ثبات به ترانزیت ایران در قفقاز و آسیای مرکزی برگشت
پس از هفته‌ها ازدحام و توقف کامیون‌ها در مرز آستارا، افزایش ظرفیت خروجی و حل بخش عمده اختلافات منطقه‌ای، ترانزیت جاده‌ای ایران در مسیر قفقاز و آسیای مرکزی را به مرحله‌ای از ثبات رسانده است؛ مسیری که اکنون تنها یک چالش حل‌نشده با ازبکستان دارد.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ ترانزیت جاده‌ای ایران در محورهای شمالی و آسیای مرکزی، پس از یک دوره پرتنش و پرچالش، به شرایطی نسبتاً پایدار بازگشته است. مهم‌ترین نشانه این ثبات، بهبود محسوس وضعیت مرز آستارا به عنوان یکی از اصلی‌ترین دروازه‌های صادراتی و ترانزیتی کشور به قفقاز به شمار می‌رود؛ مرزی که طی هفته‌های گذشته با صف‌های طولانی کامیون‌ها و نگرانی فعالان حمل‌ونقل مواجه بود.بر اساس اعلام مدیرکل دفتر ترانزیت سازمان راهداری، ظرفیت خروجی کامیون‌ها از مرز آستارا طی روزهای اخیر حدود یک و نیم برابر افزایش یافته و از میانگین ۲۰۰ دستگاه در روز به بیش از ۳۰۰ کامیون رسیده است. در برخی روزها حتی رکورد عبور بیش از ۳۴۰ کامیون نیز ثبت شده که نشان‌دهنده بازگشت تدریجی مرز به شرایط عادی است. این افزایش ظرفیت، نتیجه مجموعه‌ای از اقدامات میدانی، اصلاحات مدیریتی و رایزنی‌های فشرده دیپلماتیک با طرف آذربایجانی بوده است.در جریان مدیریت این بحران، هیئت‌های تخصصی از سوی ایران در مرز مستقر شدند و مدیران ارشد حوزه ترانزیت به‌صورت مستقیم در روند ساماندهی ترددها حضور یافتند. هم‌زمان، هماهنگی با طرف مقابل برای افزایش پذیرش کامیون‌ها در آن‌سوی مرز انجام شد؛ اقدامی که در نهایت به تخلیه صف‌های طولانی و روان‌سازی عبور کالا منجر شد.بخش قابل توجهی از ترافیک اخیر مرز آستارا به صادرات محصولات کشاورزی و کالاهای یخچالی مربوط می‌شود؛ کالاهایی که در فصل پاییز سهم بالاتری از صادرات جاده‌ای کشور را به خود اختصاص می‌دهند و حساسیت زمانی بالایی دارند.
افزایش ناگهانی حجم این کالاها، در کنار برخی تصمیمات داخلی از جمله فعال‌سازی هم‌زمان تعداد زیادی کارت بازرگانی، موجب شد فشار مضاعفی بر زیرساخت‌های مرزی وارد شود و در مدت کوتاهی حجم بالایی از اظهارنامه‌های صادراتی راهی مرز شود.در کنار عوامل داخلی، تشدید برخی کنترل‌های امنیتی و بهداشتی در سمت مقابل، به‌ویژه در حوزه مقابله با قاچاق مواد مخدر، نیز بر زمان عبور کامیون‌ها اثر گذاشت. با این حال، بهبود هماهنگی‌های عملیاتی میان دو طرف سبب شد ظرفیت پذیرش مجدداً افزایش یابد و تردد به سطح قابل قبول بازگردد.فراتر از مرز آستارا، وضعیت کلی ترانزیت جاده‌ای ایران در آسیای مرکزی نیز مثبت ارزیابی می‌شود. همکاری‌های ترانزیتی با کشورهایی مانند ترکمنستان، تاجیکستان، قزاقستان و قرقیزستان در حال حاضر بدون مانع جدی ادامه دارد. در این میان، اصلاح اخیر موافقت‌نامه حمل‌ونقل با قزاقستان، که به حذف محدودیت‌های مجوزی انجامیده، نقش مهمی در تسهیل تردد کامیون‌ها ایفا کرده است.به گفته هدایتی، تنها چالش باقی‌مانده در این منطقه، اختلاف تفسیری با ازبکستان درباره هزینه‌های حمل‌ونقل ثالث یا همان «دوزبلاغ ثالث» است. اگرچه اختلاف مالی گذشته لغو شده، اما برداشت متفاوت طرفین از نحوه اجرای این سند همچنان موضوع مذاکره است. این اختلاف صرفاً به حمل کالاهای ثالث مربوط می‌شود و در بخش حمل‌ونقل دوجانبه و ترانزیت مستقیم، مشکلی وجود ندارد.
مسئولان اعلام کرده‌اند که مذاکرات برای رفع این گره ادامه دارد و قرار است نشست‌های تخصصی در ابتدای سال ۲۰۲۶ برگزار شود. در مجموع، بازگشت آرامش به مرز آستارا و حل اغلب چالش‌های منطقه‌ای، نشانه‌ای روشن از تثبیت جایگاه ترانزیت جاده‌ای ایران در قفقاز و آسیای مرکزی است؛ ثباتی که با حل اختلاف با ازبکستان می‌تواند کامل‌تر و پایدارتر شود.#ترانزیت_جاده‌ای#مرز_آستارا#آذربایجان#سازمان_راهداری#دوزبلاغ#آسیای_مرکزی#ازبکستان
15:10 - 11 دی 1404