کمالگرایی؛ تلهای که آرامش خانواده را قربانی میکند
«هیچ چیز کامل نیست»؛ واقعیتی که نپذیرفتن آن میتواند انسان را در چرخهای بیپایان از مقایسه، نارضایتی و سرزنش گرفتار کند. موضوعی که حجتالاسلام محمد معتمدیان در تشریح ابعاد آن، نسبت به آثار مخرب کمالگرایی افراطی هشدار میدهد.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی؛ بسیاری از افراد تصور میکنند کمالگرایی همواره یک ویژگی مثبت است و میتواند زمینه پیشرفت و موفقیت را فراهم کند، اما کارشناسان حوزه خانواده معتقدند زمانی که این ویژگی از مرز تعادل خارج شود، به عاملی برای فرسودگی روانی، کاهش رضایت از زندگی و آسیب به روابط خانوادگی تبدیل خواهد شد.حجتالاسلام محمد معتمدیان، کارشناس و مشاور خانواده، در گفتوگو با خبرنگار فارس با تشریح ابعاد مختلف کمالگرایی، نسبت به پیامدهای فردی و اجتماعی این ویژگی هشدار داد و تأکید کرد که بسیاری از تنشهای خانوادگی، نارضایتیهای زناشویی و حتی برخی تأخیرها در ازدواج، ریشه در انتظارات غیرواقعبینانه افراد از خود و دیگران دارد.
کمالگرایی چیست و از کجا آسیبزا میشود؟
این کارشناس خانواده در تعریف کمالگرایی گفت: کمالگرایی نوعی ویژگی شخصیتی است که در آن فرد از خود یا دیگران انتظار بهترین کیفیت ممکن را دارد و میخواهد همه امور بدون نقص و در بالاترین سطح انجام شود.وی افزود: اصل تلاش برای بهتر شدن، موضوعی مطلوب و ارزشمند است، اما زمانی که این انتظارات با تواناییهای واقعی فرد یا اطرافیان او تناسب نداشته باشد، آسیبها آغاز میشود. هنگامی که فرد از همسر، فرزند یا حتی خودش توقعاتی فراتر از ظرفیتهای موجود داشته باشد، به تدریج دچار نارضایتی دائمی خواهد شد.معتمدیان با بیان اینکه افراد کمالگرا معمولاً رضایت کمتری از زندگی دارند، اظهار کرد: بسیاری از این افراد همواره در حال گلایه کردن هستند؛ یا خود را سرزنش میکنند یا اطرافیانشان را. اگر این انتقادها متوجه خود فرد باشد، او را از درون فرسوده میکند و اگر متوجه اعضای خانواده باشد، روابط خانوادگی را تحت تأثیر قرار میدهد.مقایسه؛ ریشه بسیاری از نارضایتیهااین مشاور خانواده یکی از مهمترین عوامل تشدیدکننده کمالگرایی را مقایسه مداوم زندگی خود با دیگران دانست و گفت: بسیاری از افراد چالههای زندگی خود را با قلههای زندگی دیگران مقایسه میکنند. در حالی که هر انسانی در زندگی خود نقاط ضعف، مشکلات و چالشهایی دارد که معمولاً دیده نمیشود.وی ادامه داد: وقتی فرد دائماً خود را با دیگران مقایسه میکند، دیگر از داشتههایش لذت نمیبرد. ممکن است خانهای مناسب، خانوادهای سالم و امکانات کافی داشته باشد، اما چون همواره در حال مقایسه است، احساس کمبود میکند و از زندگی خود رضایت ندارد.
کمالگرایی و چشم و همچشمیهای بیپایان
معتمدیان با اشاره به تأثیر کمالگرایی بر سبک زندگی خانوادهها تصریح کرد: بسیاری از افراد به دلیل درگیر شدن در مقایسه و چشم و همچشمی، به جای لذت بردن از لحظههای زندگی، دائماً در فکر رسیدن به سطحی بالاتر هستند؛ خانه بهتر، خودروی بهتر، موقعیت اجتماعی بالاتر و امکانات بیشتر.وی افزود: مشکل اینجاست که این خواستهها پایانی ندارد. فرد به یک هدف میرسد، اما بلافاصله هدف دیگری جای آن را میگیرد و در نتیجه هیچگاه احساس رضایت و آرامش واقعی را تجربه نمیکند.فضای مجازی و تشدید احساس نارضایتیاین کارشناس خانواده در بخش دیگری از سخنان خود به نقش فضای مجازی در گسترش مقایسههای اجتماعی اشاره کرد و گفت: امروزه بسیاری از افراد مدام در معرض نمایش بخشهای جذاب زندگی دیگران قرار دارند و همین موضوع احساس نارضایتی را افزایش میدهد.وی اظهار کرد: انسان موجودی اجتماعی و عاطفی است و به ارتباطات واقعی نیاز دارد. فضای مجازی، تلفن همراه و سایر ابزارهای ارتباطی نمیتوانند جایگزین روابط انسانی شوند. ابزارها نمیتوانند همدلی کنند، محبت نشان دهند یا احساس احترام را منتقل کنند.معتمدیان ادامه داد: ممکن است فرد ساعتها در فضای مجازی حضور داشته باشد، اما آنچه نیاز روحی انسان را تأمین میکند، ارتباط واقعی با همسر، فرزند، دوستان و اعضای خانواده است.
