آیتالله جوادی آملی: باید مسئولان نظام اسلامی را تقویت کرد
یکی از مراجع تقلید شیعه با اشاره به جاهلیت موجود در عالم به ویژه در غرب گفت: باید مسئولان نظام و همچنین جامعه اسلامی را تقویت و دعا کرد، با تضرع و زاری از ذات اقدس مسئلت کرد همانطور که جهلزدایی و جهالتزدایی را به ما مرحمت کردی، جاهلیتزدایی را هم به ما منت بفرما.
به گزارش خبرگزاری فارس از قم، آیتالله العظمی عبدالله جوادی آملی در پیام ویدئویی به بیستوهفتمین همایش کتاب سال حوزه که امروز صبح در مدرسه امام کاظم (ع) برگزار شد، با تبریک و تقدیر از برگزاری این رویداد علمی اظهار داشت: از همگان به ویژه مؤلفانِ قدر علوم الهی حقشناسی میکنیم و از ذات اقدس الهی مسئلت میکنیم همه حوزههای علمی اعم از علوم فقهی و غیرفقهی، حوزوی و دانشگاهی، هر کس قلمی برداشت و از اصحاب قلم شد که ذات اقدس الهی به قلم سوگند یاد کرد، امیدواریم هم موفق باشد و هم مورد عنایت پروردگار باشد.این مرجع تقلید با اشاره به سوگندهای الهی در قرآن کریم تصریح کرد: ذات اقدس الهی بر ما واجب کرد، قلوب فراوانی را برای ما مقرر کرد، یک ابزار علمی، به قلم سوگند یاد کرد، به مرکب سلام کرد و خود کتاب و علم که روشن است. اگر به مرکب قسم یاد میکند، اگر به قلم قسم یاد میکند و اگر به نوشتهها و علوم قسم یاد میکند، استفاده ابزار علمی را میرساند.وی افزود: خود این سوگند الهی اصول است؛ اصول هرچه غنیتر و قویتر بشود، نه بیراهه میرود، نه به راه دل میبندد و نه سرگرم شبههافکنی میشود، بلکه سرگرم شناخت صراط مستقیم است. یکی تقویت این استعداد، دو استقامت در این طریق، و مبادا این طریق مستقیم اعوجاجی در او پیدا بشود، سه. اینها خیلی اثر دارد.
آیتالله جوادی آملی با قدردانی از دستاندرکاران نظام اسلامی بیان کرد: بعد از انقلاب الهی، خدا امام و همه دستاندرکاران نظام را تقویت کند که حوزهها و دانشگاهها را ترویج کردند و به این بزرگان توفیق دادند کتابهای فراوان بنویسند. ما از همه اینها حقشناسی میکنیم و از ذات اقدس الهی مسئلت میکنیم همه محققان و علما و دانشوران و اندیشمندان ما را مورد عنایت ویژه قرار بدهد.وی تأکید کرد: وقتی خدا به قلم، به مرکب، به کتاب اینگونه سوگند یاد میکند، کمترین وظیفه ما این است که از این بزرگان حقشناسی کنیم. از مؤلفان ما، از مصنفان ما، از مدرسان ما باید حقشناسی بکنیم. برخی از بزرگان درباره قواعد فقه نوشتند، بعضی درباره قواعد اصولی نوشتند، بعضیها در فهرست کردن کتب اربعه کتاب نوشتند، بعضی هم درباره خود علوم کتاب نوشتند.این مفسر برجسته قرآن کریم با تأکید بر لزوم بازشناسی منطق در حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: ما موظفیم یک بازشناسی هم بکنیم که هم زبان ما و هم ابزار فهم ما را تقویت کند. ابزار فهم ما منطق است که متأسفانه در حوزهها همچنان رواج ندارد. منطق میگوید نو داریم و کهنه. یک متفکر فقهی و اصولی و کلامی و فلسفی و عرفانی باید تشخیص بدهد که چه چیزی نو است و چه چیزی کهنه شده، چه چیزی دورهاش گذشت و چه چیزی باقی است.وی افزود: منطق بخشهای فراوانی دارد، اما آن بخشی که مربوط به قضایاست میگوید قضیه سه قسم است: طبیعی داریم، خارجی داریم و حقیقی. فرق اینها را ذکر میکند و قضیه خارجیه را در معرض تغییر و تحول میداند و قضیه حقیقی را که به متنِ جنس برمیگردد، ثابت میداند.
