شهرهایی که هنوز باران را نمی‌شناسند
باران بامداد امروز که فروکش کرد، آب در بعضی خیابان‌ها ماند، زیرگذرها از مدار عادی خارج شدند، درختان بر زمین افتادند و در برخی نقاط اختلال‌هایی در خدمات شهری و برق به وجود آمد. چند ساعت بعد، ماشین‌آلات آمدند، مسیرها باز شدند و شهر دوباره شبیه روزهای معمول شد.
خبرگزاری فارس مازندران| باران بامداد امروز که فروکش کرد، آب در بعضی خیابان‌ها ماند، زیرگذرها از مدار عادی خارج شدند، درختان بر زمین افتادند و در برخی نقاط اختلال‌هایی در خدمات شهری و برق به وجود آمد. چند ساعت بعد، ماشین‌آلات آمدند، مسیرها در حال باز شدن هستند.اما باران امروز یک پرسش قدیمی را دوباره مطرح کرد؛ پرسشی که هر بار با آب‌گرفتگی خیابان‌ها دیده می‌شود و با خشک شدن آنها دوباره ناپدید می‌شود:مازندران با باران‌های خودش چقدر سازگار است؟این سؤال درباره پیش‌بینی هواشناسی یا تعداد نیروهای آماده‌باش نیست. درباره شهرهایی است که در استانی پربارش ساخته یا توسعه داده شده‌اند، اما در برابر بارشی که از الگوی معمول شدیدتر می‌شود، گاهی به سرعت آسیب‌پذیر می‌شوند.
اینجا باید سراغ خود شهر رفت
در بسیاری از نقاط، آب‌گرفتگی یک اتفاق تازه نیست. یک خیابان، یک میدان، یک زیرگذر یا یک مسیر مشخص ممکن است سال‌هاست با هر بارش سنگین دوباره گرفتار آب شود. وقتی یک نقطه چند بار یک مشکل مشابه را تجربه می‌کند، دیگر نمی‌توان آن را صرفاً به «شدت بارندگی» نسبت داد.آب، برخلاف خودرو و انسان، مسیرش را با تابلو و دستور تغییر نمی‌دهد. وقتی وارد شهر می‌شود، مسیر طبیعی خودش را پیدا می‌کند. اگر شبکه آب‌های سطحی برای آن مسیر ظرفیت کافی نداشته باشد، اگر دهانه آبرو بسته باشد، اگر شیب معبر درست طراحی نشده باشد یا ساخت‌وسازها مسیر طبیعی روان‌آب را تغییر داده باشند، آب بالاخره جایی می‌ایستد، باران فقط این ضعف را آشکار می‌کند.
از همین‌جا می‌توان به یک مسئله مهم‌تر رسید: شهرهای مازندران تا چه اندازه با اقلیم خودشان طراحی و توسعه داده شده‌اند؟در استانی که بارندگی بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی آن است، شبکه دفع آب‌های سطحی نباید یک موضوع فرعی در مدیریت شهری باشد. آبروها، کانال‌ها، پل‌ها، زیرگذرها، شیب‌بندی معابر و حتی نحوه توسعه محلات باید در ارتباط با مسیر حرکت آب دیده شوند.با این حال، در بسیاری از مواقع توجه مدیریتی به آب‌گرفتگی پس از وقوع آن آغاز می‌شود؛ پمپ‌ها به محل اعزام می‌شوند، مسیر بسته می‌شود، نیروهای خدماتی وارد عمل می‌شوند و پس از فروکش کردن آب، پرونده حادثه هم بسته می‌شود.اما سؤال اصلی همچنان باقی می‌ماند: چرا آن نقطه آب گرفت؟اگر پاسخ پیدا نشود، بارش بعدی دوباره همان نقطه را به صحنه حادثه تبدیل می‌کند.در این میان، نباید همه چیز را به شهرداری‌ها تقلیل داد. بارندگی شدید در مازندران می‌تواند هم‌زمان راه‌های ارتباطی، شبکه برق، کشاورزی، واحدهای مسکونی و خدمات عمومی را تحت تأثیر قرار دهد. آسیب‌پذیری یک زیرساخت می‌تواند اختلال در زیرساخت دیگری ایجاد کند و یک رخداد جوی را به زنجیره‌ای از مشکلات تبدیل کند.به همین دلیل، مسئله فقط «آب‌گرفتگی» نیست؛ مسئله نحوه اتصال زیرساخت‌های استان به یکدیگر است.برای مثال، اگر آب‌گرفتگی یک مسیر باعث اختلال در تردد شود و هم‌زمان برق یک منطقه نیز قطع شود، دیگر با دو حادثه مستقل مواجه نیستیم. یک رخداد واحد، دو زیرساخت را هم‌زمان تحت فشار قرار داده است. همین نگاه باید در طراحی و مدیریت زیرساخت‌ها جدی‌تر گرفته شود.
از سوی دیگر، بارندگی‌های شدید یک امکان مهم هم در اختیار مدیریت استان قرار می‌دهند: دیدن نقاط ضعف واقعی.در روزهای عادی، ممکن است یک آبرو، شیب نامناسب یک خیابان یا ظرفیت ناکافی یک کانال چندان به چشم نیاید. اما باران، شهر را به یک آزمایشگاه واقعی تبدیل می‌کند. هر جا آب جمع می‌شود، هر جا جریان آب مسیرش را عوض می‌کند و هر جا یک زیرساخت از کار می‌افتد، اطلاعاتی درباره عملکرد واقعی شهر به دست می‌آید.این اطلاعات نباید با خشک شدن خیابان از بین برود، مازندران برای کاهش آسیب‌پذیری خود الزاماً به پروژه‌های بزرگ و پرهزینه در همه نقاط نیاز ندارد. گاهی ممکن است اصلاح یک آبرو، بازطراحی یک نقطه، رفع یک گلوگاه یا تغییر در شیوه نگهداری، اثری بیشتر از یک پروژه پرهزینه داشته باشد. اما تشخیص این اولویت‌ها بدون شناخت دقیق نقاط مسئله‌دار امکان‌پذیر نیست.بنابراین باران بامداد امروز را می‌توان از زاویه‌ای متفاوت نگاه کرد.نه به‌عنوان اتفاقی که آمد، خسارت زد و تمام شد؛ بلکه به‌عنوان چند ساعت تصویربرداری رایگان از وضعیت واقعی شهرهای مازندران.
آب، جاهایی ایستاد که نباید می‌ایستاد. مسیرهایی را نشان داد که ظرفیتشان کافی نبود. زیرساخت‌هایی را تحت فشار گذاشت که در شرایط عادی ضعفشان دیده نمی‌شد.حالا که آب فروکش کرده، نباید از حافظه مدیریت استان پاک شوند، شاید پرسش اصلی بعد از باران این نباشد که «چه میزان خسارت وارد شد؟»پرسش مهم‌تر این است:باران امروز کدام ضعف را دوباره نشان داد که مازندران پیش از این هم آن را می‌شناخت، اما هنوز برایش راه‌حل پیدا نکرده است؟#مدیریت_بحران#باران#سیل
13:50 - 17 شهریور 1405