آب‌انبار تاریخی مبارک آباد؛ روایت ماندگار مدیریت آب در قلب کویر قم
آب‌انبار تاریخی روستای مبارک آباد قم، یکی از آثار ارزشمند دوره قاجاریه، یادآور خرد، تدبیر و دانش بومی مردم منطقه در مدیریت منابع آب است؛ بنایی که سال‌ها تأمین‌کننده آب شرب اهالی بوده و امروز به‌عنوان میراث ملی، نیازمند حفاظت، مرمت و معرفی برای نسل‌های آینده است.
به گزارش خبرگزاری فارس از قم، آب‌انبار تاریخی روستای مبارک آباد قم، یادگاری ارزشمند از دوران قاجاریه و نمادی روشن از تدبیر، آینده‌نگری و دانش بومی مردمان این دیار در مواجهه با کم‌آبی به شمار می‌رود. این سازه تاریخی در دورانی احداث شده که دسترسی به آب سالم، یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های ساکنان مناطق کویری بوده و هر قطره آب، نقشی تعیین‌کننده در تداوم زندگی داشته است.
معماری آب‌انبار مبارک آباد با بهره‌گیری از اصول مهندسی سنتی و سازگار با اقلیم خشک منطقه شکل‌گرفته است. مخزن بزرگ و عمیق، پوشش گنبدی، راه‌پله‌های دسترسی و پاشیر، از جمله اجزای اصلی این بنا هستند که باهدف حفظ خنکی، جلوگیری از تبخیر و صیانت از کیفیت آب طراحی شده‌اند. استفاده از مصالح بومی و قرارگیری بخش اعظم سازه در زیر سطح زمین، نشان‌دهنده شناخت دقیق معماران سنتی از شرایط محیطی و اهمیت مدیریت بهینه منابع آب است.
این آب‌انبار درگذشته، نقشی محوری در زندگی روزمره اهالی روستای مبارک آباد ایفا می‌کرد و به‌ویژه در فصول گرم سال، منبع اصلی تأمین آب شرب به شمار می‌رفت. وجود چنین سازه‌ای، علاوه بر کارکرد حیاتی، بیانگر روحیه همکاری و مشارکت اجتماعی مردم روستا در ساخت و نگهداری زیرساخت‌های عمومی بوده است.
باتوجه‌به ارزش‌های تاریخی، فرهنگی و معماری، آب‌انبار مبارک آباد در تاریخ ۲ آبان ۱۳۸۲ با شماره ۱۰۵۷۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ثبت ملی این اثر، جایگاه آن را در هویت تاریخی استان قم تثبیت کرده و لزوم حفاظت اصولی و جلوگیری از فرسایش و تخریب تدریجی آن را بیش‌ازپیش نمایان می‌سازد.
کارشناسان میراث‌فرهنگی معتقدند آب‌انبار تاریخی مبارک آباد، علاوه بر جایگاه تاریخی، می‌تواند به‌عنوان یک ظرفیت مهم در توسعه گردشگری فرهنگی و روستایی مطرح شود.مرمت هدف‌مند، معرفی مناسب و ایجاد زیرساخت‌های بازدید، می‌تواند این اثر را به محلی برای آشنایی نسل جوان بافرهنگ صرفه‌جویی، اهمیت آب و سبک زندگی گذشتگان تبدیل کند.
آب‌انبار مبارک آباد امروز تنها یک بنای تاریخی نیست، بلکه سندی زنده از فرهنگ احترام به آب، همزیستی با طبیعت و خرد جمعی ایرانیان در مناطق کم‌آب است؛ میراثی ارزشمند که حفظ و احیای آن، گامی مهم در پاسداشت تاریخ، هویت محلی و سرمایه‌های فرهنگی استان قم به شمار می‌رود.
15:54 - 12 دی 1404