پایان چک سفید؟ آمریکا و آینده حمایت از اسرائیل
روابط ویژه واشنگتن و تلآویو که دههها بر حمایت نظامی، مصونیت قانونی، همسویی سیاسی استوار بود، اکنون با شکافهای اجتماعی، تغییرات نسلی، پرسشهای راهبردی روبهروست؛ شکافهایی که میتوانند این پیوند تاریخی را وارد مرحلهای تازه کنند.
گروه بینالملل خبرگزاری فارس، یکی از عجیبترین روابط در صحنه بینالملل، رابطه اسرائیل و آمریکا است که همواره به دلیل ویژگیهای خاص خود، سؤالبرانگیز بوده است. این رابطه بهویژه از آن جهت مورد توجه است که این دو هیچ پیمان دفاعی مشترکی همانند رابطه آمریکا با متحدانش مانند ژاپن، فیلیپین، کره جنوبی و اعضای ناتو ندارند.اسرائیل در رأس «فهرست محدود» متحدان کلیدی و «ویژهخوار» خارج از ناتو قرار دارد؛ یعنی دولتهایی که نهتنها به جدیدترین تجهیزات و فناوریهای نظامی آمریکا دسترسی دارند، بلکه از «حمایت مالی ویژه» و پشتیبانی قانونی و مقرراتی برخوردارند. طبق آخرین گزارش شورای روابط خارجی آمریکا (CFR)، این حمایتها حدود ۳۱۰ میلیارد دلار برآورد شده است.برخلاف برخی متحدان آمریکا که میتوانند از منابع مختلف بدون محدودیتهای سیاسی به سلاح دسترسی داشته باشند، وابستگی اسرائیل به آمریکا تقریباً مطلق است و جایگزین دیگری نمیتواند آن را تامین کند. هیچ یک از تولیدکنندگان بزرگ اسلحه در جهان امروز، مانند انگلیس، فرانسه، روسیه یا چین، نمیتوانند جای آمریکا را بهعنوان منبع اصلی و ضروری تسلیحات ارتش اسرائیل پر کنند.از منظر سیاسی، حمایت آمریکا بهمثابه «هدیه همیشگی» برای جناح راست اسرائیل بوده است. دانیل لوی، مشاور پیشین دولت اسرائیل، میگوید: «اگر حمایت آمریکا نبود، جناح راست مشروعیت نداشت».سناتور آمریکایی «جسی هیلمز» پیش از مرگ در سال ۲۰۰۸ تأکید کرده بود که حضور نظامی اسرائیل برای آمریکا در منطقهای با امنیت شکننده، هزینه کمکهای نظامی آمریکا به این کشور را توجیه میکند و صراحتاً آن را «ناو هواپیمابر آمریکا در خاورمیانه» خوانده بود.
قوانین آمریکایی و استثناء اسرائیلواشنگتن همواره برای تلآویو قوانین را بهگونهای تعلیق کرده که جریان تسلیحاتی بدون محدودیت سیاسی یا اخلاقی ادامه یابد.«قانون لیهی» که به نام سناتور «پاتریک لیهی» نامگذاری شده است، شامل دو حکم قانونی است که یکی توسط وزارت خارجه و دیگری توسط وزارت جنگ آمریکا اعمال میشود و کمک امنیتی آمریکا به نیروهای امنیتی خارجی که به نقض شدید حقوق بشر متهم هستند، محدود میکند. هدف این قوانین جلوگیری از حمایت غیرمستقیم آمریکا از نقض حقوق بشر است.برخی اساتید حقوق و منتقدان میگویند آمریکا قانون لیهی را به همان شکل که بر دیگر کشورهای خاورمیانه اعمال میکند، در مورد اسرائیل اجرا نکرده است. پاتریک لیهی در مصاحبهای با رادیوی ملی آمریکا (NPR) اعلام کرد که آمریکا با ادامه کمکهای نظامی به اسرائیل در طول جنگ غزه، این قانون را نقض میکند.«برتری نظامی کیفی»، ستون اصلی کمکهای نظامی آمریکا به اسرائیل بوده و در سال ۲۰۰۸ رسماً در قانون آمریکا تثبیت شد. طبق این قانون، آمریکا موظف است توانایی اسرائیل را برای «غلبه بر هر تهدید نظامی متعارف معتبر از سوی هر کشور تنها یا اتحاد احتمالی کشورها یا بازیگران غیر دولتی» حفظ کند.قانون ۲۰۰۸ ایجاب میکند آمریکا برتری نظامی مطلق اسرائیل را تضمین کند و هیچ سلاحی که به دیگر کشورهای خاورمیانه ارائه میشود، این برتری را تهدید نکند. در موارد متعدد، این قانون آمریکا را ملزم میکند تا به اسرائیل سلاحهای جبرانی ارائه دهد و همچنین اسرائیل نخستین رژیم منطقه باشد که به جدیدترین تسلیحات و سامانههای نظامی آمریکا، مانند جنگنده پنهانکار F-35، دسترسی پیدا کند. تا سال ۲۰۲۵، تعداد این جنگندهها به ۴۲ فروند از مجموع ۵۰ فروند توافقشده رسید.
