ویژگی های قلب در قرآن
مراد از قلب در قرآن، روح و مركز ادراكات است. سه نوع قلب را قرآن معرّفى مى كند:1. قلب سلیم2. قلب منیب3. قلب مریضویژگى هاى قلب سلیمالف: قلبى كه جز خدا در آن نیست. «لیس فیه احد سواه»(1)ب: قلبى كه پیرو راهنماى حقّ، توبه كننده از گناه و تسلیم حقّ باشد.(2)ج: قلبى كه از حبّ دنیا، سالم باشد.(3)د: قلبى كه با یاد خدا، آرام گیرد.(4)ه: قلبى كه در برابر خداوند، خاشع است.(5)البتّه قلب مؤمن، هم با یاد خداوند آرام مى گیرد و هم از قهر او مى ترسد. «اذا ذُكر اللّه وَ جِلَت قلوبهم» (6) همانند كودكى كه هم به والدین آرام مى گیرد و هم از آنان حساب مى برد.ویژگى هاى قلب مریضالف: قلبى كه از خدا غافل است ولایق رهبرى نیست. «لاتطع من اغفلنا قلبه»(7)ب: دلى كه دنبال فتنه و دستاویز مى گردد. «فامّا الّذین فى قلوبهم زیغ فیتّبعون ما تشابه منه ابتغاء الفتنة»(8)ج: دلى كه قساوت دارد. «جعلنا قلوبهم قاسیة»(9)د: دلى كه زنگار گرفته است. «بل ران على قلوبهم ما كانوا یكسبون»(10)ه: دلى كه مُهر خورده است. «طبع اللّه علیها بكفرهم»(11)ویژگى قلب منیبقلب منیب، آن است كه بعد از توجّه به انحراف و خلاف، توبه و انابه كرده و به سوى خدا باز گردد. ویژگى بارز آن تغییر حالات در رفتار و گفتار انسان است.خداوند در آیات قرآنى، نه ویژگى براى قلب كفّار بیان كرده است:الف: انكار حقایق «قُلوبُهم مُنكِرة»(12)ب: تعصّب «فى قلوبهم الحَمیّة»(13)ج: انحراف و گمراهى «صَرفَ اللّه قُلوبهم»(14)د: قساوت و سنگدلى «فَویلٌ لِلقاسیَة قلوبهم»(15)ه : موت «لاتَسمعُ المَوتى»(16)و: آلودگى و زنگار «بَل رانَ على قلوبهم»(17)ز: مرض «فى قلوبهم مَرض»(18)ح: ضیق «یجعلْ صَدره ضَیّقاً»(19)ط: طبع «طَبع اللّه علیها بكفرهم»(20)
.قلب انسان، متغیّر و تأثیرپذیر است. لذا مؤمنان اینچنین دعا مى كنند: «ربّنا لاتزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا»(21) خدایا! دلهاى ما را بعد از آنكه هدایت نمودى، منحرف مساز.امام صادق علیه السلام فرمودند: این جمله (آیه) را زیاد بگویید و خود را از انحراف ایمن و درامان ندانید.(22)پی نوشت:1) نورالثقلین، ج 4، ص 57.2) نهج البلاغه، خطبه 214.3) تفسیر صافى.4) فتح، 4.5) حدید، 16.6) انفال، 2.7) كهف، 28.8) آل عمران، 7.9) مائده، 13.10) مطففین، 14.11) نساء، 155.12) نحل، 22.13) فتح، 26.14) توبه، 127.15) زمر، 22.16) روم، 52.17) مطففین، 14.18) بقره، 10.19) انعام، 125.20) نساء، 155.21) آل عمران، 8.22) تفسیر نورالثقلین.منبع: تفسیر نور
07:35 - 25 مهر 1405