پایان افسانه «پیروزی سریع» در راهبرد اسرائیل
جنگ اخیر نشان داد مفهوم «پیروزی» در راهبرد نظامی اسرائیل بیش از هر زمان دیگری مبهم و غیرقابل تحقق شده است.
گروه بینالملل خبرگزاری فارس، ۳۷ روز از توقف جنگ میگذرد و اکنون شاید بتوان با نگاهی وسیعتر به صحنه جنگ رمضان نگاه کرد؛ در این نوشتار به نتیجه جنگ برای رژیم اسرائیل از دریچه تعاریف راهبردی این رژیم در اتباط با مفهوم «پیروزی در جنگ» میپردازیم.در این راستا تهاجم نظامی آمریکایی-اسرائیلی علیه ایران و لبنان را میتوان یک آزمون مهم برای راهبرد امنیتی این رژیم دانست؛ نه فقط از نظر عملکرد نظامی، بلکه از این جهت که آیا توانست به نتایج مشخص و تعیینکننده در یک منطقه پیچیده برسد یا نه. از زمان عملیات «طوفان الاقصی»، رویکرد امنیتی اسرائیل تغییر کرده و از سیاستهای قدیمی مثل بازدارندگی و کنترل محدود درگیری، به سمت یک سیاست تهاجمیتر رفته بود؛ یعنی پیشدستی در حمله، هدف قرار دادن زیرساختهای طرف مقابل و تلاش برای جلوگیری از بازسازی توان آنها.با این حال، روند جنگ نشان داد که بین این اهداف و آنچه در میدان اتفاق افتاد، فاصله زیادی وجود داشت. همین مسئله باعث شد تردیدهای جدی درباره کارآمدی این رویکرد در برابر طرفهایی که انعطافپذیر بودند و سریع خود را با شرایط جدید تطبیق میدادند، مطرح شود.در این راهبرد، یکی از ایدههای اصلی این بود که جنگ به داخل خاک دشمن کشیده شود تا سریعتر نتیجه حاصل شود. در کنار آن، اسرائیل روی برتری فناوری، حمایت آمریکا و حملات پیشدستانه هم حساب باز کرده بود. اما تجربه جنگ نشان داد که این روشها، هرچند در کوتاهمدت موفقیتهایی داشتند، نتوانستند به نتایج مهم و پایدار برسند.
برای مثال، حملاتی که به داخل ایران انجام شد و برخی مراکز مهم یا فرماندهان را هدف قرار دا نه باعث فروپاشی سیستم شد و نه توان آن را از بین برد. برعکس، ایران توانست این ضربات را مدیریت کند، خود را دوباره سازماندهی کند و حتی با روشهای جدید پاسخ دهد.این موضوع نشان داد که اتکا صرف به قدرت نظامی دیگر مثل گذشته اثرگذار نبود. حملات هوایی یا عملیات ویژه بهتنهایی نتوانستند تغییرات بزرگ سیاسی یا راهبردی ایجاد کنند. همچنین سیاست ترور فرماندهان که با هدف تضعیف طرف مقابل انجام شد، در برابر گروهها و کشورهایی که ساختار منسجم و جایگزینهای سریع داشتند، تأثیر محدودی داشت. در نتیجه، این اقدامات بیشتر به فشارهای موقت تبدیل شده و تأثیر بلندمدت چندانی نداشتند.در حوزه بازدارندگی هم شرایط تغییر کرد. هدف اسرائیل این بود که با حملات پیشدستانه، طرف مقابل را از واکنش یا اقدام جدید منصرف کند. اما در عمل، نهتنها این اتفاق نیفتاده بود، بلکه ایران تا آخین ساعت جنکگ و حتی ساعاتی پس از اعلام یکطرفه آتشبس از سوی ترامپ به حملات خود ادامه داد و حزبالله هم عملیاتش را متوقف نکرد. این وضعیت نشان میداد که بهجای برتری یکطرفه، نوعی توازن و بازدارندگی متقابل شکل گرفته و دیگر یک طرف نمیتوانست بهتنهایی قواعد بازی را تعیین کند.
از طرف دیگر، مدیریت جنگ در چند جبهه هم برای اسرائیل بسیار دشوار شده بود. ارتباط میان جبهه ایران و لبنان و احتمال ورود بازیگران دیگر، باعث شد این درگیری شکل منطقهای به خود بگیرد. در چنین شرایطی، اسرائیل نتوانست روند جنگ را کنترل کند یا جلوی گسترش آن را بگیرد و همین مسئله باعث طولانی شدن و فرسایشی شدن درگیری شد. جنگی که طبق اذعان منابع غربی قرار بود به سرعت و در عرض چند هفته به نتایج مدنظر برسد؛ اما شد آنچه که همه دنیا شاهد بودند.در جبهه لبنان، این چالشها بیشتر به چشم میآید. طرح ایجاد مناطق حائل نتوانسته بود جلوی حملات موشکی را بگیرد و تکیه بر نیروی هوایی هم موفق به از بین بردن توان نظامی حزبالله نشده بود. به همین دلیل، بحث عملیات زمینی مطرح شد که هزینههای بسیار بالایی داشت. در مقابل، حزبالله نشان داده بود که میتواند خود را با شرایط وفق دهد و جنگ را بهصورت طولانی ادامه دهد.در حوزه اطلاعاتی هم مشکلاتی دیده شد. با وجود اینکه اسرائیل معمولاً به توان اطلاعاتی خود افتخار میکرد، اما در این جنگ نشانههایی از ضعف در پیشبینی و تحلیل دیده شد. این مسئله باعث غافلگیریهای مکرر در میدان شده و بر تصمیمگیریهای نظامی هم تأثیر منفی گذاشته بود.در کنار همه این موارد، هزینههای جنگ هم فشار زیادی ایجاد کرده بود. مشکلات اقتصادی، تأثیر بر بازار انرژی و فشار روانی بر جامعه، همگی باعث شده بودند که ادامه جنگ سختتر شود. از طرفی، چون تعریف مشخصی از «پیروزی» وجود نداشت، جنگ بیشتر به یک روند طولانی برای مدیریت بحران تبدیل شده بود تا رسیدن به یک هدف مشخص.
در مجموع، این جنگ نشان داد که راهبرد امنیتی اسرائیل با چالشهای جدی روبهرو شده است. برتری نظامی و فناوری، بهتنهایی دیگر برای پیروزی کافی نیست؛ بهویژه در شرایطی که طرف مقابل انعطافپذیر بوده و توانایی درگیری در چندد جبهه به طور همزمان را داردبه همین دلیل، به نظر میرسد اسرائیل از هدف «پیروزی سریع و قاطع» فاصله گرفته و به سمت «مدیریت یک درگیری طولانی» حرکت کرده بود؛ وضعیتی که آینده آن با ابهام زیادی همراه بود.#اسرائیل#جنگ #نتانیاهو 19:17 - 23 اردیبهشت 1405