دولت بایدن نیز به شکل بی دریغ اسرائیل حمایت کرد، حتی زمانی که بازپرسان دادگاه کیفری بینالمللی درخواست بازداشت نتانیاهو و گالانت را پس از محکومیت آنها به جرایم جنگی در فلسطین ارائه کردند. کاخ سفید آن زمان تصمیم دادگاه را «شرمآور» و «کاملاً اشتباه» خواند.با این حال در سالهای اخیر، بحثهای گستردهای در میان نخبگان سیاسی و کارشناسان آیندهپژوهی درباره لزوم بازنگری در کمکهای آمریکا به اسرائیل مطرح شده است، با استدلال اینکه «اسرائیل اکنون ثروتمند است و در رده چهاردهم جهان از نظر سرانه درآمد، با یکی از پیشرفتهترین ارتشها در خاورمیانه قرار دارد. برخلاف اسرائیل دوران جنگ سرد در دهه ۱۹۷۰ که کمکهای عظیم آمریکا به آن جریان داشت، اسرائیل مدرن قادر است امنیت خود را بهطور مستقل تأمین کند». «استفان آ. کوک»، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی آمریکا در مه ۲۰۲۴ گفته بود کمکهای نظامی آمریکا باید بهتدریج طی ده سال لغو شده و با مجموعهای از توافقنامههای دوجانبه همکاری امنیتی جایگزین شود، اقدامی که به نفع هر دو است.«مارتین س. اندیک»، سفیر پیشین آمریکا در اسرائیل نیز در شبکه X نوشت: «امسال، هفتاد و پنجمین سالگرد اسرائیل است؛ زمان آن رسیده که روی پای خود بایستد».برخی دیگر معتقدند کمکهای آمریکا در واقع، پایه صنعتی دفاعی اسرائیل را تضعیف کرده و بیشتر درآمدی تضمینی برای شرکتهای پیمانکار دفاعی آمریکا فراهم میکند.اگرچه برخی کارشناسان اسرائیلی معتقدند این رژیم گاهی مستقل عمل میکند، اما با استثنائات کمی که اسرائیلیها آن را «اندک» مینامند، سیاست آمریکا عامل اصلی تصمیمات کلیدی امنیت داخلی اسرائیل از دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ و حتی پیشتر بوده است.
تحولات افکار عمومی آمریکا و کاهش حمایت از اسرائیلناظران و تحلیلگران سیاسی نشانههای جدی از کاهش حمایت از اسرائیل در میان جوانان آمریکایی ثبت کردهاند؛ گروهی که امروز در مقایسه با کل افکار عمومی آمریکا، همدلی کمتری با اسرائیل دارد. علت اصلی این تغییر نگرش، مسئله فلسطین است. پیامدهای این روند در میانمدت و بلندمدت میتواند سنگین باشد، زیرا همین جوانان که از وزن انتخاباتی قابل توجهی برخوردارند، بهتدریج به مناصب اثرگذار دست پیدا میکنند.همزمان، روندی مسئلهساز مشابهی در میان جوانان یهودی آمریکایی در جریان است. احساس هویت یهودی در این گروه، میزان همدلی آنان با اسرائیل، بهمراتب ضعیفتر از نسلهای مسنتر شده است. این وضعیت در کنار کاهش نرخ زاد و ولد، ازدواجهای مختلط، ادغام اجتماعی، موجب تضعیف توان جامعه یهودی آمریکا شده است؛ جامعهای که ستون اصلی و غیرقابل جایگزین حمایت از اسرائیل در آمریکا بهشمار میآید. این وضعیت را«چارلز دی. چاک فریلیچ» معاون پیشین مشاور امنیت داخلی اسرائیل، بهتفصیل در نشریه «نیوزویک» تشریح کرده است.در این راستا نظرسنجیها نشان میدهد حمایت از اسرائیل در میان مردم آمریکا رو به کاهش است. در همین چارچوب، نظرسنجی مؤسسه گالوپ در اسفند سال گذشته نشان داد تنها ۴۶ درصد از آمریکاییها از اسرائیل حمایت میکنند؛ رقمی که پایینترین سطح در ۲۵ سال پایش سالانه گالوپ محسوب میشود. در مقابل، ۳۳ درصد اعلام کردهاند با فلسطینیها همدلی دارند که بالاترین میزان ثبتشده برای این شاخص است. سایر نظرسنجیها نیز به نتایجی مشابه رسیدهاند.
