دور زدن ترکیه به سبک راننده کامیونهای ایرانی
معطلی ۳ هزار کامیون در مرز بازرگان در حالی که ترکیه با وجود وعده افزایش تردد به ۵۰۰ دستگاه، فعلاً فقط رضایت به ۲۸۰ دستگاه داده و بهانههای سیاسی-فنی فعلا مانع از پیشرفت کار شدهاند که برای شکستن انحصار ترکیه نیاز است تا مسیرهای جایگزین فعال شوند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ مرز بازرگان به عنوان که یکی از مهمترین گذرگاههای تجاری کشور محسوب میشود، این روزها با بحران مواجه شده است. آمارها نشان میدهد نزدیک به سه هزار کامیون حامل کالاهای اساسی در این مرز زمینگیر شدهاند. این در حالی است که مسئولان ایرانی پس از مذاکرات، توافق اولیه برای افزایش تردد روزانه به ۵۰۰ کامیون را با ترکیه کلید زدند.
به همین منظور با سرپرست دفتر ترانزیت و حمل و نقل بینالمللی سازمان راهداری و حملونقل جادهای آقای سید حسین حسینی، به مصاحبه پرداختیم تا ابعاد ماجرا بیشتر مشخص شود و اقدامات سازمان راهداری برای این مسئله روشن شود.شرایط مرز بازرگان با ترکیه که یکی از مهمترین مرزهای کشور است، چگونه است؟ شنیده میشود که ترکیه محدودیتهایی اعمال کرده است.حسینی: در مرز بازرگان، ما حدود ۳ هزار دستگاه کامیون معطل در مرز داریم که به صورت دوطرفه بین ایران و ترکیه تردد میکنند. علیرغم پیگیریهای مکرر ما از طرف ترکیه برای افزایش تردد، آنها هنوز پذیرش کامل نداشتهاند. قبلاً عدد تردد روزانه ما حدود ۲۲۰ دستگاه بود که پس از مذاکرات اخیر به ۲۸۰ دستگاه رسیده، اما این افزایش ۵۰ دستگاهی نوسان دارد و ثابت نیست. در تفاهمنامههایی که در نشستهای اخیر داشتیم (که البته در سطح کارشناسی و نه حوزه مدیریتی ما بود)، قرار بود در گام اول تردد را به ۵۰۰ دستگاه برسانیم، اما طرف ترکیه تا الان نپذیرفته است.بهانههای ترکیه برای افزایش ندادن تردد چیست؟ آیا صرفاً مسائل فنی مطرح است یا ابعاد دیگری هم دارد؟
حسینی: متأسفانه بیشتر بهانهها سیاسی و انحصارطلبانه است. ترکیه چند بهانه فنی هم مطرح میکند، گاهی بحث سوخت ما را مطرح میکنند و گاهی مسائل دیگر. اما در پسِ اینها، یک راهبرد مشخص دیده میشود. ترکیه بهدنبال انحصار حملونقل ترانزیتی است و میخواهد ناوگان خودش را جایگزین کامیونهای ایرانی کند. آنها با مدیریت ورودی و خروجی، سعی دارند وابستگی ما را به مرزهای خودشان افزایش دهند. بهویژه در حوزه کالای اساسی که از بندر مرسین وارد میشود، ترکیه تلاش دارد حمل آن را در اختیار ناوگان خود بگیرد تا کرایهها و مدیریت بار را کنترل کند. درحالیکه ما پیشنهاد دادهایم که کالا در مرز ترانشیپ (تخلیه و بارگیری مجدد) شود و با کامیون ایرانی حمل گردد، اما آنها تمایل چندانی به این کار نشان نمیدهند.آیا راهی برای دورزدن ترکیه وجود دارد؟ مسیرهای جایگزین را چطور ارزیابی میکنید؟حسینی: بله، چند مسیر جایگزین در دست بررسی است، اما هرکدام مشکلات خاص خود را دارند.۱. مسیر نخجوان و ارمنستان: از طریق نخجوان میتوانیم به ترکیه برسیم، اما دوباره وارد خاک ترکیه میشویم و همان کنترلهای ترکیه را خواهیم داشت. ضمن اینکه مرز ارمنستان و نخجوان به دلیل اختلافات سیاسی فعلاً باز نیست و نمیتوان از آن استفاده کرد.
