندج باشند، نیازسنجیهای انجامشده نشان میدهد حداقل ۱۰ درصد از این جمعیت به خدمات مستمر روزانه نیاز دارند، خدماتی که نبود آنها باعث طولانیشدن روند درمان، افت انگیزه در خانوادهها، هزینههای مضاعف و حتی تشدید برخی اختلالات میشود.معاون امور توانبخشی بهزیستی استان کردستان در ادامه بیان کرد: هرچند مریوان چهار مرکز فعال دارد اما بسیاری از خدمات تخصصی که برای برخی کودکان یا بیماران لازم است، مانند خدمات ویژه اوتیسم، حرکتی پیشرفته یا تجهیزات تخصصی فقط در مرکز استان ارائه میشود و این رفتوآمدهای اجباری عملاً روند درمان را فرسایشی میکند.بهرامی به مشکل دیگری که به شهر خاصی محدود نمیشود بلکه در بسیاری از شهرستانها دیده میشود، اشاره کرد و گفت: نبود نیروهای متخصص از گفتاردرمانگر و کاردرمانگر گرفته تا روانشناس و فیزیوتراپیست با کمبود مواجه هستیم چراکه در سروآباد حتی یک گفتاردرمانگر یا کاردرمانگر مستقر وجود ندارد و این خلأ نهفقط برای افراد تحت پوشش بهزیستی، بلکه برای عموم مردم مشکلآفرین است. به گفته وی، خانوادهها برای یک جلسه گفتاردرمانی مجبورند ساعتها راه طی کنند، امری که در استانهایی با ساختار جغرافیایی دشوارخود به یک مانع درمانی تبدیل میشود.
معاون امور توانبخشی بهزیستی استان کردستان در پاسخ به این سوال که خانوادهها درباره فرسودگی تجهیزات و کمبود امکانات استاندارد در برخی مراکز گلایه دارند، عنوان کرد: گلایهها، ریشه اصلی آن را باید در ساختار اقتصادی و تأمین مالی این مراکز جستوجو کرد چراکه همه مراکز توانبخشی استان خصوصی هستند و از محل یارانه دولتی و پرداخت خانوادهها اداره میشوند. بهرامی ادامه داد: در شرایطی که تورم هزینههای تجهیز، نگهداری و بهروزرسانی ابزارهای تخصصی را چند برابر شده است بسیاری از مراکز توان خرید تجهیزات نو را ندارند و تنها با یارانههای دولتی قادر به حفظ حداقل استانداردها هستند. به گفته وی، اگرچه بهزیستی از طریق نظارت، پایش و کمکهای یارانهای بخشی از مشکلات را جبران میکند اما بخش عمده مسئولیت تأمین تجهیزات بر دوش مراکز خصوصی است و برخی از آنها توان کافی برای سرمایهگذاری در تجهیزات جدید را ندارند.معاون امور توانبخشی بهزیستی استان تأکید میکند که محدودیت منابع یکی از اصلیترین موانع توسعه مراکز توانبخشی است، از یک سو هزینه خدمات توانبخشی با رشد تورم بالا رفته و از سوی دیگر میزان یارانهها توان پاسخگویی به نیازهای فزاینده مراکز را ندارد. به گفته بهرامی، اگر مراکز بتوانند از طریق دریافت وام و اعتبارات حمایتی بخش خصوصی تجهیزات خود را بهروز کنند، بخشی از چالشها کاهش خواهد یافت، اما این فرایند نیازمند پیگیری اداری و حمایت بیشتر دستگاههای مرتبط است.
توانبخشی کردستان همچنان در انتظار تقویت زیرساختهاو اما در مجموع توضیحات معاون توانبخشی بهزیستی تصویر روشن و در عین حال هشداردهندهای ارائه میدهد، زیرساختهای توانبخشی کردستان طی سالهای اخیر توسعه یافته اما با نیاز واقعی استان فاصله دارد. مناطق محرومتر مانند سروآباد همچنان فاقد مراکز تخصصی هستند، کمبود شدید نیروهای متخصص ادامه دارد و هزینههای سنگین تجهیز و نگهداری مراکز خصوصی روند توسعه خدمات را کند کرده است، این شرایط نشان میدهد گره اصلی توانبخشی در استان نه فقدان اراده، بلکه کمبود منابع، کمبود نیروی متخصص و فشار مضاعف بر مراکز خصوصی است.مسائلی که اگر برای آنها چارهای جدی اندیشیده نشود بخش قابل توجهی از افراد دارای معلولیت همچنان مجبور خواهند بود برای ابتداییترین خدمات، مسیرهای طولانی را طی کنند و فرصتهای طلایی درمان را از دست بدهند.
11:00 - 27 آبان 1404