آیتالله جوادی آملی با تبیین تفاوت قضایای سهگانه تصریح کرد: منطق میگوید ما یک قضیه طبیعی داریم، یک قضیه خارجیه داریم و یک قضیه حقیقیه داریم. شئون اینها، شرایط اینها، ابزار اینها، مدارک اینها و منابع آنها را یک محقق حوزوی حتماً باید بداند تا وقتی وارد علوم الهی شد، وارد فقه شد، وارد اصول شد و با منابع تماس گرفت، خوب تحقیق کند که آیا این قضیهای که از قرآن یا روایت استفاده میشود، قضیه طبیعی است یا قضیه خارجی است یا قضیه حقیقیه؟ چه چیزی عوض میشود و چه چیزی عوض نمیشود؟ نحوه عوض شدنش چیست؟وی ادامه داد: اصل این امور همانطوری که در منطق آمده، بعضیها ثابت و لایتغیرند، بعضی تغییر دارند و بعضی تغییر تام دارند. اینها باعث میشود که ادیان متعددی بیاید. شما ببینید وقتی مسیحیت آمد، یهودیت آمد، بعد اسلام آمد، اینها یک سلسله امور ثابتی دارند که قضایای حقیقیاند، یک سلسله متغیر دارند که در آن عصر و مصر اینجور بود، در عصر و مصر متوسط جور دیگر شد، در عصر و مصر کنونی جور دیگر شد. این قضایای خارجی در عصر مسیحیت یک جور بود، در عصر یهودیت جور دیگر است، در عصر اسلام جور دیگر، اما قضایای حقیقیه در همه اعصار یکی است.این استاد برجسته حوزه علمیه با اشاره به منابع منطقی مورد نیاز تأکید کرد: منطق غنی و قوی میگوید، نه منطق حاشیه ملا عبدالله که با سی سال میخواندند، نه منطق شمسیه که با شرح باغنی و جامی میخواندند. منطقهای غنی و قوی که در سطح منطقهایی است که بوعلی و امثال بوعلی نوشتند، مشخص میکند که قضایای جهان یکسان نیست. قضایای طبیعی حساب خاص دارند، قضایای خارجی حساب خاص دارند، قضایای حقیقی مخصوص دارند.
وی افزود: در بعضی از روایات ما به این نکات هم اشاره شده است. در بعضی از روایات میفرماید به اینکه آنهایی که بادیهنشین (چادرنشین) هستند، آنهایی که غروی (روستاها و باغها) هستند، آنهایی که مدنی (شهرنشین) هستند، قضایایی دارید درباره اینکه مثلاً «دیه بر عاقله است» آیا این در جمیع اعصار و امصار است یا در نظام قبیلهای است؟آیتالله جوادی آملی با ذکر نمونهای فقهی گفت: مرحوم ابنادریس میگوید اصلاً در زمان نظام قبیلهای، آن قبیلهها عازم بودند که عقل کنند یعنی جلوگیری کنند از این حادثه، نه عقل از سنخ تعقل، بلکه از سنخ عقل به معنای منع است. آنها میخواستند عقل کنند یعنی جلوی این خطر را بگیرند. آیا واقعاً این «دیه بر عاقله است» برای همه متقربان بالاست؟ اگر جنایت عمدی بود که قصاص، اگر شبه عمد بود که دیه خود شخص باید بدهد، اگر خطای محض بود دیه بر عاقله است. آیا در تمام اعصار و هر عصری است یا در نظام قبیلهای است که عاقله دارد؟ این قضیه، قضیه خارجی است.وی مثال دیگری نیز مطرح کرد: یک وقت داد و ستد با طلا و نقره بود، آنجا ربا همراهش بود. یک وقت با اسکناس است، ربا همراهش نیست. داد و ستد طلا و نقره با داد و ستد اسکناس خیلی فرق میکند. حوزه باید منطق غنی و قوی بخواند تا سؤال تولید بکند. وقتی سؤال تولید کرد، وارد اصول شد بررسی میکند که دالان فقه، اصول است که کدام قضیه حقیقی است، کدام قضیه خارجیه، معیار چیست. وقتی از این دالان عبور کرد و وارد مسئله فقه شد، آن وقت میفهمد چه چیزی تغییرپذیر است و چه چیزی تغییرپذیر نیست.
