NPT معاهدهای با دستاورد صفر و هزینه بالا
معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) با این هدف بنیان گذاشته شد که از یکسو مانع توسعه سلاحهای هستهای شود و از سوی دیگر، امکان استفاده صلحآمیز از فناوری هستهای را برای کشورهای عضو فراهم کند. اما تجربه چند دهه گذشته، برای کشور ایران، نشان داده است که این معاهده نه تنها به وعدههای خود عمل نکرده، بلکه عملاً به ابزاری برای فشار سیاسی، مهار علمی و تضعیف اقتصادی کشورهای مستقل تبدیل شده است. ایران به عنوان یکی از اعضای رسمی و متعهد NPT، همواره همکاری گسترده و داوطلبانه با آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشته، اما هیچگاه از منافع وعدهدادهشده بهرهمند نشده است. نهتنها تحریمهای سخت و محدودیتهای گسترده فنی و فناورانه لغو نشدهاند، بلکه ایران بهرغم حسن نیت و شفافیت مثالزدنیاش، همواره در مظان اتهام قرار گرفته و متحمل خسارتهای اقتصادی سنگینی شده است. این واقعیت نشان میدهد که عضویت در NPT برای ایران نه تنها سود اقتصادی نداشته، بلکه هزینههای پنهان و آشکاری بر توسعه علمی، صنعتی و زیرساختی کشور تحمیل کرده است.
از سوی دیگر، آنچه در سالهای اخیر بیش از پیش آشکار شده، آسیبپذیری امنیتی ناشی از همکاریهای یکطرفه با آژانس است. ایران در چارچوب این معاهده، اطلاعات دقیق و حساسی از تأسیسات هستهای خود را در اختیار بازرسان قرار داده، اما همین اطلاعات، بستر حملات خرابکارانه و هدفگیریهای نظامی علیه دانشمندان و زیرساختهای حیاتی کشور شده است. شواهد روشن از ترور دانشمندان، حملات سایبری و انفجار در مراکز حساس، همگی نشان میدهد که دشمنان ایران از مسیر همین بازرسیها و اطلاعات درز کرده به برنامههای عملیاتی رسیدهاند. در چنین شرایطی، آیا تداوم همکاری با ساختاری که به امنیت کشور لطمه میزند، عقلانی است؟ وقتی بازرسیها بهجای تضمین امنیت، بهعنوان مقدمه تهدید و تجاوز عمل میکنند، تردیدی باقی نمیماند که باید در کل فلسفه این همکاری بازنگری اساسی صورت گیرد. اگر ادامه مسیر به قیمت جان نخبگان علمی و آسیب به ظرفیتهای راهبردی باشد، دیگر توجیهی برای تداوم آن باقی نمیماند.
افزون بر این، عملکرد جانبدارانه و سیاسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مشروعیت این نهاد را بهشدت زیر سؤال برده است. در حالیکه ایران قربانی حملات مستقیم و بیسابقه به تأسیسات هستهای خود شده، مدیرکل آژانس نهتنها هیچگونه موضع حمایتی اتخاذ نکرده، بلکه با اظهاراتی عجیب، از قصد بازدید برای ارزیابی خسارات بمبها سخن گفته است؛ گویی نه ناظر بیطرف، بلکه تحلیلگر نظامی دشمنان ایران است. چنین رفتاری نشان میدهد که آژانس از مسیر حرفهای و قانونی خود منحرف شده و بهجای حفظ توازن و عدالت، به ابزار فشار و تأمین منافع قدرتهای غربی تبدیل شده است. وقتی نهادی بینالمللی نتواند از حقوق ابتدایی یک کشور متعهد دفاع کند و در مقابل، سکوت یا تأیید ضمنی در برابر تجاوزها و ترورها اختیار کند، چگونه میتوان انتظار داشت که این نهاد، تکیهگاه قابل اعتمادی برای همکاریهای فنی و صلحآمیز باشد؟ در چنین وضعیتی، نهتنها مشروعیت بازرسان آژانس در داخل کشور تضعیف شده، بلکه افکار عمومی نیز نسبت به صداقت و بیطرفی این نهاد دچار تردید جدی شده است.
در مجموع، ادامه حضور ایران در NPT با توجه به عدم صرفه اقتصادی، فقدان امنیت متقابل، عملکرد جانبدارانه آژانس، و تبدیلشدن اطلاعات فنی به ابزار حمله و ترور، نهتنها منطقی نیست، بلکه برخلاف منافع ملی نیز هست. اکنون زمان آن فرا رسیده است که ایران با نگاهی واقعگرایانه، هزینهفایده عضویت در این معاهده را مجدداً ارزیابی کند و در صورت لزوم، مسیر خروج قانونی از آن را در پیش بگیرد. این تصمیم نباید بهعنوان کنش تهاجمی یا خروج از قواعد بینالمللی تعبیر شود، بلکه پاسخی است به رفتار ناعادلانهای که عضویت در معاهدهای بینالمللی را بیثمر، پرهزینه و حتی مخاطرهآمیز کرده است. خروج از NPT میتواند بخشی از بازتعریف راهبرد امنیت ملی کشور باشد؛ راهبردی که دیگر بر پایه اعتماد به نهادهای غیرمتعهد و فرسوده جهانی بنا نمیشود، بلکه بر پایه اقتدار، استقلال علمی، و صیانت از منافع مردم ایران استوار خواهد بود.#npt#هستهای#انپیتی#معاهده#اقتصاد#دیپلماسی
17:38 - 24 تیر 1404
0 بازدید