دو برگ برنده برای بهرهبرداری از اثر ضدتحریمی کریدور شمال-جنوب
ایران با دسترسی همزمان به پنج حوضه دریایی در قلب کریدور شمال‑جنوب ایستاده؛ اما تکمیل خط ریلی رشت‑آستارا و اسکله رو‑روی بندر امیرآباد، رمزگشایی از قفل ۲۰ ساله ترانزیت و عبور از رقبای منطقهای است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ تحولات ژئوپلیتیکی و اقتصادی در سالهای اخیر موجب شده تا بسیاری از کشورها بهدنبال مسیرهای امنتر، کوتاهتر و کمهزینهتر برای جابهجایی کالا باشند. در این میان، کریدور بینالمللی شمال–جنوب بهعنوان یکی از مهمترین مسیرهای ترانزیتی، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ مسیری که میتواند ارتباط تجاری میان هند، ایران، روسیه و کشورهای اروپایی را تسهیل کند.ایران به واسطه موقعیت راهبردی خود و دسترسی همزمان به خلیج فارس، دریای عمان و دریای خزر و همچنین دسترسی با واسطه به دریای سیاه و دریای مدیترانه (مجموعا پنج حوضه دریایی)، یکی از مهمترین حلقههای اتصال این کریدور محسوب میشود. در این چارچوب، بنادر شمالی کشور بهویژه بندر امیرآباد، نقش کلیدی در تکمیل زنجیره ترانزیتی ایفا میکنند.بندر امیرآباد، بزرگترین بندر ایرانی در سواحل دریای خزر در قلب این کریدور قرار دارد. این بندر با ظرفیت اسمی فعلی حدود ۷.۵ میلیون تن کالا در سال، پتانسیل ارتقا به بیش از ۱۰ میلیون تن را از طریق توسعه اسکلهها، پایانههای لجستیکی و صنایع مرتبط داراست.اتصال مستقیم این بندر به شبکه ریلی کشور، یکی از مهمترین مزیتهای آن بهشمار میرود که زمینه توسعه حملونقل ترکیبی و کاهش هزینههای لجستیکی را فراهم کرده است.بر اساس ارزیابی کارشناسان، تقویت حملونقل ریلی در این مسیر میتواند نقش تعیینکنندهای در افزایش رقابتپذیری کریدور شمال–جنوب در برابر سایر مسیرهای ترانزیتی منطقه داشته باشد. در همین راستا، توسعه اسکلهها، بهویژه اسکلههای رو-رو و ارتقای زیرساختهای لجستیکی، از جمله اقداماتی است که میتواند سرعت و کیفیت خدمات بندری را افزایش دهد.
گفتنی است اسکله رو-رو بندر امیرآباد که یکی از راهکارهای تسریع و تسهیل ترانزیت از دریای کاسپین و برگ برنده ایران در برابر جمهوری آذربایجان است، دو دهه در انتظار اجرایی شدن است.در کنار این ظرفیتها، تکمیل پروژههای زیرساختی نیمهتمام از جمله خط ریلی رشت–آستارا، بهعنوان حلقه مفقوده این کریدور، از اهمیت ویژهای برخوردار است. این مسیر ریلی ۱۶۲ کیلومتری که اتصال شبکه ریلی ایران به جمهوری آذربایجان و روسیه را ممکن میسازد، نقش کلیدی در تحقق حملونقل یکپارچه ایفا خواهد کرد.در حال حاضر، نبود این اتصال مستقیم ریلی موجب شده بخشی از بار از طریق جاده جابهجا شود که این امر علاوه بر افزایش هزینهها، زمان حملونقل را نیز طولانیتر میکند. از این رو، تکمیل خط ریلی رشت–آستارا میتواند زمینهساز افزایش حجم ترانزیت و بهبود کارایی این کریدور با ورود فعالان تجاری شود.
بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، این پروژه با همکاری ایران و روسیه و تأمین مالی خارجی در حال پیگیری است و بخشهایی از آن وارد مرحله اجرایی شده است. با این حال، تحقق کامل این طرح نیازمند تأمین منابع مالی پایدار، رفع موانع اجرایی و تسریع در روند عملیات عمرانی است.با وجود ظرفیتهای گسترده، بنادر شمالی کشور همچنان با چالشهایی مواجه هستند. محدودیت ناوگان دریایی در دریای خزر، مسائل فصلی، پیچیدگیهای اداری و گمرکی، و همچنین تأثیر تحریمها بر جذب سرمایهگذاری، از جمله موانعی است که مانع بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای موجود شده است.کارشناسان معتقدند که برای استفاده حداکثری از ظرفیت کریدور شمال–جنوب، باید اقدامات هماهنگ و هدفمندی در دستور کار قرار گیرد. توسعه ناوگان دریایی، تسهیل و هوشمندسازی فرایندهای گمرکی، ایجاد مشوقهای مؤثر برای جذب سرمایهگذاری و تقویت همکاریهای منطقهای، از جمله راهکارهایی است که میتواند به ارتقای جایگاه ایران در این حوزه کمک کند.در صورت تحقق این الزامات، جمهوری اسلامی ایران قادر خواهد بود سهم بیشتری از تجارت منطقه اوراسیا را به خود اختصاص دهد و جایگاه خود را بهعنوان یکی از مسیرهای اصلی ترانزیت در منطقه تثبیت کند. این امر علاوه بر افزایش درآمدهای ارزی، نقش مهمی در تقویت قدرت اقتصادی و جایگاه ژئوپلیتیکی کشور خواهد داشت.
گفتنی است حجم تجارت عبوری در منطقه اوراسیا به بیش از ۱.۵ میلیارد تن در سال رسیده و تقاضا برای مسیرهای جایگزین رو به رشد است. بنادر شمالی ایران بهویژه امیرآباد، موقعیت ایدهآلی برای ایفای نقش در تأمین کالاهای اساسی، غلات، نهادههای کشاورزی و مواد اولیه از روسیه، قزاقستان و سایر کشورهای CIS دارند.#کریدور_شمال_جنوب#راهآهن_رشت_آستارا#بندر_امیرآباد#هاب_تجاری_اوراسیا#دریای_کاسپین#روسیه
08:32 - 2 تیر 1405
0 بازدید
