زمان رضاخان، عزاداری برای امام حسین ممنوع بود!

رضاشاه که در آغاز قدرت‌گیری خود از همراهی هیئت‌های مذهبی و روحانیون بهره برد، در ادامه سال‌های سلطنتش عزاداری‌های محرم را به یکی از اصلی‌ترین سیاست‌های دین‌زدایانه خود تبدیل کرده بود؛ تا جایی که طبق اسناد تاریخی، برگزاری دسته‌های عزاداری، روضه‌خوانی و بسیاری از تجمعات مذهبی با ممنوعیت و برخوردهای خشن مواجه شد.
گروه فارس پلاس: یکی از سیاست‌های رضاشاه در مسیر محدودسازی مظاهر دینی، ممنوعیت عزاداری برای حضرت اباعبدالله‌الحسین علیه‌السلام در ماه محرم بود.اسناد، گزارش‌های دیپلماتیک و آثار پژوهش‌گران داخلی و خارجی نشان می‌دهد که حکومت پهلوی اول در سال‌های پایانی سلطنت رضاشاه، محدودیت‌های گسترده‌ای علیه مراسم مذهبی و به‌ویژه آیین‌های عزاداری محرم اعمال کرد.
«کریستین دلانوآ» مورخ فرانسوی، در کتاب «ساواک» می‌نویسد: «رضاشاه وقتی که می‌خواست سلسله قاجار را از سلطنت برکنار کند، خودش را سدی در برابر بولشویسم معرفی کرده بود و از زنجیرزنی در میان دسته‌های عزاداری ایام سوگواری ماه محرم، ابایی نداشت. پس از آنکه با حمایت روحانیان به تخت سلطنت نشست، بدون درنگ قدرتشان را با دین‌زدایی جبری جامعه محدود کرد». (ساواک، کریستین دلانوآ، صفحه ۸۴.)در این‌باره «محمدقلی مجد» مدرس مرکز خاورمیانه دانشگاه پنسیلوانیا نیز در کتاب «رضاشاه و بریتانیا» می‌نویسد: «استعمال کلاه پهلوی و اجرای برنامه کشف حجاب زنان بخشی از یک کارزار مستمر غرب‌زدگی به حساب می‌آمد که هدف اصلی آن، تضعیف اسلام و علما بود. در اوایل آوریل ۱۹‌۳۵م [اواسط فروردین ۱۳‌۱۴ شمسی] دولت محدودیت‌های سفت و سختی را برای برگزاری مراسم عاشورای حسینی، حزن‌انگیزترین روز عزاداری که به مناسبت شهادت امام حسین[علیه‌السلام] برگزار می‌شود، وضع کرد. راه افتادن دسته‌های عزاداری ممنوع شد». (رضاشاه و بریتانیا، محمدقلی مجد، صفحه ۲۱۰.)
همچنین «جی ریوس چایلدز» کاردار موقت آمریکا، درباره واکنش‌های مردمی به این ممنوعیت‌ها اشاره می‌کند: «از قرار معلوم پلیس راه افتادن دسته‌های عزاداری در خیابان‌ها به شیوهٔ سال‌های گذشته را ممنوع کرده بود.چند روز قبل از فرارسیدن عاشورای حسینی که امسال مصادف با ۱۳آوریل[۲۳فروردین] بود، برخی ملاها مستقیماً به شاه تلگراف زدند و خواستار رفع محدودیت‌های تحمیل‌شدهٔ این روز شدند.روحانیانی که در کرمانشاه و تهران دست به اقداماتی زده بودند، فوراً بازداشت شدند و تا بعداز روز عاشورا تحت بازداشت قرار گرفتند؛ به همین ترتیب در بابل، جایی که به نظر می‌رسد جدی‌ترین اغتشاشات رخ داده است، به نظر می‌رسد که درخواستی از سوی آخوندها برای برگزاری دسته‌های عزاداری به مقامات مسئول ارائه شده است.از قضا در کنار ناکام ماندن این تلاش‌ها برای کسب مجوز مورد نظر زلزله‌ای نیز در شب سیزدهم آوریل [۲۳ فروردین] در بابل رخ داد؛ در نتیجه جمعیت هیجان‌زده که حالا باید برای رنجی ملموس تر نسبت به شهادت امام حسین [علیه‌السلام] در هزار سال پیش عزاداری می‌کردند، به‌طور غیر منتظره‌ای به خیابان‌ها ریختند و برخلاف ممنوعیت دسته‌های عزاداری به راه انداختند.