مرکز پژوهشی «پیو» نیز دریافته است که بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، سهم جمهوریخواهانی که دیدگاه منفی نسبت به اسرائیل دارند از ۲۷ درصد به ۳۷ درصد افزایش یافته است. محرک اصلی این تغییر، جمهوریخواهان جوانتر زیر ۴۹ سال بودهاند. شبکه بی بی سی نیز در گزارشی در اردیبهشت سال جاری گفت که بخشی از محافل داخلی اسرائیل این چالش را بهشدت احساس میکنند. چند ماه پیش از عملیات طوفانالاقصی در هفتم اکتبر 2023 نیز «تامیر هایمن»، ژنرال پیشین اسرائیلی، رئیس سابق اطلاعات نظامی، نسبت به بروز ترکهایی در روابط اسرائیل و آمریکا هشدار داده بود؛ موضوعی که بهگفته او، تا حدی به کند شدن فاصلهگیری یهودیان آمریکایی از صهیونیسم بازمیگردد.«مؤسسه مطالعات امنیت ملی» در تلآویو نیز در گزارشی در ماه مارس گذشته استدلال کرد که افکار عمومی آمریکا در قبال حمایت از اسرائیل وارد «منطقه خطر» شده است.نویسنده این گزارش، تئودور ساسون، تأکید کرد: «نمیتوان خطرات کاهش حمایت آمریکا را دستکم گرفت، بهویژه از آن جهت که این روند بازتابی از گرایشهای عمیق و بلندمدت است». او میافزاید: «اسرائیل در آینده قابل پیشبینی، به حمایت قدرت بزرگ جهانی دیگری نیاز دارد».در این گزارش همچنین آمده است افرادی که نشانههای تنش در روابط را رصد میکنند، توجه ویژهای به دیدگاههای جوانان آمریکایی دارند؛ قشری که پس از هفتم اکتبر بیشترین تغییر نگرش را نشان داده است. به عقیده نویسنده این گزارش «این نسل تیکتاک بخش عمده اخبار جنگ را از شبکههای اجتماعی دریافت میکند. افزایش شمار کشتههای غیرنظامی در پی حمله اسرائیل به غزه، بهوضوح به کاهش حمایت در میان جوانان دموکرات، لیبرالهای آمریکا انجامیده است».
در مقطع کنونی، این تغییرات در افکار عمومی هنوز به دگرگونی جدی در سیاست خارجی آمریکا منجر نشده است. با وجود فاصله گرفتن بخشی از افکار عمومی از اسرائیل، اغلب سیاستمداران منتخب از هر دو حزب در کنگره همچنان بر اهمیت حفظ ائتلاف قوی با اسرائیل تأکید دارند.کارن فون هیپل، رئیس بخش دفاع و امنیت شرکت «آردن»، در گفتوگو با «بیبیسی» وجود شکاف جمعیتی در دیدگاه آمریکاییها نسبت به اسرائیل را تأیید کرد و گفت که این شکاف به گفته او حتی به درون کنگره نیز کشیده شده است.با این حال، فون هیپل تردید دارد که این روند به تغییرات بنیادین در سطح سیاستها بینجامد. او میگوید با وجود تغییر نگرش پایگاه اجتماعی حزب دموکرات، بسیاری از چهرههای برجسته این حزب که احتمال نامزدی در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ را دارند، «بهطور سنتی حامی اسرائیل هستند».با این حال، دیدگاه غالب بر این است که اگر این تغییر در افکار عمومی آمریکا پایدار، بلندمدت، انباشتی باشد، در نهایت میتواند به کاهش حمایت عملی از اسرائیل بینجامد؛ روندی که با تضعیف روابط دیپلماتیک، کاهش کمکهای نظامی، در گذر زمان، این حمایت را به پایینترین سطوح خود برساند.
#رابطه_آمریکا_اسرائیل#اسرائیل#آمریکا با دنبال کردن صفحه بینالملل فارس در جریان آخرین تحولات جهان قرار گیرید.
17:30 - 15 دسامبر 2025
0 بازدید