تابآوری اجتماعی، هنر سازگاری با تغییرات تحمیلی
تابآوری اجتماعی از ظرفیت و توانایی خاصی در افراد و گروهها، خانوادهها و جوامع صحبت میکند که عمدتا یادگیری و سازگاری در تغییرات تحمیل شده و همچنین قدرت تطبیق با شرایط و مقتضیات را دربر خواهد داشت؛ این به سادهترین معنا برخورداری از آغازی همیشگی است.
به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از روابط عمومی و امور بینالملل سازمان بهزیستی کشور، سید حسن موسوی چلک معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور و رئیس انجمن مددکاران اجتماعی در یادداشتی نوشت:مروری بر زندگی مردم در جوامع مختلف نشان میدهد که بیشتر آنها برها شرایط دشوار از قبیل سیل، زلزله، طوفان، جنگ، بحرانهای بهداشتی، اقتصادی، سیاسی و سایر انواع بلایای طبیعی و غیر طبیعی را تجربه کردند.در کشور عزیزمان ایران هم تجربه بسیاری از این بحرانهای مختلف را داریم و هنوز هم بطور کامل برطرف نشد. اتفاقات اقتصادی و سیاسی سالهای ۹۶، ۹۸، ۱۴۰۱و ۱۴۰۴، سیلها و زلزلههای مختلف، بحران کرونا و... نمونهای از این بحرانها هستند.در چنین شرایطی برای مدیریت اثر بخش تر مهارتهای فردی و مهارتهای اجتماعی و شرایط اجتماعی میتواند کمک کننده باشد. از جمله این مهارتها تاب آوری فردی و اجتماعی است. مروری با منابع علمی نشان میدهد که در بعد فردی مهارت تاب آوری، افراد را توانمند میسازد تا به طور مستقل بتوانند از شرایط سخت عبور کنند و پیامدهای منفی بحرانها کمتر ظهور و بروز پیدا کند چراکه گاهی افراد در همین شرایط سخت ممکن است به خودشان آسیب بزنند.در بعد اجتماعی هم برخی معتقدند که تابآوری اجتماعی را میتوان ظرفیت تبدیل و تحول، تطبیق و سازگاری و توان مقابله با تنش و بحرانهای اجتماعی نامید.تابآوری اجتماعی از ظرفیت و توانایی خاصی در افراد و گروهها، خانوادهها و جوامع صحبت میکند که عمدتا یادگیری و سازگاری در تغییرات تحمیل شده و همچنین قدرت تطبیق با شرایط و مقتضیات را دربر خواهد داشت؛ این به سادهترین معنا برخورداری از آغازی همیشگی است.
تاب آوری اجتماعی به معنای سوختن و ساختن نیست بلکه یک رویکرد فعالانه و منطقی رفتار کردن در بحران است. معمولا افراد وجوامع درگیر بحران، به جای مسئولیت پذیری و مدیریت کردن بحران، منتظر کمک بودند، تاب آوری اجتماعی به معنای ایفای نقش است.در واقع می توان این گونه اشاره کرد که تابآوری اجتماعی به عنوان ظرفیت یک گروه اجتماعی برای مقابله مشارکتی با ناملایمات و برقراری مجدد رفاه تعریف میشود که با خلق مشترک چارچوبها و معانی جدید در پاسخ به شرایط اجتماعی در حال تغییر مشخص میشود.تابآوری اجتماعی به توانایی شما در پرورش، مشارکت و حفظ روابط اجتماعی مثبت و تحمل و بهبودی از عوامل استرسزای ناشی از شرایط بحرانی اشاره دارد. افراد تابآور اجتماعی برای دیدگاههای متنوع ارزش قائل هستند و قادر به ارتباط، تعامل و ارتباط مؤثر با دیگران هستند.تابآوری اجتماعی همچنین شرایطی ایجاد می کند که تا افراد در جامعه بتوانند با دیگران تعامل داشته باشید و به جامعه کمک کنند.لذا ما به مردم و اجتماعی نیاز داریم که تابآور باشد و بتواند در مقابل شوکها و بحرانهای بهداشتی شبیه ویروس کرونا بهگونهای عمل کند که بحرانهای شدیدتری ایجاد نشود و افراد در این جامعه بتوانند به شرایط قبل برگشته و به زندگی خود ادامه دهند و بهعبارت دیگر، تعادل و توازن در زندگی ایجاد شود.معمولا در جوامع تابآور، افراد برای مدیریت بحرانها راههای منطقیتر را انتخاب میکنند تا کمترین پیامد منفی را برایشان بهدنبال داشته باشد. آنچه در کنار شرایط کلان مهم بوده، این است هر یک از ما برای فراگیری مهارت تابآوری اقدام کنیم.
گرچه فکر میکنم محیطهای اجتماعی مثل مدرسه، رسانهها و... نیز در کنار خانوادهها میتوانند در این زمینه تأثیرگذار باشند تا مردم و جامعهای تابآور داشته باشیم. بهدلیل اهمیت موضوع تابآوری بود که سال۱۳۹۸ شعار سال انجمن مددکاران اجتماعی ایران را « مددکاری اجتماعی و تابآوری اجتماعی» انتخاب کردیم چرا که فقدان یا بهعبارت بهتر ضعف این مهارت در میان مردم لذت زندگیکردن را از ما میگیرد.در واقع نشان میدهد که چقدر ظرفیت و توانایی عبور به سلامت و بازگشتن از وضعیتهای دشوار را داریم و چقدر میتوانیم خود را پس از بروز موقعیتهای سخت، ترمیم کنیم. معتقدم ما همیشه نمیتوانیم جلوی اتفاقاتی که زندگی ما را تحتتأثیر قرار میدهند، بگیریم و بدون شک برای تأثیرپذیری منفی کمتر از این اتفاقات، مهارتها میتوانند به ما کمک کنند که تابآوری هم یکی از این مهارتهای مهم هست.
