نوجوان؛ قهرمان یا قربانی جنگ؟
وقتی در شرایط جنگی، همه چیز در هالهای از ابهام است با نوجوانی که به آینده دلبسته، چطور باید تعامل کنیم؟
گروه زندگی: نوجوانی دورانِ «من کیستم» و «آیندهام کجاست» است. اما وقتی جنگ میآید، این دو سؤال با «ترس» و «هجوم ناگهانی» جایگزین میشوند. تحقیقات روانشناسی نشان میدهد جنگ برای نوجوانان فقط یک «حادثه» نیست؛ یک «بحران رشد» است که مغز در حال تکاملشان را دگرگون میکند. نکاتی که در این گزارش مطرح میکنیم، مطلبی است که سمانه رضایی، روانشناس کودک و نوجوان در کانال مادرانههای جنگ، منتشر کرده است. او بهدرستی، به ظرافت این دوره اشاره و علاوه بر شمردن ویژگیهای آن، راهکار نیز ارائه میکند. رضایی عقیده دارد نوجوان در زمان جنگ با این سه حالت روبرو است:
۱.مغز در حالت «حمله و گریز» در نوجوانی، بخش منطقی مغز (قشر پیش پیشانی) هنوز کامل نیست، اما بخش ترس (آمیگدال) بسیار فعال است. جنگ باعث میشود این سیستم روی «ترسِ مداوم» قفل شود. نتیجه: بهجای فکرکردن، واکنش نشان میدهند! (پرخاشگری ناگهانی، ریسکپذیری خطرناک، یا مصرف مواد برای فرار از ترس).۲. سندروم «آیندهٔ مبهم» نوجوان برای رشد نیاز به «تصویرسازی آینده» دارد. جنگ این تصویر را پاره میکند. وقتی نوجوان حس کند «همه چیز از بین رفته»، دچار افسردگی عمیق و بیهدفی میشود. نشانه: معمولاً میگویند"چه فایدهای داره درس بخونم؟" یا انزوا و سکوت طولانی.۳. هویتِ «قهرمان» یا «قربانی» برای فرار از احساس بیکفایتی در برابر بیپناهی، برخی نوجوانان خودشان را با نقشهای جنگی (سرباز، قهرمان، یا قربانی) تعریف میکنند. این یک مکانیسم دفاعی است تا در طوفان، حس «قدرت» یا «تعلق» را پس بگیرند.
رضایی با ارائه راهکار بحث را به سمت مفیدبودن میکشد: راهکار درمانی چیست؟گفتنِ "نترس" یا "همه چی خوب میشه" کارساز نیست. بلکه باید امنیت روانی ایجاد کنیم: ایجاد حس اینکه «الان من در اتاقم امنم» بازسازی آینده: کمک به نوجوان برای دیدن حتی کوچکترین «امکانات آینده» (هوا، درس، ورزش) در کنارِ واقعیتِ تلخ جنگ. شنیدن بدون قضاوت: اجازهدادن به آنها برای بیان خشم و ترس بدون برچسبزدن. با صبرکردن نوجوان به سمت فکر شما گرایش پیدا میکند و دست از غرزدن و ناامیدی برمیداردرضایی نقش دادن را بهعنوان آخرین راهکار معرفی میکند.نقشدهی: نوجوان را با مسئولیتدهی از حالت قربانی خارج کن و او را تبدیل به قهرمان زندگی بکن!
بهعنوان پیشنهاد میتوانید برای ایفای نقش، نوجوانتان را ترغیب کنید در تا در موکبهای نوجوانی که در تجمعات شبانه این ایام برگزار میشوند یک نقش بردارد. در این صورت او علاوه بر احساس اعتمادبهنفس، فرصت ابراز خودش را بهعنوان یک نقش مؤثر در جنگ پیدا میکند.همین چند شب پیش بود؛ با صدای سرودی که پخش میشد به یک موکب نوجوان رسیدیم. روی اولین غرفه موکب با فونت درشت نوشته بودند: اینجا نوجوانان میدانداری میکنند! وقتی چشم گرداندم توی غرفهها، دیدم هر آدمی که مشغول کاری است یک نوجوان است. تازه روی صندلی جاگیر شده بودم که مجری نوجوان مراسم هم آمد و شروع کرد از مردم شعار گرفتن. پشت سرش تریبونی بود که خود همین نوجوانها با عکس امام شهید و شهدای اخیر آماده کرده بودند. غرفه چای و نسکافه و پذیرایی، پخش محصولات فرهنگی و اجراهای متنوعی که داشتند مردم را دعوت میکرد تا سری به این نوجوانان بزنند و باور کنند که حالا این نوجوانان حتی در جنگ هم بلدند هویت خودشان را کشف کنند و در صف اول مقاومت بایستند.#جنگ #نوجوان_انقلابی#هویت_نوجوان_اضطراب#مدیریت_جنگ 15:22 - 10 فروردین 1405