از پاکستان تا سریلانکا در نسخه جدید امنیت اقتصادی ایران
در حالی که رقابت کشورها از تسلط بر منابع به تسلط بر مسیرهای تجارت جهانی تغییر کرده، کارشناسان معتقدند که ایران با تکیه بر چابهار، کریدورهای منطقهای و دسترسی مستقیم به اقیانوس هند میتواند به یکی از گرههای اصلی اقتصاد آسیا تبدیل شود.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ جهان در حال ورود به عصر جدیدی از رقابتهای ژئواکونومیک است؛ عصری که در آن قدرت کشورها بیش از گذشته به میزان اتصال آنها به کریدورهای تجاری، زنجیرههای تأمین و شبکههای حملونقل بینالمللی وابسته شده است. در چنین شرایطی، موقعیت جغرافیایی ایران به عنوان کشوری که به طور همزمان به آسیای مرکزی، قفقاز، خلیج فارس، دریای عمان و اقیانوس هند دسترسی دارد، میتواند به یک مزیت راهبردی تبدیل شود. کارشناسان معتقدند توسعه بنادر، کریدورهای منطقهای و همکاری با کشورهای جنوب آسیا، نقش تعیینکنندهای در افزایش تابآوری اقتصاد ایران و تثبیت جایگاه آن در معماری جدید تجارت آسیا خواهد داشت.
مهرزاد لیموچی با اشاره به تحولات اخیر منطقه و تأثیر آن بر تجارت دریایی اظهار کرد: مهمترین چالش پیش روی اقتصاد ایران در شرایط جدید صرفاً تداوم صادرات یا واردات نیست، بلکه افزایش تابآوری شبکههای تجاری کشور در برابر شوکهای ژئوپلیتیکی است. تجربه سالهای اخیر نشان داده کشورهایی که تجارت خارجی خود را بر یک مسیر یا یک گلوگاه متمرکز کردهاند، در برابر بحرانها آسیبپذیرتر بوده و این در حالی است که که کشورهایی که به شبکهای از کریدورها، بنادر و شرکای لجستیکی متصل هستند، توان بیشتری برای حفظ جریان تجارت خود دارند.مهرزاد لیموچی، رئیس کمیته مشترک بازرگانی ایران و سریلانکا در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس عنوان کرد که در ادبیات جدید اقتصاد سیاسی بینالملل، قدرت کشورها صرفاً با حجم تولید ناخالص داخلی یا میزان صادرات سنجیده نمیشود، بلکه توانایی آنها در اتصال به شبکههای حملونقل، زنجیرههای تأمین و کریدورهای تجاری نیز به یک مؤلفه تعیینکننده تبدیل شده است. به همین دلیل امروز مفهوم امنیت تجارت در کنار امنیت انرژی و امنیت غذایی به یکی از ارکان اصلی قدرت ملی کشورها تبدیل شده است.وی افزود: تحولات اخیر بار دیگر نشان داد که وابستگی بیش از حد به یک مسیر دریایی یا یک محور ترانزیتی میتواند هزینههای سنگینی برای اقتصاد ایجاد کند. از این رو بسیاری از کشورها طی سالهای گذشته به سمت ایجاد مسیرهای مکمل، کریدورهای جایگزین و شبکههای چندلایه لجستیکی حرکت کردهاند. در واقع جهان امروز از اقتصاد مسیرهای منفرد به سمت اقتصاد شبکههای بههمپیوسته در حال حرکت است.
مهرزاد لیموچی تصریح کرد که ایران از معدود کشورهایی است که به طور همزمان به آسیای مرکزی، قفقاز، خلیجفارس، دریای عمان و اقیانوس هند دسترسی دارد. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم بخش قابل توجهی از رشد تجارت جهانی در دهه آینده در آسیا و بهویژه حوزه اقیانوس هند متمرکز خواهد بود.وی ادامه داد: در سالهای اخیر کریدورهای مختلفی در اطراف ایران شکل گرفته یا در حال توسعه هستند. آنچه اهمیت دارد، نام این کریدورها نیست، بلکه این واقعیت است که ایران در مرکز بسیاری از این پیوندهای ترانزیتی قرار گرفته است. هرچه این شبکهها متنوعتر شوند، انعطافپذیری تجارت خارجی کشور نیز افزایش خواهد یافت.این مقام اقتصادی خاطرنشان کرد که یکی از نقاط کلیدی در این معادله، بندر چابهار و دسترسی مستقیم ایران به اقیانوس هند است. برخلاف بسیاری از بنادر منطقه که وابستگی بیشتری به گلوگاههای محدود دریایی دارند، دسترسی مستقیم به اقیانوس هند ظرفیت ویژهای برای اتصال ایران به بازارهای جنوب آسیا، شرق آفریقا و حتی بخشهایی از جنوب شرق آسیا ایجاد میکند.وی افزود: در این میان، نگاه به سریلانکا باید فراتر از یک شریک تجاری معمولی باشد. اهمیت این کشور بیش از آنکه به اقتصاد آن مربوط باشد، به موقعیت آن در مرکز مسیرهای اصلی کشتیرانی اقیانوس هند بازمیگردد. در اقتصاد مدرن حملونقل، برخی کشورها نه به دلیل حجم تولید، بلکه به دلیل موقعیت واسط خود در زنجیرههای توزیع و تجارت اهمیت پیدا میکنند و سریلانکا یکی از این نمونههاست.
مهرزاد لیموچی اظهار کرد که یکی از راهبردهای مهم ایران در سالهای آینده میتواند توسعه شبکههای توزیع منطقهای باشد. در بسیاری از اقتصادهای موفق، کالا مستقیماً از مبدأ به همه بازارهای هدف ارسال نمیشود، بلکه از طریق هابهای منطقهای، مراکز لجستیکی و پایگاههای توزیع مجدد به بازارهای مختلف دسترسی پیدا میکند. این مدل هزینههای عملیاتی را کاهش داده و انعطافپذیری تجارت را افزایش میدهد.وی ادامه داد: از همین منظر، همکاری با کشورهایی مانند سریلانکا میتواند صرفاً به صادرات و واردات دوجانبه محدود نباشد. این کشورها میتوانند بخشی از معماری توزیع منطقهای کالاهای ایرانی در حوزه اقیانوس هند باشند. هرچه شبکه توزیع گستردهتر باشد، دسترسی ایران به بازارهای پیرامونی نیز پایدارتر خواهد شد.مهرزاد لیموچی در ادامه با اشاره به ظرفیت پاکستان گفت: پاکستان نیز در این معادله دارای اهمیت راهبردی است. جمعیت بالا، دسترسی به آبهای آزاد، همجواری با ایران و قرار گرفتن در امتداد بسیاری از مسیرهای تجاری منطقهای موجب شده این کشور بتواند بخشی از شبکه مکمل تجارت منطقهای ایران باشد. البته نگاه به پاکستان نباید صرفاً از زاویه تجارت دوجانبه باشد بلکه باید آن را بخشی از یک منظومه بزرگتر اتصال منطقهای در جنوب آسیا تلقی کرد.
08:59 - 1 تیر 1405