۲. مسیر دریای سیاه از طریق گرجستان (بندر پوتی یا باتومی): این مسیر را جدیتر دنبال میکنیم. میتوانیم کالا را از طریق دریای سیاه به گرجستان برسانیم و از آنجا با ناوگان ایرانی (که تعداد قابلتوجهی کامیون با مالکیت ایرانی در گرجستان داریم) وارد کشور کنیم. حتی با وزارت حملونقل گرجستان برای انجام یک تست عملیاتی صحبت کردیم، اما متأسفانه به دلیل سقوط دولت گرجستان و عدم رأی اعتماد مجلس به کابینه، این تست چند هفته به تعویق افتاد. این مسیر از نظر هزینه و مسافت بهصرفهتر از مسیر ترکیه است، چون فاصله جادهای کوتاهتری تا مرز بازرگان دارد و کرایه حمل پایینتر میآید. همچنین میتوانیم از بنادر روسیه در دریای سیاه هم استفاده کنیم.۳. مسیر رومانی از طریق کنستانسا: این مسیر نیز مطرح است، اما هزینههای حمل (مثلاً حدود ۸۰ هزار دلار برای هر کانتینر) بسیار بالاست و فعلاً مقرونبهصرفه نیست.آیا صرفاً ایجاد مسیرهای جایگزین کافی است؟ چه موانعی بر سر راه تجار برای استفاده از این مسیرها وجود دارد؟حسینی: ایجاد مسیر کافی نیست. تاجر و صاحبکالا باید به این مسیرهای جدید اعتماد کند. او هزینه، زمان و امنیت مسیر را بررسی میکند. ما بهعنوان سازمان راهداری وظیفه داریم بستر را فراهم کنیم. چندین پروژه برای تأمین کالای اساسی تعریف شده که در ستاد گذر (مرکزی برای مدیریت مرزها) نیز تصویب شده است. این پروژهها شامل استفاده از ظرفیت کشورهای همسایه مانند پاکستان، عراق (بندر امالقصر)، بنادر شمالی روسیه و قزاقستان و همچنین گرجستان است. امیدواریم با فعالسازی این کریدورها، انحصار ترکیه شکسته شود و هزینهها کاهش یابد.
به نظر شما مهمترین گامی که باید برداشته شود، چیست؟حسینی: به نظرم اگر ما بتوانیم ۲ یا ۳ مسیر جایگزین واقعی (مثل مسیر دریای سیاه از گرجستان یا روسیه) را عملیاتی کنیم، دیگر ترکیه نمیتواند فشار بیاورد و خودش عقبنشینی میکند. ما نباید اجازه دهیم همه تخممرغها در یک سبد (مرز ترکیه) قرار گیرد. همچنین باید با ارائه اطلاعات دقیق از هزینهها و زمان حمل، اعتماد تجار را جلب کنیم تا آنها خودشان به سمت این مسیرهای جدید بروند. در پایان، اگر نکتهای دارید بفرمایید.حسینی: تنها نکته این است که ما نباید منفعل باشیم. باید با قدرت بهدنبال تنوعبخشی به مسیرهای ترانزیتی باشیم. همکاران من در سازمان راهداری آمادهاند هرگونه همکاری برای تسهیل این فرآیند انجام دهند. امیدواریم با تدابیر اتخاذشده، بهزودی شاهد کاهش فشار بر مرزهای فعلی و افزایش امنیت اقتصادی کشور باشیم.#حملونقل_جادهای#ترانزیت_جادهای#سازمان_راهداری#دفنر_ترانزیت_سازمان_راهداری#مرز_بازرگان#ترکیه#مرز_جلفا#نخجوان#دریای_سیاه #گرجستان#تنگه_بسفر 19:34 - 28 خرداد 1405