خراسان فرهنگی؛ ظرفیت مغفول‌مانده دیپلماسی ایران
عضو اتاق اندیشه‌ورزی استان خراسان رضوی با اشاره به تجربه جنگ رمضان و دوازده روزه و امنیت مرزهای شرقی کشورمان نوشت: بازتعریف و احیای پیوندهای تاریخی و فرهنگی با کشورهای حوزه خراسان فرهنگی بیش از هر زمان دیگری ضروری و حیاتی به نظر می‌رسد.
علی مهرجویی، عضو اتاق اندیشه‌ورزی استان خراسان رضوی در یادداشت ارسالی برای خبرگزاری فارس نوشت:در شرایط حساس کنونی که جمهوری اسلامی ایران با تهدیدات بی‌سابقه‌ای از سوی دشمنان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای مواجه است، بازتعریف و احیای پیوندهای تاریخی و فرهنگی با کشورهای حوزه‌ی خراسان فرهنگی بیش از هر زمان دیگری ضروری و حیاتی به نظر می‌رسد. تجربه‌ی دو جنگ اخیر یعنی جنگ رمضان و جنگ دوازده‌روزه؛ به‌وضوح نشان داد که نوار شرقی کشور به‌عنوان امن‌ترین نقاط جغرافیایی ایران عمل کرد و این امر ناشی از موضع‌گیری مثبت کشورهای هم‌فرهنگ با ایران در منطقه خراسان بود.
امنیت شرق؛ نتیجه همبستگی فرهنگیبر اساس تحلیل‌های میدانی و گزارش‌های رسیده، در جریان دو درگیری نظامی اخیر، کشورهای حوزه‌ی خراسان فرهنگی شامل تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان و حتی پاکستان، حاضر نشدند آسمان و خاک خود را در اختیار دشمنان جمهوری اسلامی ایران قرار دهند. این موضع قاطعانه، فراتر از پیش‌بینی‌های اولیه بود و نشان‌دهنده‌ی عمق پیوندهای فرهنگی و تاریخی میان ایران و این کشورها است.این کشورها در شرایطی که فشارهای سیاسی و اقتصادی فراوانی بر آن‌ها وارد می‌آمد، با درایت و دوراندیشی، مسیر همکاری با ایران را برگزیدند و ثابت کردند که قرابت‌های فرهنگی و تمدنی می‌تواند در مواقع بحرانی به‌عنوان عامل بازدارنده‌ی قدرتمندی در برابر فشارهای خارجی عمل کند.تضاد با رفتار کشورهای عربی حوزه خلیج فارسدر مقابل، کشورهای عربی حوزه‌ی خلیج فارس که طی سال‌های گذشته میزبان سرمایه‌گذاری‌های کلان ایرانیان بودند، به‌ویژه امارات متحده عربی که عملاً به‌عنوان هاب تجاری ایران عمل می‌کرد، در جنگ اخیر تمام قد در زمین دشمن ایران بازی کردند و از هیچ‌گونه خباثت سیاسی، نظامی و رسانه‌ای فروگذار نکردند.این تجربه تلخ نشان داد که سرمایه‌گذاری اقتصادی بدون پشتوانه‌ی فرهنگی و تاریخی، تضمینی برای وفاداری و همکاری استراتژیک نیست. بی شک کشورهایی که هیچ قرابت فرهنگی و تمدنی با ایران ندارند، در لحظه‌ی بحران، منافع خود را بر منافع ایران ترجیح خواهند داد.
خراسان فرهنگی؛ ظرفیتی بی‌مثالکشورهای حوزه‌ی خراسان فرهنگی شامل تاجیکستان، ازبکستان، افغانستان، پاکستان و تا حدی ترکمنستان، با جمهوری اسلامی ایران پیوندهای عمیق تاریخی، زبانی، مذهبی و فرهنگی دارند. زبان فارسی به‌عنوان زبان مشترک، میراث مشترک تمدنی، اشتراکات مذهبی و پیشینه‌ی تاریخی هم‌سرزمینی و هم‌زیستی مسالمت‌آمیز، ظرفیت‌های بی‌نظیری برای همکاری‌های راهبردی فراهم آورده است.احیای دیپلماسی خراسان فرهنگی می‌تواند مهم‌ترین و بزرگ‌ترین شرکای استراتژیک ایران در منطقه را رقم بزند. این بلوک فرهنگی-سیاسی قابلیت تبدیل به قطب اقتصادی، سیاسی و فرهنگی بی‌رقیب در منطقه را دارد و می‌تواند جایگزینی مطمئن برای وابستگی به کشورهای نامطمئن باشد.
نقش استاندار خراسان رضوی در احیا و توسعه‌ی مفهوم خراسان فرهنگیدر این میان، نمی‌توان از نقش برجسته‌ی دکتر مظفری، استاندار خراسان رضوی، در دو سال اخیر غفلت کرد. وی و تیم اجرایی و مشاورانش که با نگاهی فرهنگی و استراتژیک عمیق، تمرکز ویژه‌ای بر مفهوم خراسان فرهنگی داشتند و با تلاش‌های بی‌وقفه، روابط دیپلماتیک، اقتصادی و فرهنگی استان را با کشورهای حوزه‌ی خراسان گسترش دادند.ایجاد کمیسیون‌های مشترک اقتصادی، توسعه‌ی مبادلات تجاری، پیگیری پروژه‌های زیربنایی، نشست‌های تخصصی با دانشجویان و فعالان اقتصادی و فرهنگی این کشورها در استان و تقویت روابط دانشگاهی و فرهنگی، بخشی از دستاوردهای تلاش‌های این مدیر ارشد بوده است. بی‌تردید، بخش قابل توجهی از همراهی این کشورها در شرایط حساس کنونی، مدیون دوراندیشی و نگاه بلندمدت دکتر مظفری است.
نتیجه‌گیری و پیشنهادپس از تجربه‌ی تلخ جنگ اخیر و رفتار کشورهای عربی حوزه‌ی خلیج فارس، ضرورت بازنگری اساسی در سیاست خارجی کشور بیش از پیش احساس می‌شود. ایران باید با تکیه بر مفهوم خراسان فرهنگی، شرکای استراتژیک جدید و مطمئنی برای خود ایجاد کند.
پیشنهاد می‌شود:۱. ارتقای سطح روابط دیپلماتیک با کشورهای حوزه‌ی خراسان به سطح روابط راهبردی۲. تشکیل سازمان همکاری‌های خراسان فرهنگی با عضویت ایران، تاجیکستان، ازبکستان، افغانستان و پاکستان، ترکمنستان و حتی قرقیزستان۳. توسعه‌ی زیرساخت‌های اقتصادی مشترک در حوزه‌های ترانزیت، انرژی و تجارت۴. تقویت همکاری‌های فرهنگی و دانشگاهی برای تحکیم پیوندهای مردمی۶. توسعه و چشم انداز ملی به الگوی موفق استانداری خراسان رضوی در ادامه‌ی مسیر توسعه‌ی روابط با کشورهای هم‌فرهنگایران اکنون در نقطه‌ی عطف تاریخی قرار دارد؛ انتخاب میان اتکا به کشورهایی که در بحران پشت ما را به خاک می‌خواهند یا تکیه بر همسایگانی با قرابت فرهنگی و تاریخی، که تضمین‌کننده‌ی همکاری صادقانه است.
14:49 - 22 فروردین 1405