نگرانی افراطی از اشتباه؛ یکی از نشانههای کمالگرایی
این مشاور خانواده یکی از ابعاد مهم کمالگرایی را ترس و نگرانی بیش از حد از اشتباه دانست و گفت: افراد کمالگرا معمولاً نمیتوانند وجود نقص را بپذیرند. آنها انتظار دارند همه چیز بینقص باشد؛ از وسایل منزل گرفته تا رفتار اعضای خانواده.وی افزود: این نگاه گاهی باعث میشود تلاشهای همسر یا فرزندان نیز دیده نشود. برای مثال، همسر فرد برای کمک به امور خانه تلاش میکند، اما چون نتیجه کار دقیقاً مطابق انتظار طرف مقابل نیست، به جای تشویق با انتقاد روبهرو میشود.انتقادهای مداوم، انگیزه را از بین میبردمعتمدیان با اشاره به آثار منفی انتقادهای پیدرپی گفت: یکی از پیامدهای جدی کمالگرایی، دلسرد شدن اطرافیان است. وقتی فرد دائماً انتقاد میکند و هیچگاه رضایت ندارد، انگیزه اعضای خانواده برای همکاری کاهش مییابد.وی تأکید کرد: در روانشناسی یادگیری ثابت شده است که تشویق و تقویت رفتارهای مثبت احتمال تکرار آن رفتار را افزایش میدهد. وقتی همسر یا فرزند مورد تحسین قرار میگیرد، انگیزه بیشتری برای تکرار رفتار مطلوب پیدا میکند.چرا افراد کمالگرا در تصمیمگیری دچار مشکل میشوند؟این کارشناس خانواده یکی دیگر از ویژگیهای افراد کمالگرا را دشواری در تصمیمگیری عنوان کرد و گفت: این افراد معمولاً برای انتخابهای مهم زندگی دچار تردید میشوند؛ زیرا همواره به دنبال بهترین گزینه هستند.وی افزود: ممکن است برای خرید یک وسیله یا انتخاب یک خانه، ماهها وقت صرف کنند و همچنان نتوانند تصمیم نهایی بگیرند. این وضعیت به مرور زمان موجب خستگی و فرسودگی ذهنی میشود.
کمالگرایی؛ یکی از عوامل تأخیر در ازدواج
معتمدیان در ادامه با اشاره به تأثیر کمالگرایی بر انتخاب همسر اظهار کرد: برخی جوانان آنقدر به دنبال فردی بینقص هستند که عملاً فرصت ازدواج مناسب را از دست میدهند.وی گفت: هیچ انسانی کامل نیست. افرادی که به دنبال همسر کاملاً بیعیب و نقص هستند، معمولاً در دام مقایسه گرفتار میشوند و نمیتوانند تصمیم مناسبی بگیرند.این مشاور خانواده با ذکر نمونهای از مراجعان مراکز مشاوره افزود: فردی مراجعه کرده بود که بیش از ۶۵ مورد خواستگاری را بررسی کرده بود، اما همچنان نتوانسته بود به جمعبندی برسد. این موضوع نشان میدهد کمالگرایی چگونه میتواند فرآیند انتخاب همسر را مختل کند.سرزنش؛ زخمی بر روح و روان اعضای خانوادهمعتمدیان با هشدار نسبت به پیامدهای سرزنشهای مداوم در خانواده گفت: افراد کمالگرا معمولاً انتظارات زیادی از اطرافیان دارند و همین مسئله موجب میشود همسر یا فرزندان خود را مرتب مورد سرزنش قرار دهند.وی افزود: سرزنش در واقع نوعی تحقیر است. وقتی والدین یا همسر، فردی را به طور مداوم سرزنش میکنند، این پیام را منتقل میکنند که تو آنگونه که باید باشی، نیستی. این مسئله میتواند آسیبهای جدی به عزتنفس افراد وارد کند.
بهترین راه برخورد با همسر کمالگرا چیست؟این کارشناس خانواده درباره نحوه برخورد با افراد کمالگرا گفت: در گام نخست باید تلاش شود فرد برای مراجعه به مشاور یا روانشناس متقاعد شود؛ زیرا اصلاح این الگوهای فکری نیازمند مداخله تخصصی است.وی تصریح کرد: همسر فرد کمالگرا نباید نقش درمانگر را برعهده بگیرد. در عین حال باید تلاش کند وظایف خود را در سطحی مطلوب و متعادل انجام دهد؛ نه آنقدر ضعیف که زمینه انتقاد فراهم شود و نه آنقدر افراطی که خود دچار فرسودگی شود.زندگی کردن به جای اسیر توقعات شدنمعتمدیان در پایان با جمعبندی مباحث مطرحشده تأکید کرد: اگر بخواهیم دائماً مطابق میل دیگران و انتظارات جامعه زندگی کنیم، در نهایت قربانی توقعات دیگران خواهیم شد.وی افزود: باید تلاش کنیم خودمان باشیم، زندگی خودمان را زندگی کنیم و متناسب با ظرفیتها و امکاناتی که در اختیار داریم، بیشترین بهره و لذت را از زندگی ببریم.به گزارش فارس، کارشناسان حوزه خانواده معتقدند کمالگرایی زمانی که در مسیر رشد، پیشرفت و خودسازی قرار گیرد، میتواند عاملی مثبت باشد؛ اما هنگامی که به انتظارات غیرواقعبینانه، مقایسههای مداوم و نارضایتی دائمی منجر شود، آرامش فردی و خانوادگی را تحت تأثیر قرار خواهد داد. از این رو، شناخت مرز میان تلاش برای بهتر شدن و گرفتار شدن در دام کمالگرایی افراطی، ضرورتی مهم برای حفظ سلامت روان و استحکام خانواده به شمار میرود.
08:39 - 10 خرداد 1405
2 بازنشر
10٫1k بازدید
