رسوم دیرینه اقوام آبیک در ماه رمضان؛ از پخت «قاق و هروش» تا افطاری نوبتی
آداب و سنتهای گذشته در ماه مبارک رمضان همچنان در بین برخی از اقوام شهرستان آبیک باپرجاست که حس و حال خاصی به فضای معنوی و الهی این روزها میبخشد.
به گزارش خبرگزاری فارس از آبیک، ۵۰ کیلومتر که از قزوین به سمت پایتخت حرکت میکنید به شهرستان آبیک میرسید که اقوام و طوایف مختلفی را در دل خود جا داده و مردمان این شهرستان بدون کمترین تنش و مشکل با یکدیگر، در روستاها و شهرهای مختلف زندگی میکنند.از جمله اقوامی که حضورشان در شهرستان آبیک پررنگ تر است میتوان به آذری زبانها، اکراد، تات زبانها به ویژه در مناطق کوهپایه ای اشاره کرد و الموتی ها، لر زبانها، گیلک زبانها و غیره هم در این شهرستان ساکن هستند.با توجه به فرا رسیدن ماه ضیافت الهی، در برخی از روستاهای شهرستان آبیک آداب و رسوم خاص و قدیمی، همچنان جاری و ساری است و لباس کهنگی بر تن سنت های قدیمی پوشانده نشده و برخی مقید به اجرای آنها هستند.
به بخش بشاریات و روستای نودوز میرویم که مردم روستا به زبان آذری صحبت میکنند. صدرالله بشیریان یکی از اهالی روستای نودوز که رییس شورا هم است در خصوص رسوم رایج پیش و حین ماه مبارک رمضان به خبرنگار فارس میگوید: یک هفته مانده به ماه مبارک رمضان بانوان روستا اقدام به پختن قاق (نوعی نان محلی) برای سفره افطاری میکنند که از آرد گندم سبوس دار، زردچوبه، روغن، شیر و شکر تهیه میشود. گاها روی آن تخم مرغ هم مالیده میشود تا طلایی رنگ شود.از سویی بانوان روستا نانهای خشکی که در طول سال جمع آوری کردهاند را در هاون میکوبند و برای درست کردن دیماج برای سفره افطار آماده میکنند که شامل نان خشک خرد شده، پنیر، سیر، سبزیجات تازه، مقداری هم روغن داغ شده با زرچوبه و فلفل پودر شده است.
از دیگر غذاهایی که در سفره افطاری نودوزی ها میتوان یافت، شیربرنج محلی است که روزه داران با ریختن شکر یا شیره انگور در درون آن، افطار خود را باز میکنند.جالب است بدانید در قدیم در روستای نودوز مناجات خوانها چند روز مانده به ماه مبارک رمضان، آغاز آن را اعلام میکردند و امروزه توسط مکبرهای مسجد روزشمار فرارسیدن به ماه مهمانی خود به مردم اعلام می شود.
موذن ۹۹ ساله روستا که هر سال روزه میگرفت
در روستای نودوز افطاری دادن بین طوایف و خانوادهها مرسوم است و به صورت نوبتی انجام میشود و اگر در طول سال عزیزی از یک خانواده به دیار حق شتافته باشد عدهای به صورت جمعی یک افطار در منزل خانواده متوفی میهمان میشوند و چند روز قبل از افطاری، سه یا چهار بانوی جوان برای کمک به منزل خانواده متوفی میروند.بشیریان به فوت جارچی محل و موذن روستا در آبان ماه سال گذشته اشاره میکند: حاج حسن خانزاده بیش از ۵۰ سال اذان گوی مسجد روستا بود که در قدیم بالای مناره مسجد قدیم میرفت و پس از ساخت مسجد جدید هم دستش را روی گوشش میگذاشت و با صدای بلند اذان میگفت. البته ابتدای اذان این اشعار را میخواند: «بلبلی دیدم در منقارش شاخه گلی داشت روی برگ گل نام آل خمیس داشت/در برگ اولش نام محمد برگ دومش نام علی برگ سومش نام فاطمه چهارم و پنجمش نام حسن و حسین سیدشباب داشت» و آخر اذان هم میگفت: «آنکه ما را شفیع روز جزاست محمد است و علی، بر پنج آل ابا صلوات.»حاج حسن ۹۹ ساله در تمام طول عمرش توفیق روزه گرفتن داشت و حتی سال گذشته هم که به کسالت دچار شد روزه گرفتن را ترک نکرد.بیان این نکته خالی از لطف نیست که بیشترین جمعیت اکراد در بخش بشاریات شهرستان آبیک ساکن هستند و شامل روستاهایی همچون زاغه، باقرآباد کرد، حلال آباد، حسین آباد کرد و ... میشود که آداب و رسوم بعضا مشابهی در ماه مبارک رمضان دارند.
شیرین مافی تحصیلکرده رشته علوم اجتماعی با گرایش پژوهشگری و یکی از اهالی روستای زاغه به خبرنگار فارس میگوید: در قدیم که وسایل ارتباطی نبود، همسایه ها سحرها همدیگر را بیدار میکردند و در حال حاضر هم افرادی که سواد ندارند و یا ممکن است ساعت آنها خراب باشد و یا صدای بلندگوی مسجد به منازل آنها نرسد همسایهها از روی دیوار و یا رفتن به درب منزل و زدن درب، رسیدن وقت سحر را خبر میدهند.یکی از رسمهای موجود در روستای زاغه این است که از چند ماه قبل از فرارسیدن ماه مبارک رمضان برخی اهالی از شیر، پنیر میگیرند و داخل کوزه ای میریزند و در خاک دفن میکنند و هر کسی دوست داشته باشد به آن سیاه دانه و یا گیاه کوهی اضافه و در ماه مبارک رمضان به عنوان «پنیر کهنه یا کوزهای» نوش جان میکند.
