ایران یک قدم به ایجاد کریدور شمال-جنوب نزدیکتر شد
همکاریهای ترانزیتی ایران و قزاقستان بهویژه در دریایخزر و حملونقل ریلی، میتواند به عنوان یک الگوی موفق در سطح بینالمللی مورد توجه قرار گیرد.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، مسیرهای کریدور شرق-غرب دچار تغییراتی شدند و مسیر شمالی چین-اروپا، که چین را از طریق روسیه به اروپا متصل میکرد، به دلیل تحریمهای اتحادیه اروپا دچار اختلال شد. همزمان، قزاقستان با عملکرد مناسب حملونقلی خود و همسایگی با چین و روسیه، توانست جایگاه مناسبی در ترانزیت اوراسیا به خصوص چین-اروپا پیدا کند.این جایگاه جدید، مسیرهای گذرنده از قزاقستان را با ازدحام مواجه کردهاست به طوری که براساس گزارش راهآهن قزاقستان، در هشت ماه نخست ۲۰۲۴، حملونقل بار از طریق گذرگاه ریلی دوستیک–آلاشانکو به ۹.۱ میلیون تن رسیده که رشد ۲۰ درصدی را نشان میدهد. همچنین، گذرگاههای اصلی چین و قزاقستان، آلاشانکو و خورگوس، در سال ۲۰۲۳ تقریباً نیمی از ۱۷۰۰۰ قطار مسیر چین-اروپا را به خود اختصاص دادهاند.دریایخزر به عنوان بزرگترین دریاچه جهان و منبع غنی از منابع طبیعی، نقش کلیدی در ترانزیت کالاها و انرژی ایفا میکند. این دریا به کشورهای حاشیهنشین خود از جمله ایران و قزاقستان، این امکان را میدهد که به بازارهای اوراسیا دسترسی پیدا کنند و دریایخزر را به بازار تجارتی خود تبدیل کنند.ایران و قزاقستان هر دو دارای موقعیت جغرافیایی استراتژیکی هستند که آنها را به کانونهای مهم ترانزیتی تبدیل کردهاست. ایران با دسترسی به آبهای آزاد از طریق خلیجفارس و دریایعمان، و قزاقستان با سواحل طولانی دریایخزر، میتوانند مسیرهای تجاری متنوعی را برای انتقال کالاها ایجاد کنند.
بر اساس آمارهای منتشر شده توسط سازمان جهانی دریانوردی (IMO)، حجم تجارت دریایی در دریایخزر در سال ۲۰۲۲ حدود ۲۵ میلیون تن بوده است که نشاندهنده پتانسیل بالای این منطقه برای توسعه ترانزیت کالاهاست.بر اساس آمار گمرک قزاقستان، بیش از ۵۰۰ هزار تن کالا از طریق بنادر ایران به کشورهای دیگر در سال ۲۰۲۳ ترانزیت شدهاست که نسبت به حدود ۴۰۰ هزار تن در سال ۲۰۲۲، ۲۵ درصد رشد را نشان میدهد.براساس آمار منتشر شده، سرمایهگذاریهای مشترک دو کشور در پروژههای ترانزیتی به ویژه در زیرساختهای بندری و ریلی، به حدود ۳۰۰ میلیون دلار رسیده که به بهبود زیرساختها و افزایش ظرفیت ترانزیتی و تجارت دوجانبه کشور کمک میکند.طبق نظر کارشناسان، دو کشور برای تحقق اهداف ترانزیتی خود، نیازمند سرمایهگذاری در زیرساختهای حملونقلی خود در دریایخزر هستند. یکی از پروژههای مهم در این زمینه، توسعه بندر انزلی در ایران و بندر آکتائو در قزاقستان است. این دو بندر به عنوان دروازههای اصلی ترانزیت کالا در دریایخزر شناخته میشوند که با تمرکز بر دریایخزر و مرز مشترک آبی پیگیری میشوند.بندر انزلی در شمال ایران یکی از نقاط کلیدی برای ورود کالاها از قزاقستان محسوب میشود که بر اساس گزارش سازمان بنادر و دریانوردی ایران، ظرفیت بندر انزلی برای پذیرش کشتیها تا سال ۲۰۲۵ به بیش از ۱۰ میلیون تن خواهد رسید.از سوی دیگر، بندر آکتائو در قزاقستان نیز با ظرفیت بالای خود نقش مهمی در تسهیل ترانزیت کالاها ایفا میکند. طبق اطلاعات منتشر شده توسط وزارت صنعت و توسعه زیرساختهای قزاقستان، ظرفیت بندر آکتائو تا پایان سال جاری میلادی به بیش از ۱۵ میلیون تن خواهد رسید.
اونتالاپ اونالبایف، سفیر جمهوری قزاقستان در ایران در بازدید از بندر امیرآباد، بر توسعه ظرفیتهای تجاری دو کشور از طریق بنادر امیرآباد و آکتائو تاکید کرد و از اعلام آمادگی این کشور برای سرمایه گذاری در بندر امیرآباد خبر داد.سفیر قزاقستان در ایران عنوان کرد در حال شناسایی بازارهای جدید برای سوآپ و ترانزیت غلات از طریق بندر امیرآباد به کشورهای همسایه ایران هستیم که در صورت حصول نتیجه به زودی شاهد تحولاتی در این زمینه نیز خواهیم بود.وی ادامه داد: با توجه به وجود مخازن روغن خوراکی در بندر امیرآباد، در زمینه ترانزیت و صادرات روغن خام خوراکی هم حاضریم سرمایه گذاری هایی در بندر امیرآباد انجام دهیم.محمد علی موسی پور گرجی، مدیر کل بنادر و دریانوردی امیرآباد ضمن تشریح عملکرد و امکانات بندر امیرآباد، اظهار کرد: تکمیل اسکله رو-رو ریلی در بندر امیرآباد تأثیر بهسزایی بر رونق تجارت دو کشور خواهد داشت و مسیر دسترسی به بازارهای هدف از جمله شرق آسیا و کشورهای حاشیه خلیجفارس را برای توسعه تجارت دو کشور فراهم خواهد کرد. در سالهای اخیر، ایران و قزاقستان چندین توافقنامه همکاری امضا کردهاند که هدف آنها تسهیل حملونقل کالاها از طریق دریایخزر است. یکی از این پروژهها، راهاندازی کریدور بینالمللی شمال-جنوب (INSTC) است که هدف آن اتصال کشورهای شمال اروپا به جنوب آسیا از طریق ایران و قزاقستان میباشد که هر دو کشور جزو ذینفعان این کریدور هستند.
22:39 - 1 دی 1403