این مفسر قرآن با استناد به روایات خاطرنشان کرد: در تعبیرات آمده علمای این امت به منزله انبیای بنیاسرائیلاند، یعنی اینها میتوانند تشخیص بدهند چه چیزی جزء قضیه خارجی است و عوضشدنی است و چه چیزی جزء قضیه حقیقی است و عوضشدنی نیست. همه اینها را عرضه کنند بر منابع دینی، اجتهاد کنند در منابع دینی، مباحثه کنند در متون دینی، آنگاه فتوا بدهند که هیچ چیز تغییر پیدا کرده است و چه تغییر پیدا نکرده است.آیتالله جوادی آملی در بخش دیگری از سخنان خود با تمایز میان جهل، جهالت و جاهلیت تصریح کرد: نظام امامت و امت تنها برای تعلیم نیست. علم را حوزهها و دانشگاهها دارند، علم برای جهلزدایی است که از حوزه و دانشگاه برمیآید. حسینیهها و مساجد و مراکز تبلیغی برای جهالتزدایی است. اما آنچه را که نظام امامت و امت عهدهدار است و وظیفه اوست، در عین حال که رهبری میکند جهلزدایی حوزهها و دانشگاهها را، مساجد و مراکز و حسینیهها و هیئات مذهبی را که جهالتزدایی میکنند رهبری میکند، وظیفه اصلی نظام امامت و امت، جاهلیتزدایی است.وی افزود: ما الان مبتلا به یک گوشه از گوشههای جاهلیتیم. در غرب و امثال غزه چه میآورند؟ اینها با علم حل نمیشود، با جهالت حل نمیشود، این با جاهلیتزدایی حل میشود. اینکه به ما اصرار کردند «اگر امام زمانت را نشناسی، به مرگ جاهلیت میمیری»، مرگ جاهلیت است، نه مرگ جهالت و نه مرگ جاهل. جاهل یک جرمی دارد، جهالت یک جرمی دارد، اما جاهلیت زدایی نظام امام و امت، پایه اصلی و رهآورد اصلی او است.
این مرجع تقلید در پایان با دعا برای جامعه اسلامی خاطرنشان کرد: باید مسئولان نظام را تقویت کرد و دعا کرد، جامعه اسلامی را تقویت کرد و دعا کرد و با تضرع و زاری از ذات اقدس اله مسئلت کرد همانطور که جهلزدایی و جهالتزدایی را به ما مرحمت کردی، جاهلیتزدایی را هم به ما منت بفرما.وی تأکید کرد: از همه بزرگان اهل نون (قلم)، اهل قلم، اهل نشر و اهل بیان هم حقشناسی بکنیم، هم تکریم بکنیم، هم دعا بکنیم، هم خضوع بکنیم در برابر همه این مؤلفان و محققان. از ذات اقدس اله مسئلت بکنیم به همه ما توفیقات فراوانی بدهد مخصوصاً در این بخش که خواب و بیداری ما با شناخت امام زمان(عج) همراه باشد.آیتالله جوادی آملی در خاتمه خاطرنشان کرد: ذات اقدس الهی نظام را تا ظهور صاحب اصلیاش مستقر بکند، مسئولین نظام و ملت بزرگ و بزرگوار را تا ظهور صاحب اصلیاش حفظ بکند، خطر بیگانگان مخصوصاً آمریکا و اسرائیل را از سر خود و از سر جوامع اسلامی به برکت شما علمای بزرگ و بزرگوار دفع کند و امنیت و امانت نظام امت و امامت را برساند تا همه ما در پیشگاه حضرت ولیعصر(ارواحنا فداه) روسفید باشیم.
10:44 - 25 بهمن 1404