فاجعه هشتم شوال که حج را تعطیل کرد
۱۰۳ سال از روزی میگذرد که وهابیها با فتوای ۱۵ مفتی مدینه، گنبدهای بقیع و بارگاه امامان شیعه را ویران کردند. فاجعهای که جهان اسلام را تکان داد و حج را یک سال تعطیل کرد.
گروه حج و زیارت خبرگزاری فارس؛ امروز هشتم شوال در تقویم تاریخ اسلام، یک فاجعه ثبت شده است. بیش از یک قرن پیش در چنین روزی بقیع تخریب و بارگاه چهار امام معصوم شیعه در میان آوار و خاموشی مدفون شد. قبرستان بقیع در مدینه، قدیمیترین گورستان اسلامی بود. چهار امام معصوم شیعه، امام حسن مجتبی (ع)، امام سجاد (ع)، امام باقر (ع) و امام صادق (ع) در این خاک آرام گرفتهاند. حضرت فاطمه بنت اسد، مادر امیرالمؤمنین و همچنین حضرت امالبنین، مادر حضرت عباس (ع) نیز در کنار همسران پیامبر (ص) و دهها تن از صحابه بزرگ صدر اسلام نیز بقیع را به مکانی مقدس برای همه مسلمانان تبدیل کردهاند.سالها قبل بر فراز قبور این بزرگواران، بارگاههایی برپا بود. زائران از دورترین نقاط جهان اسلام به سوی این مکان میآمدند. گنبدها و بارگاهها سالها نماد ارادت امت اسلامی به خاندان رسالت بود اما در شبهجزیره عربستان، جریان فکری تازهای در حال رشد بود. محمد بن عبدالوهاب، بنیانگذار اندیشه وهابی، هرگونه احترام به قبور اولیا و صالحان را شرک میدانست. او مسلمانان دیگر را تکفیر میکرد و ساخت بنا بر قبور را بدعتی حرام میدانست. این تفکر بعدها با قدرت گرفتن آل سعود به سیاست رسمی تبدیل شد.
نخستین موج تخریب بقیع، سال ۱۲۲۰ قمری رخ داد. اما عثمانیها پس از بازپسگیری حجاز، بناها را بازسازی کردند. فاجعه اصلی اما سال ۱۳۴۴ قمری رقم خورد.هشتم شوال ۱۳۴۴؛ روز ویرانیوهابیان این بار با قدرت کامل وارد عمل شدند. ۱۵ تن از مفتیان مدینه فتوایی صادر کردند. مفاد فتوا، ممنوعیت اجماعی ساختن بنا روی قبور و لزوم تخریب آنها بود. وهابیان با اتکا به این فتوا، عملیات ویرانی را آغاز کردند.هشتم شوال، ضربه نهایی بر پیکره بقیع وارد شد. گنبدها فرو ریخت. بارگاههای نورانی امامان در بقیع در میان آوار مدفون و آرامگاههای صحابه و بزرگان صدر اسلام نیز به همین سرنوشت دچار شد. آنچه باقی ماند، زمینی صاف و خالی بود. هیچ نشانهای از آن عظمت و شکوه باقی نماند.
خشم جهان اسلامخبر تخریب بقیع، آتش اعتراض را در سراسر جهان اسلام شعلهور کرد. ایران، عراق، پاکستان، هند، لبنان، ترکیه و حتی شوروی سابق همگی شاهد اعتراضهای گسترده بودند. علمای بزرگ و شخصیتهای برجسته، این اقدام را به شدت محکوم کردند.در ایران، مجلس شورای ملی نمایندگانی را برای گفتوگو با مقامات سعودی اعزام کرد. در عراق، دولت در بغداد نشستهای مشترکی میان علمای شیعه و اهلسنت برگزار کرد. هدف، شکل دادن به واکنشی یکپارچه بود.اعتراضها به نقطهای رسید که حج یک سال کامل تعطیل شد. این تصمیم بیسابقه، نشان میداد فاجعه بقیع چه عمقی در جهان اسلام داشت.
سنگهای نشانه قبور ائمه بقیع چگونه ساخته شد؟در میان خاموشی بقیع، روایتی کمتر شنیده شده اما مهم وجود دارد. روایت علامه سید محمدحسین حائری اصفهانی، فقیه بزرگ شیعه که با عنوان صاحب الفصول او را میشناسند.صاحب الفصول در سفری به سوریه، با سفیر عربستان دیدار کرد. سفیر او را به حج دعوت کرد و تضمین داد مدینه برای زائران امن است. اما علامه نیتی دیگر داشت. او میخواست حرمت قبور مطهر ائمه بقیع را احیا کند.دعوت را پذیرفت. با پادشاه وقت عربستان دیدار کرد. جایگاه علمی و معنوی صاحب الفصول، این دیدار را ممکن ساخت. پادشاه وعده داد هرچه بخواهد انجام شود.علامه با هوشیاری، خواستهای مطرح کرد که ممکن نبود با مخالفت شدید وهابیان مواجه شود. او تنها خواست محل قبور ائمه (ع) علامتگذاری شود. پادشاه پذیرفت و وعده را مکتوب کرد.صاحب الفصول به همراه گروهی از علمای ایرانی و عراقی وارد مدینه شد. با تکیه بر اسناد تاریخی و آثار باقیمانده از پیش از تخریب، موقعیت دقیق قبور چهار امام معصوم را مشخص کردند. اطراف هر قبر را با سنگهای ساده سنگچینی کردند. همان سنگهایی که امروز در بقیع به چشم میخورد، یادگار آن روزهاست.
بقیع امروز؛ یک قرن غربتسنگچینی صاحب الفصول اما آغاز بازسازی نبود. وهابیان همچنان بر تفکر خود پافشاری کردند.سالها بعد در سال ۱۳۳۰ شمسی هیئتی از ایران به ریاست سید محمدتقی آلاحمد طالقانی با پادشاه سعودی دیدار و پیشنهاد ساخت سایهبان بر فراز قبور را مطرح کرد. پادشاه موافقت کرد اما این طرح هیچگاه اجرا نشد. امروز بیش از یک قرن (۱۰۳ سال) از هشتم شوال ۱۳۴۴ میگذرد اما بقیع همچنان غریب است. دور تا دور قبور ائمه (ع) حصار کشیده شده و زائران مرد تنها در ساعاتی مشخص و با محدودیتهای شدید امنیتی اجازه ورود دارند. بانوان اما از این حق محروم هستند چرا که ورود زنان به بقیع به کلی ممنوع است. بر فراز قبور مطهر امامان شیعه هیچ گنبد و بارگاهی نیست و بقیع در سکوت و خاموشی فرو رفته است. سکوتی تحمیلی که هر سال با فرا رسیدن هشتم شوال، زخم آن تازهتر میشود.
امیدی که هنوز زنده استبا این حال، مسلمانان امید بازسازی بقیع را از دست ندادهاند. سازمان حج و زیارت در سالهای گذشته کمیته بقیع را تشکیل داده و ماکت بازسازی بقیع را طراحی کرده است.
11:56 - 8 فروردین 1405
0 بازدید
