تولد دوباره راه ابریشم ایران در سایه محاصره ترامپ
پس از محاصره دریایی ترامپ، مسیرهای زمینی که امنیت بالاتری دارند، دوباره به چرخه تجارت شرق-غرب برگشتند که دو برابر شدن قطارهای ایران-چین، اولین قطار بلوکی ترکیه به چین، افزایش ظرفیت مرزهای ریلی قزاقستان با چین و راهاندازی آزمایشی کریدور چین-تاجیکستان-ازبکستان-ترکمنستان-ایران-ترکیه-اروپا، نشانههای آن هستند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ بحران دریایی در جنوب غرب آسیا و منع تردد از تنگه هرمز، معادلات ترانزیتی منطقه را یکباره دگرگون کرده است. در شرایطی که کشتیها از عبور از این گلوگاه حیاتی بازماندهاند، شاخه جنوبی جاده ابریشم، همان کریدور ریلی شرق-غرب که سالها خاک میخورد، حالا با تلاش فعالان ترانزیتی و مسئولان به شریان اصلی تجارت و واردات کالاهای اساسی به ایران تبدیل شده است.رکورد تاریخی ایران در ترانزیت ریلیآمارهای رسمی نشان میدهد که حملونقل ریلی بینالمللی ایران در سال ۱۴۰۴ از مرز ۵ میلیون تن عبور کرده؛ رکوردی بیسابقه در تاریخ راهآهن کشور. این جهش در حالی ثبت شده که کریدور شرق-غرب (چین به اروپا) پس از سالها غیرفعال بودن، از مسیر ایران دوباره به جریان افتاده است.تا بهمنماه ۱۴۰۴، ۶۵ قطار کانتینری از مبدأ چین عازم ایران شده بودند و یک قطار آزمایشی نیز با موفقیت از چین به لهستان از طریق خاک ایران عبور کرد. از طرفی، جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راهآهن ایران، از افزایش ظرفیت خط ریلی ترانزیتی ایران به ترکیه به بیش از یک میلیون تن در سال خبر داده و اعلام کرده است که عملیات اجرایی پروژه خط ریلی مرند-چشمهثریا ظرف دو ماه آینده آغاز میشود. گفتنی است هدفگذاری بلندمدت، افزایش ظرفیت این خط تا ۱۵ میلیون تن و دستیابی به تجارت سالانه ۳۰ میلیارد دلاری با ترکیه است.رقابت تنگاتنگ در کریدور میانی؛ قزاقستان و ترکیه عقب نمینشیننداما ایران تنها بازیگر این عرصه نیست. قزاقستان با اجرای پروژههای زیرساختی، ظرفیت گذرگاه ریلی آلتینکول در مرز چین را ۴۰ درصد افزایش داده و ظرفیت پذیرش قطار را از ۲۰ به ۲۸ قطار در روز رسانده است.
با دوخطهسازی مسیر آلتینکول-ژتیگن، این رقم تا سال ۲۰۲۶ به ۳۳ قطار در روز خواهد رسید. حجم ترانزیت در گذرگاه دوستیک–آلاشنکو نیز در ۱۱ ماه اول ۲۰۲۵ با رشد ۶ درصدی به ۱۷.۸ میلیون تن رسید.در همین حال، ترکیه اولین قطار کامل بلوکی را از منطقه اژه به چین اعزام کرده است. ۵۰ کانتینر ۴۰ فوتی از ازمیر به شانگهای حرکت کردند؛ این نخستین اتصال ریلی مستقیم غرب ترکیه به بازار چین محسوب میشود. ترکیه به همراه قزاقستان و آذربایجان، به طور جدی کریدور میانی (چین-آسیای مرکزی-خزر-قفقاز-ترکیه-اروپا) را دنبال میکنند؛ مسیری که ایران را دور میزند.فرصت طلایی تاجیکستان و کریدور جدید از ایران به اروپادر تحولی دیگر، حجم تجارت تاجیکستان و چین در سهماهه نخست ۲۰۲۶ با رشد قابلتوجه ۱۵۲.۷ درصدی به ۷۹۰ میلیون دلار رسید. نخستین قطار کانتینری در مسیر چین-قرقیزستان-ازبکستان-تاجیکستان راهاندازی شده که بیش از ۳۵۰۰ کیلومتر مسافت دارد.مهمتر آنکه تاجیکستان و ازبکستان، کریدور حملونقل چندوجهی آزمایشی چین-تاجیکستان-ازبکستان-ترکمنستان-ایران-ترکیه-اروپا را راهاندازی کردهاند. این پروژه که شامل دیجیتالیسازی و افزایش ظرفیت گذرگاههای مرزی است، میتواند نقش ایران را در اتصال شرق آسیا به بازارهای اروپا تقویت کند.مزیت ایران در دل بحران رونمایی شدکارشناسان معتقدند که بسته شدن تنگه هرمز، مزیت مسیر ریلی عبوری از ایران را نسبت به مسیرهای دریایی و هوایی به رخ کشیده است. مسیر ریلی چین-اروپا از آغاز درگیریها نیز رشد ۳۱.۷ درصدی تعداد قطارها را ثبت کرده بود. با افزایش قیمت سوخت دریایی و فشار بر حمل هوایی، مسیر ریلی ایران که از مناطق پرخطر عبور نمیکند، به گزینهای جذابتر تبدیل شده است.
به گفته بلومبرگ، تعداد قطارهای ارسالی از چین به ایران که پیش از جنگهای اخیر هفتهای یک رام بود، پس از اعمال محاصره دریایی آمریکا به یک قطار در هر سه روز (معادل بیش از دو قطار در هفته) افزایش یافته است. این یعنی جهشی بیش از ۲۰۰ درصدی در تناژ ترانزیت ریلی.با این حال، جایگاه ایران در این رقابت به تسهیل رویههای ترانزیتی، سرعت اجرای پروژههای زیرساختی و جلب اعتماد شرکتهای بینالمللی بستگی دارد و باید این را بپذیریم که رقبای منطقهای لحظهای درنگ نمیکنند.محاصره دریایی ترامپ، فرصتی تاریخی برای احیای جاده ابریشم جنوبی و تثبیت ایران به عنوان کریدور امن و اقتصادی شرق-غرب فراهم کرده که بازار یک میلیارددلاری ترانزیت چین-اروپا و مقرونبهصرفه شدن واردات ایران از شرق را به همراه خواهد داشت، اما قزاقستان، ترکیه و حتی تاجیکستان همگی در حال افزایش سهم خود هستند و ایران باید بتواند بازی برد-برد بین تمام بازیگران ایجاد کند.#کریدور_شرق_غرب#راه_ابریشم#چین#محاصره_دریایی#ترانزیت_ریلی#کریدور_میانی#قزاقستان#ترکیه#تاجیکستان
14:41 - 24 اردیبهشت 1405
0 بازدید