وقتی کودکان اخبار جنگ را میشنوند؛ والدین چه باید بکنند؟
در روزهایی که اخبار جنگ و حوادث نگرانکننده بیش از گذشته در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی منتشر میشود، کودکان و نوجوانان از جمله گروههایی هستند که بیش از دیگران در معرض اضطراب و نگرانی قرار میگیرند؛ مسئلهای که نقش آگاهی و رفتار والدین در مدیریت این شرایط را دوچندان میکند.
خبرگزاری فارس_کرمان: افزایش حجم اخبار و تصاویر نگرانکننده در رسانهها میتواند ذهن و احساس کودکان را بهطورجدی تحتتأثیر قرار دهد؛ موضوعی که اگر بهدرستی مدیریت نشود، ممکن است به شکل اضطراب، ترس یا ناامنی در رفتار آنها بروز پیدا کند. از سوی دیگر، خانوادهها اغلب نمیدانند در چنین شرایطی چگونه باید با فرزندان خود درباره اخبار جنگ صحبت کنند و چه رفتاری برای حفظ آرامش آنها مناسبتر است. در همین راستا، با دکتر عماد موسوی، روانشناس تربیتی و مشاور حوزه کودک و نوجوان گفتوگو کردهایم تا راهکارهای مؤثر برای حمایت از سلامت روان کودکان در مواجهه با اخبار جنگ را بررسی کنیم.
خانه؛ امنترین پناهگاه کودکان در برابر طوفان اخبار جنگ
دکتر عماد موسوی، روانشناس تربیتی و مشاور حوزه کودک و نوجوان، با اشاره به حساسیت روحی کودکان در مواجهه با اخبار جنگ میگوید: نخستین اقدام والدین این است که تاحدامکان کودکان را از حجم زیاد اخبار و تصاویر ترسناک دورنگه دارند و فضای امن و آرامی در خانه فراهم کنند. کودک باید احساس کند خانه امنترین مکان برای اوست؛ جایی که میتواند در کنار والدین آرام بگیرد.به گفته وی، تنشهای خانوادگی و مشاجرات والدین در چنین شرایطی میتواند احساس ناامنی کودکان را تشدید کند. اگر والدین آرامش خود را حفظ کنند، این آرامش به کودک نیز منتقل میشود. در مقابل، اضطراب و نگرانی والدین بهسرعت در رفتار و احساس کودک بازتاب پیدا میکند.
گفتوگوی صادقانه با کودکان؛ جایگزین پنهانکاری
این روانشناس تربیتی تأکید میکند که محافظت از کودکان به معنای پنهانکردن کامل واقعیتها نیست. رویکرد مناسب مواجهه کنترلشده است؛ یعنی توضیحی صادقانه و آرام، متناسب با سن و درک کودک.به گفته موسوی، کودکان زیر شش سال معمولاً مفاهیمی مانند جنگ یا مرگ را به شکل کامل درک نمیکنند، اما اضطراب والدین را بهشدت دریافت میکنند. برای این گروه سنی ارائه توضیحی کوتاه و اطمینانبخش کافی است؛ مانند اینکه گاهی میان کشورها اختلاف پیش میآید، اما والدین در کنار کودک هستند و از او مراقبت میکنند.کودکان ۶ تا ۹ سال تا حدی موضوع را میفهمند اما ممکن است آن را با تخیلات خود ترکیب کنند. در این سن بهتر است والدین باحوصله به حرفهای کودک گوش دهند، احساس او را درک کنند و پاسخهایی ساده و بدون بیان جزئیات خشونتآمیز ارائه دهند.در سنین ۹ تا ۱۲ سال کودکان موضوع را منطقیتر درک میکنند و ممکن است درباره پیامدهای آن نگرانی داشته باشند. در این شرایط گفتوگویی شفاف و آرامبخش ضروری است و تأکید بر تلاش کشورها برای حفظ امنیت و صلح میتواند به کاهش نگرانی آنها کمک کند.
اهمیت سواد رسانهای فرای نوجوانان
به گفته این مشاور حوزه کودک و نوجوان، نوجوانان به دلیل دسترسی گستردهتر به اطلاعات و توانایی تحلیل اخبار ممکن است نگرانی عمیقتری را تجربه کنند. در چنین شرایطی گفتوگو با نوجوانان باید مشارکتی باشد؛ یعنی والدین از آنها درباره آنچه شنیدهاند و احساسی که دارند سؤال کنند و درعینحال درباره شایعات فضای مجازی و اهمیت سواد رسانهای با آنها صحبت شود.
علائم اضطراب در کودکان را جدی بگیرید
موسوی چسبندگی بیش از حد به والدین، کابوس و بیخوابی، شکایتهای جسمی مانند دلدرد و سردرد، کاهش اشتها و پرسشهای مکرر درباره امنیت را از نشانههای رایج اضطراب در کودکان میداند.وی تأکید میکند در صورت مشاهده این نشانهها نباید کودک را تنبیه کرد. حضور آرامبخش والدین، تنظیم برنامه خواب، گفتوگوی کوتاه پیش از خواب و انجام فعالیتهای آرامبخش خانوادگی مانند کتابخوانی، نقاشی، پیادهروی یا ورزش میتواند به کاهش اضطراب کودک کمک کند.
چرا حفظ برنامه روزانه کودکان اهمیت دارد؟
این روانشناس تربیتی بر حفظ ساختار و روتین روزمره زندگی نیز تأکید میکند. داشتن برنامه مشخص برای خواب، غذا و فعالیتهای روزانه باعث میشود کودک احساس ثبات و آرامش بیشتری داشته باشد.وی همچنین درباره استفاده از تلفن همراه و شبکههای اجتماعی هشدار میدهد و معتقد است برای کودکان زیر ۱۴ سال باید محدودیتهایی در دسترسی به اخبار و شبکههای اجتماعی در نظر گرفته شود تا از مواجهه با تصاویر خشن و اخبار نگرانکننده جلوگیری شود.
بازی، تحرک و معنویت؛ سه راهکار مؤثر برای کاهش استرس کودکان
به گفته موسوی، فعالیتهایی مانند بازیهای حرکتی، نقاشی، قصهگویی، مطالعه، کارهای دستی، ورزش و گفتوگوهای خانوادگی از مؤثرترین راهها برای کاهش استرس کودکان است. توجه به تغذیه سالم، کاهش مصرف مواد محرک و تقویت ارتباط معنوی در خانواده نیز میتواند به آرامش بیشتر اعضای خانواده کمک کند.چه زمانی باید از متخصص کمک گرفت؟این مشاور حوزه کودک و نوجوان توصیه میکند اگر نشانههای اضطراب بیش از دو هفته ادامه پیدا کند یا علائمی مانند کابوسهای مکرر، چسبندگی شدید به والدین، اختلال خواب، کاهش اشتها یا افت عملکرد تحصیلی دیده شود، مراجعه به متخصص سلامت روان ضروری است.موسوی در پایان تأکید میکند: خانوادهای که در آن محبت، گفتوگو و آرامش جریان دارد، امنترین پناهگاه برای کودک است. در آغوش گرفتن، گوشدادن به نگرانیهای کودک، حفظ آرامش در خانه و تقویت ارتباطات عاطفی و معنوی، مهمترین ابزار خانوادهها برای محافظت از سلامت روان فرزندان در شرایط بحرانی است.
11:37 - 16 فروردین 1405