بازگشت پرقدرت اژدها به راه ابریشم
ابتکار «کمربند و جاده» چین در سال ۲۰۲۵ وارد فاز تازهای شد؛ فازی که نهتنها از نظر حجم سرمایهگذاری رکوردشکن بوده، بلکه از منظر ترکیب پروژهها، تمرکز بر انرژی، معادن و زیرساختهای راهبردی، بار دیگر نگرانیها درباره بدهی، نفوذ ژئوپلیتیک و وابستگی راهبردی کشورها به پکن را تشدید کرده است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ دادههای تازه منتشرشده از سوی دانشگاه گریفیث و مرکز مالی سبز و توسعه شانگهای (GFDC) نشان میدهد که میزان «تعامل اقتصادی» چین در چارچوب ابتکار کمربند و جاده (BRI) در سال ۲۰۲۵ به ۲۱۳.۵ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال قبل رشد ۷۵ درصدی را ثبت کرده و بالاترین سطح فعالیت این طرح از زمان آغاز آن محسوب میشود.این رقم شامل ۱۲۸.۴ میلیارد دلار قراردادهای ساختوساز و حدود ۸۵.۲ میلیارد دلار سرمایهگذاری مستقیم است. بر اساس همین گزارش، در مجموع نزدیک به ۳۵۰ پروژه و قرارداد در کشورهای عضو کمربند و جاده در سال ۲۰۲۵ به ثبت رسیده که بیانگر بازگشت فعال شرکتهای دولتی و خصوصی چین به پروژههای بزرگ فرامرزی پس از رکود دوران کروناست.یکی از تحولات مهم سال گذشته، بازگشت «مگاپروژهها» به سبد همکاریهای چین بوده است؛ پروژههایی عظیم با دوره اجرای طولانی، حمایت سیاسی و ساختارهای مالی پیچیده. از جمله این طرحها میتوان به «پارک صنعتی انقلاب گاز اوگیدیگبن» در نیجریه اشاره کرد که ارزش قراردادهای مرتبط با آن حدود ۲۴ میلیارد دلار برآورد شده و شرکتهای بزرگ مهندسی چین در آن نقش محوری دارند.بخش انرژی در سال ۲۰۲۵ بیشترین سهم را از سرمایهگذاریهای چین به خود اختصاص داده است. تعاملات انرژیمحور چین در کشورهای عضو BRI به ۹۳.۹ میلیارد دلار رسید؛ بالاترین رقم از زمان آغاز این ابتکار. در این میان، سرمایهگذاری در نفت و گاز با ۷۱.۵ میلیارد دلار همچنان غالب بوده، اما همزمان پروژههای انرژی تجدیدپذیر نیز رکورد تازهای ثبت کرده و به ۱۸.۳ میلیارد دلار در حوزههایی چون انرژی بادی، خورشیدی و تبدیل پسماند به انرژی رسیده است.
در کنار انرژی، بخش معادن و فلزات به یکی دیگر از محورهای راهبردی پکن تبدیل شده است. بر اساس گزارش GFDC، میزان سرمایهگذاری چین در حوزه فلزات و معادن در سال ۲۰۲۵ به ۳۲.۶ میلیارد دلار رسید که بخش قابلتوجهی از آن به پروژههای مرتبط با مس اختصاص دارد؛ فلزی کلیدی برای مراکز داده، شبکههای برق و صنایع مرتبط با گذار انرژی.با این حال، گسترش دوباره کمربند و جاده بدون چالش نیست. نهادهایی مانند AidData هشدار دادهاند که چین همچنان بزرگترین طلبکار رسمی جهان است و افزایش سررسید بازپرداخت وامها، بهویژه در کشورهای فقیرتر، میتواند بحران بدهی را تشدید کند. مؤسسه لویی نیز در گزارشی در سال ۲۰۲۵ نسبت به افزایش فشار بازپرداخت بدهی به چین هشدار داده است.
به گفته حسن کریمنیا، کارشناس حملونقل، تعریف همکاری برد-برد ایران با چین که در راستای تامین منافع 50 ساله هر دو کشور باشد، میتواند نگرانی بازپرداخت وامهای چینی را کاهش دهد.کریمنیا در زمینه حملونقل و ترانزیت، همکاری در راه ابریشم جدید، برقیسازی راهآهن تهران-مشهد، اتصال ریلی دو کشور از طریق افغانستان و پاکستان، سرمایهگذاری در بندر شهیدرجایی، پل خلیجفارس-قشم و سایر موارد، را از جمله پروژههای برد-برد میان دو کشور برشمرد.در سطح ژئوپلیتیک، نگرانیها درباره کاربردهای دوگانه (نظامی و غیرنظامی) برخی زیرساختها، از بنادر و کریدورهای لجستیکی-ترانزیتی گرفته تا مراکز داده، همچنان پابرجاست. تجربه اروپا، بهویژه خروج ایتالیا از چارچوب رسمی BRI، نشان میدهد که این ابتکار دیگر صرفاً یک پروژه اقتصادی نیست، بلکه به مسئلهای سیاسی و امنیتی در سطح ائتلافها تبدیل شده است.در مجموع، جهش کمربند و جاده در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که چین بار دیگر از این ابتکار بهعنوان ابزاری برای «دیپلماسی اقتصادی» و تقویت تابآوری زنجیرههای تأمین خود در جهانی پرتنش و بیثبات استفاده میکند.#چین#BRI#کریدور_شرق_غرب#ترانزیت_ریلی#بندر_شهیدرجایی#پل_خلیجفارس_قشم
13:23 - 5 بهمن 1404
0 بازدید