مأمورانی که به دنبال متفرق کردن عزاداران بودند، به‌شدت مورد برخورد قرار گرفتند و در غوغای متعاقب آن، گزارش شده است که حداقل ۲ نفر از نیروهای پلیس کشته شدند.گفته شده آشوب‌های کوچک‌تری در سایر نقاط کشور نیز رخ داده است که مشهد، قم، کرمان و یزد مناطق تحت تأثیر آن هستند». (رضاشاه و بریتانیا، محمدقلی مجد، صص ۲۱۰ ـ ۲۱۱.)
گفتنی است که «محمدعلی کاتوزیان» عضو دانشکده مطالعات شرقی دانشگاه آکسفورد، در کتاب «اقتصاد سیاسی ایران مدرن: استبداد و شبه مدرنیسم» می‌نویسد: «برگزاری مراسم عزاداری عمومی در ۱۰ روز اول ماه محرم که شیعیان برای شهادت امام حسین[علیه‌السلام] عزاداری می‌کنند، غیر قانونی اعلام شد؛ به‌علاوه همه تجمعات دینی که واعظ در آن از زندگی و سیرهٔ حضرت محمد(ص) و شهدای شیعه سخن بگوید، چه در خانه‌ها و چه در مساجد، در تمامی طول سال ممنوع شد.
درواقع اگر در ماه محرم آخوندی در خیابان‌ها با عجله درحال عبور دیده می‌شد، چه بسا دستگیر می‌شد؛ زیرا می‌توانست درحال رفتن به روضه‌خوانی باشد! گاه مأموران دولتی مراسم عزاداری مردم عادی برای درگذشتگانشان را با روضه اشتباه می‌گرفتند و به آن حمله‌ور می‌شدند. در محرم هرسال بسیاری از مردم به اتهام واقعی یا واهیِ برگزاری اینگونه مراسم به کلانتری برده می‌شدند.شبه مدرنیسم در ایران چنان کامیاب بود که مأموران ژاندارمری در روز روشن به غارت اموال رعیت و تجاوز به عنف آنان بودند و مردم عادی به دلیل برگزاری مراسم مذهبی شبانه در خانه‌های خودشان بازداشت می‌شدند.در سال ۱۳‌۱۸شمسی رضاشاه به فکر منع انتشار تقویم قمری افتاد تا مردم از تاریخ عزاداری‌ها و جشن‌های مذهبی غافل بمانند؛ اما خوشبختانه روز سرنگونی خودِ او چندان دور نبود». (اقتصاد سیاسی ایران مدرن، کاتوزیان، صفحه ۱۲۸.)
اما درباره یکی از بدترین اقدامات رضاخان علیه مراسم عزاداری محرم، «حسین مکی» نماینده مجلس در دوران پهلوی و مورخ، می‌نویسد: «رفته‌رفته هر سال نسبت به سال قبل برگزاری مجالس عزاداری سخت می‌گردید و از سال ۱‌۳‌۱‌۵/‌۱۶ در ماه محرم از طرف دولت، از سران اصناف و بنگاه‌ها اجباراً خواسته می‌شد که کارناوال راه بیاندازند و سال ۱۳‌۱۹ روز کارناوال مصادف با دهه اول ماه محرم (عاشورا) بود و شب قبل، کارناوال مفصلی به راه انداختند که در کامیون‌ها عده‌ای عملهٔ طرب و فواحش را جمع کرده بودند که در کامیون‌ها به رقص و پایکوبی می‌پرداختند». (حسین مکی، تاریخ بیست‌ساله ایران، جلد ۱، صفحه ۴۵۲.)این گزارش‌ها بخشی از اسناد و روایت‌هایی هستند که از برخورد حکومت رضاشاه با آیین‌های مذهبی و عزاداری‌های محرم در دهه پایانی حکومت او سخن می‌گویند.
با دنبال کردن صفحه فارس پلاس، از به‌روزترین تحلیل‌ها در حوزه سیاست داخلی و خارجی باخبر شوید.
07:52 - 26 خرداد 1405
فارس پلاس