حتی میتوانم اشاره کنم که داشتن مهارت تابآوری و تحمل سختی باعث میشود با موفقیت از رویدادهای ناگوار عبور کنیم. با داشتن این مهارت با وجود قرارگرفتن در معرض بحرانهای شدید ازجمله ویروسی که امروز نه فقط ایران بلکه بسیاری از کشورهای جهان را تحتتأثیر قرار داده است، میتوانیم رشد کنیم و قویتر شویم. لذا لازم است برای یادگیری این مهارت در بستههای زندگی خود جایی پیشبینی کنیم چون از طریق آموزش، قابل فراگیری است و ذاتی نیست. این مهارت کمک میکند اعتماد به نفس بالاتری داشته باشیم، توانایی حل مسائل را در خود افزایش دهیم و چون میدانیم که بحرانها و مشکلات به شکل اجتماعی نقش مهمی دارد.جوامعی که به صنایع یا بخشهای محدود متکی هستند، در برابر شوکها و اختلالات آسیبپذیرترند. تقویت تنوع اقتصادی، ترویج نوآوریها و سرمایهگذاری در آموزش و توسعه شایستگیها به توانایی جوامع در مقاومت و سازگاری با تغییرات و غلبه بر شرایط اضطراری کمک میکند.پایداری زیستمحیطی که در جوامع تابآور بر آگاهی زیستمحیطی و حفاظت از اکوسیستمها، مانند صرفهجویی در مصرف انرژی و کاهش آسیبپذیریها، مبتنی هستند. حفظ پایداری اجتماعی جوامع نه تنها بر جمعیت فعلی تأثیر میگذارد، بلکه توجه عمیقی به نسلهای آینده نیز دارد. بنابراین، به طور پیچیدهای با تابآوری اجتماعی مرتبط است و ظرفیت مدیریت موفقیتآمیز ناملایمات را افزایش میدهد.
آموزش و دانش در زمینه افزایش تاب آوری بسیار موثر هستند. آموزش و ارتقای دانش، فرهنگ جامعهای «در حال رشد» را پرورش میدهد که نسبت به نیازها و انتظارات متغیر جمعیت حساس است. سرمایهگذاری در آموزش گسترده در میان بخشهای مختلف جامعه، برابری، نوآوری و توسعه مداوم ابتکارات متنوع در جامعه را ارتقا میدهد.این امر افراد را به مهارتهای تفکر انتقادی مجهز میکند و ظرفیت آنها را برای مقابله موفقیتآمیز با شرایط یا ناملایمات متغیر افزایش میدهد. علاوه بر این، به استقلال و توانایی جمعیتهای محلی برای واکنش فوری و فعال در پاسخ به بحرانها، بدون انتظار منفعلانه برای واکنش مقامات رسمی به چالشهای متنوع، کمک میکند.مولفه مهم دیگر اقدامات مقابلهای انعطافپذیر است که نشان می دهد که اقدامات مقابلهای مثبت، مانند روحیه و امید، در مقایسه با اقدامات مقابلهای منفی، مانند احساس خطر، تهدیدهای درک شده یا علائم پریشانی، در افزایش تابآوری بسیار مؤثرتر هستند.ترویج چنین اقدامات مقابلهای مثبتی به شدت به اقداماتی که توسط مقامات و سیستمهای حاکم آغاز و اجرا میشود، از جمله شفافیت سیاستها و اقدامات، تخصیص عادلانه منابع، ارتقای سلامت روان و تقویت برنامههای آمادگی در برابر بلایا، وابسته است. تقویت امید و روحیه مردم را میتوان با همکاری مؤثر بین افراد، جوامع و مقامات رسمی افزایش داد. چنین همکاری به بهبود رفاه و ظرفیت برای مقاومت موفقیتآمیز و سازگاری با بحرانها کمک خواهد کرد.
فراموش نکنیم که افزایش تاب آوری فردی و اجتماعی چند وجهی است که می بایست به همه آنان توجه شود و نمیتوان به اصطلاح« یک شبه» آن را در جامعه افزایش داد و یا نهادینه کرد. تاب آوری مستلزم یادگیری است،و تاب آوری، امری ذاتی نیست بلکه مستلزم کسب مهارت هایی ست که بتواند به افراد کمک کنند در برخورد با شرایط سخت، مدیریت درستی داشته باشند.تاب آوری، پیامدهای منفی بحران های خانوادگی و اجتماعی را کاهش می دهد و اصولا کارکرد مهارت تاب آوری این است که سلامت اجتماعی افراد را حفظ کند تا آسیب نبینند. به همین دلایل تاب آوری نه یک اختیار، بلکه ضرورتی در جامعه است، اگر تاب آوری اجتماعی در جامعه نهادینه شود همبستگی اجتماعی در بحران ها نهادینه می شود .در پایان ضمن تبریک عید نوروز ۱۴۰۵ به همه مردم ایران زمین آرزو می کنم که صلح و آرامش در جهان و از جمله ایران عزیز مان فراگیر شود تا حال همه مردم خوب و خوب و خوب شود.#تغییر#تحمیل#سازگاری 15:57 - 8 فروردین 1405