از آش کردها معروف به آش گندم و به زبان کردی «هروش» که مصرفش هم در ماه مبارک رمضان بالاست نمیتوان گذشت. برای تهیه این آش، گندم را آسیاب کرده و بلغور میشود و به همراه شیر پخته میشود و کمی هم برنج به آن اضافه میکنند که اهالی زاغه معتقدند، غذایی گرم و مقوی است.
پخت بژی در روستا رسم است
مافی به پخت اگردک به زبان فارسی و به زبان کردی «گرده» توسط بانوان روستا اشاره و بیان میکند: «گرده» از آرد و شیر و زردچوبه به عمل می آید و در تنور پخته میشود. بژی هم به کردی، همان آرد خمیر گرده است که در روغن سرخ میشود. بعضی از اهالی هم نان لواش محلی به زنگ زرد و سفید میپزند.نوعی گرده هم وجود دارد که زاغه ای ها به آن ساجی میگویند. ساج که شبیه استانبولی بنایی است را روی آتش میگذارند و گرده را روی آن درست میکنند که کاربردی تر بوده و به آن گرده تنوری میگویند. البته برخی بانوان روستا چند چانه از خمیر نان لواش را هم روی هم قرار میدهند و نان کلفتی هم میپزند و به آن «پتو» میگویند.جالب اینکه در لیالی قدر هر خانوادهای در روستای زاغه بدون استثنا یک خیراتی برای اموات خود اعم از شیربرنج، حلوا و غذا انجام میدهند و غروبی که شب ۱۹ ماه مبارک رمضان میشود همه به مزار رفته و برای اموات خود فاتحه و دعا میخوانند.ناگفته نماند برخی خانوادهها در نیمه ماه مبارک رمضان و میلاد امام حسن علیه السلام، سفره ای به نام این امام برای افطار برپا می کنند. آن ها بستههایی شامل سبزی و آش را تهیه می کنند و اهالی روستاها را برای افطار با خود به منزل میبرند. البته سنت افطاری نوبتی هم در این روستا انجام میشود.مافی به عیدی بردن برخی در روستای زاغه برای خانوادهای که تازه عروس گرفتهاند در روز عید سعید فطر اشاره می کند و می گوید: در روز عید فطر تمام اهالی روستا در منزل خانوادهای که اعضای خانواده آن تازه فوت کرده باشد و چهلم آن نرسیده به دلیل نو عید داشتن، برای تسلی حضور مییابند.
صله رحم در ماه رمضان پررنگ تر میشود
به روستای زرجه بستان یکی از روستاهای کوهپایهای بخش مرکزی شهرستان آبیک اشاره میکنیم که زبان مردم آن، تاتی و طالقانی است.محمد مددی یکی از اهالی روستا به افطاری خانه به خانه و دعوت فامیلها به منزل یکدیگر در روستا اشاره میکند و میگوید: بهتر است بگویم صله رحم و رفت و آمدهای در ماه مبارک رمضان در روستای ما خیلی پررنگ تر از عید نوروز است و بساط افطاری دادن عمومی و خانوادگی به منازل هم * است.البته بانوان این روستا در مسجد و حتی به صورت نوبتی هر روز در یک منزل یک نفر، جزخوانی قرآن کریم را برپا میکنند و هرساله این مراسم معنوی برپاست.پخت غذاهای محلی گیلکی در ماه رمضان«خانم باذوق» از اقوام گیلک زبان شهر آبیک است که در باغچه حیاطش به کاشت انواع سبزی های محلی شمالی همچون چوچاق، نعناع و سبزی هایی همچون اسفناج و تره اقدام کرده است، پخت غذاهای محلی در ماه مبارک رمضان را بیشتر در برنامه غذایی خود ذکر میکند و میگوید: غذاهایی همچون کال کباب متشکل از بادمجان، گردو، انار ساییده و سبزی خوش طعم محلی، میرزاقاسمی، بادمجان کباب، کباب ترش محلی و مرغ ترش محلی را در سحرهای ماه مبارک رمضان و زمان دعوت میهمان در افطار پخت کرده و از میهمانان پذیرایی میکنم.در شهر زیاران هم برخی از شهروندان در لیالی قدر به ویژه سالروز شهادت امام علی علیه السلام اقدام به پخت شله زرد و توزیع آن بین همسایهها میکنند.در تعدادی از روستاهای شهرستان آبیک برخی خانوادهها و البته قدیمی ترها اعتقاد خاصی به سفره افطار و سحر دارند و حتی کسانی هم که توانایی روزه گرفتن نداشته باشند به خاطر برکت این ماه عزیز، سفره افطار و سحر را * میکنند.#نوروز #ماه_رمضان #فرهنگ #آبیک پایان پیام/
11:10 - 4 فروردین 1403
1 بازنشر
1973 بازدید
1 پاسخ