2 بازنشر6 واکنش
26٫8k بازدید



10 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌SON3o1f3IRI‌
@SonofIRI1 ساعت پیش
در پاسخ به
چرا اون زمان اون روحانی های دست بوس شاه رو خلع لباس نمیکردن؟

@user17091011936693330231 ساعت پیش
در پاسخ به
یک سر به کتاب تاریخ بزن،تو خود کتاب تاریخ انتشار شده جمهوری اسلامی،ریاکاری در نمایش همین فرد و ریختن خاک و کاهگل در عاشورا و تاسوعا اشاره کرده است ، کار بدرستی متن کتاب تاریخ ندارم اما قطعا حرف شما دروغ،انتشار کذب،سیاه نمایی به هر قیمت هست !محض اطلاع شما اعتبار یک کتاب که در مدرسه

تصویر نمایه‌ی ‌سید محمد غفارنژاد‌
@S_M_GHAFARNEJAD1 ساعت پیش
در پاسخ به
اگر حکمرانی خود را قوی کنیم و اعتماد مردم را جلب نماییم، نیاز به تحقیر و احیانا سیاه نمایی از حکومت های سابق و اسبق نیست.

تصویر نمایه‌ی ‌علی رضا آخرتی‌
@user171198259361 ساعت پیش
در پاسخ به
بعضی ها همچین میگن دروغ نگین و سیاه نمایی نکنین که انگار ما جنایت های منتسبان به این جریان رو در آتش زدن قرآن و مساجد و حسینیه ها در فتنه دی ماه ندیدیم . ملعون ترین جریان ضد دین و خداوند متعال به دستور استعمار و استکبار و مکنونات قلبی شان هست این پهلوی

تصویر نمایه‌ی ‌سید علی‌
@Seyyedalikhorasani1 ساعت پیش
در پاسخ به
زمان ممد دماغ هم ممنوع بود ، من سنم خیلی کم بود دسته راه انداخته بودیم تو کوچه خودمون، پاسبان ها دنبالمون کردند و هم دسته از بین رفت ، هم بچه ها فرار کردند تو خونه هاشون، فقط سینما ها آزاد بودند برای هر پوستر و فیلمی، وقتی ۱۳ وزیر از ۱۵ وزیر بهایی و صهیونیست باشند فقط ناهنجاری زیاد میشه

تصویر نمایه‌ی ‌حمدان مقدم‌
@hamdan1101 ساعت پیش
در پاسخ به
رضا پالانی نه خان...

تصویر نمایه‌ی ‌سید علی‌
@Seyyedalikhorasani1 ساعت پیش
در پاسخ به
یه مدرسه اسلامی پسرانه و یه دخترانه تو کوچه ما بود که دخترها همه با چادر مشکی می‌رفتند مدرسه و طبیعتا داخل مدرسه چادر نداشتند ، یه روز تعداد زیادی مامور آقا ساواک از پشت بام ریختن تو مدرسه و مدرسه تا مدت‌های زیادی تعطیل بود که چرا بیرون چادر مشکی دارید (فرخ رو پارسا وزیر معدوم و خائن)

تصویر نمایه‌ی ‌سید علی‌
@Seyyedalikhorasani1 ساعت پیش
در پاسخ به
میگن راجع به حکومت ممد دماغ سیاه نمایی نکنین ، سیاه بود خودش. مثل اینکه بگیم راجع به ذغال سیاه نمایی نکنید ، خودشونم میدونستند، واسه همین تا پخ می‌کردند پدر و پسر چمدان بدست الفرار .

تصویر نمایه‌ی ‌203***8‌
@ommateemam49 دقیقه پیش
در پاسخ به
صهیون حرام لقمه .....

تصویر نمایه‌ی ‌اسلامگرا‌
@Inghilabi16 دقیقه پیش
در پاسخ به
تفاله های دهان نجس و اسلام ستیز و الکلی‌شم الان همه می‌بینندهر کس خاندان پهلوی روش سفید شویی کنه یا فریب خورده است یا دین ستیزه