شعار سال و تحول در حکمرانی وقف
در سالی که مزین به شعار «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت و امنیت ملی» است، همه وزراتخانه ها و دستگاه ها ضروریست برای تحقق شعار سال برنامه ریزی کنند. سازمان اوقاف و امور خیریه هم نیازمند «کیفیسازی و عمق اثرگذاری» بیشتر است.
این نوشتار با نگاهی تحول خواهانه، ۹ پیشنهاد عملیاتی برای تبدیل نهاد وقف به پیشران اقتصاد مردمی و تقویت اعتماد عمومی ارائه میدهد.سازمان اوقاف و امور خیریه در سالهای اخیر، گامهای بلند و ارزشمندی در مسیر صیانت از موقوفات و اجرای امینانه نیات واقفین برداشته است؛ اقداماتی که انصافاً نتایج درخشانی به همراه داشته و بارها مورد تأیید و تقدیر دفتر مقام معظم رهبری و مسئولان ارشد نظام قرار گرفته است. با این حال، تاکید رهبران شهید و فعلی انقلاب اسلامی در سالیان اخیر، حول اقتصاد مقاومتی، این ضرورت را ایجاب میکند که برای حفظ پویایی و پاسخگویی به اقتضائات جدید سال ۱۴۰۵، «روشها» نیز متحول شوند.برای فاصله گرفتن از فضای تکراری و ایجاد ارزش افزوده در سایه دستاوردهای پیشین، ۹ پیشنهاد زیر با نگاه به «تحول در روش» ارائه میگردد:۱. گذار از گزارشدهی کمی به سنجش اثرگذاری کیفی:تغییر شاخصها از «تعداد وام» به «پایداری مشاغل»؛ وحدت ملی زمانی محقق میشود که مستأجران اراضی وقفی، بهبود کیفیت زندگی خود را به صورت ملموس حس کنند و این حس به یک باور قلبی تبدیل شود.۲. تقویت پیوندهای فراقومی در مناطق محروم و مرزی:اولویتبخشی به نخبگان محلی در مدیریت پروژههای وقفی بدون تبعیض مذهبی یا قومی، جهت بازسازی اعتماد و تقویت امنیت ملی از پایین به بالا (درونزا).۳. کاهش آسیبهای اجتماعی به عنوان زیرساخت امنیت داخلی:هدایت منابع به سمت درمان اعتیاد، حمایت از زنان سرپرست خانوار و اشتغال زندانیان؛ اقداماتی که مستقیماً هزینههای امنیتی کشور را کاهش داده و پایداری جامعه را تضمین میکند.
۴. پدافند غیرعامل و تجهیز بقاع متبرکه به پناهگاههای امن:تجهیز اماکن مقدس به امکانات امدادی و ذخایر استراتژیک برای تبدیل این بقاع به «پناهگاههای امن و پشتیبان» مردم در مواقع بحران و حوادث غیرمترقبه.۵. امنیت فرهنگی و مقابله با نفوذ:تقویت کارکردهای تربیتی در مساجد و بقاع برای تبیین ارزشهای ملی و دینی؛ ابزاری مؤثر در مقابله با جنگ نرم و حفظ انسجام فکری جامعه.۶. گذار از تصدیگری به تسهیلگری:تغییر نقش سازمان از اجراکننده مستقیم به بسترسازِ فعالیت گروههای جهادی و تشکلهای مردمی؛ این رویکرد با اعتماد به مردم، «وحدت ملی» را از طریق مشارکت واقعی محقق میسازد.۷. امنیت هوشمند و صیانت از دادهها:با توجه به دیجیتالی شدن اسناد، صیانت حرفهای از بانک اطلاعاتی موقوفات کشور در برابر حملات سایبری، یکی از بزرگترین خدمات به امنیت ملی محسوب میشود.۸. ایجاد «صندوق امید وقفی» برای نخبگان و کارآفرینان:اعطای تسهیلات به نخبگانی که به دلیل نبود سرمایه در مضیقه هستند؛ پیوند زدن «ثروتهای معنوی قدیمی» به «استعدادهای جوان امروزی» دقیقاً در راستای اقتصاد مقاومتی است.۹. شفافیت داوطلبانه و اتاق شیشهای:راهاندازی سامانه پایش مردمی که هر شهروند بتواند ثمره درآمد موقوفه محلهاش را در اقتصاد مقاومتی ببیند؛ اقدامی که دیوار بین دولت و ملت را برداشته و اعتماد اجتماعی را تقویت میکند.در مجموع خروج از «اجارهداریِ صرف» و ورود به عرصه «مشارکت در تولید»، نه تنها عواید موقوفات را رشد میدهد، بلکه با درگیر کردن مردم در چرخه اقتصاد وقف، اقتدار ملی را در برابر فشارهای خارجی به شکلی بیسابقه افزایش خواهد داد.
08:10 - 8 فروردین 1405