بازیگر جنگ ۱۲روزه که در اغتشاشات هم میدان را ترک نکرد
در جنگهای امروز بخشی از نبرد در لایهای نامرئی جریان دارد؛ جایی که شبکههای ماهوارهای مانند استارلینک نقش ستون پشتیبانی عملیات را ایفا میکنند.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس- تجربه جنگ اوکراین نشان داد اینترنت ماهوارهای استارلینک میتواند به ستون پشتیبانی عملیاتی در میدان تبدیل شود؛ ابزاری برای هدایت پهپادها، انتقال مختصات اهداف و اتصال نیروهای خط مقدم به سامانههای آتش با کمترین تأخیر ممکن.حالا با اذعان «والاستریت ژورنال» دولت آمریکا در زمان اغتشاشات بهصورت مخفیانه هزاران دستگاه ترمینال اینترنت ماهوارهای استارلینک را وارد ایران کرده است. همزمانی برخی تحولات میدانی با فعال بودن این شبکه، این پرسش را پیش میکشد که با یک خدمت عادی اینترنتی روبهرو نیستیم، بلکه با زیرساختی مواجهیم که پیشتر در یک جنگ نقش عملیاتی ایفا کرده است.در چنین چارچوبی، وقتی فناوری که در یک نبرد سخت بهکار گرفته شده، همزمان در بستر داخلی کشوری فعال است، موضوع دیگر صرفاً دسترسی به اینترنت نیست؛ بلکه بحث بر سر زیرساختی است که میتواند در معادلات میدانی و امنیتی اثرگذار باشد.
استارلینک؛ از اینترنت تجاری تا ستون پشتیبانی عملیات میدانیاینترنت ماهوارهای استارلینکزدر جنگ اوکراین بهصورت گسترده در یک درگیری تمامعیار بهکار گرفته شد. گزارشهای منتشرشده در رسانههای بینالمللی از جمله بیبیسی، سیانان، نیویورکتایمز و اکونومیست نشان میدهد این سامانه تنها یک ابزار ارتباطی عادی نبود، بلکه به بخشی از زیرساخت عملیاتی میدان نبرد تبدیل شد.استارلینک با بهرهگیری از هزاران ماهواره مدار پایین زمین و تأخیر ارتباطی بسیار کم، امکان هدایت همزمان پهپادها، انتقال سریع مختصات اهداف و اتصال مستقیم واحدهای شناسایی به سامانههای آتش را فراهم کرد. فرماندهان اوکراینی بارها اعلام کردهاند که بدون این زیرساخت، بخش قابل توجهی از عملیاتهای پهپادی و هماهنگی میدانی با اختلال جدی مواجه میشد.در مدل عملیاتی موسوم به «حلقه شناسایی تا شلیک»، تصاویر و مختصات ثبتشده توسط پهپادها در زمانی کوتاه به واحدهای توپخانه منتقل میشد و آتش دقیق بر روی اهداف اعمال میگردید. کاهش فاصله زمانی میان کشف هدف و اجرای حمله، یکی از عوامل کلیدی در افزایش دقت و اثربخشی عملیاتها عنوان شده است. همین ویژگی، استارلینک را به یک ابزار با کارکرد نظامی تثبیتشده تبدیل کرد.
اینترنت ماهوارهای استارلینک؛ زیرساختی بیرون از حاکمیت سرزمینیبرخلاف شبکههای اینترنت ثابت و سیار که بر بستر فیبر نوری، مراکز تبادل داده و اپراتورهای داخلی عمل میکنند، سامانههای اینترنت ماهوارهای مدار پایین ساختاری متفاوت دارند. در این مدل، کاربر مستقیماً از طریق یک پایانه زمینی به ماهواره متصل میشود و دادهها بدون عبور از هسته زیرساخت مخابراتی کشور میزبان، به شبکه جهانی منتقل میشوند.این معماری ارتباطی، وابستگی به گرههای داخلی، مراکز سوئیچینگ و دروازههای بینالمللی متعارف را کاهش میدهد. در نتیجه، کنترل یا مدیریت ترافیک این نوع اتصال، تابع قواعد و سازوکارهای مرسوم در شبکههای ملی نیست.کارشناسان حوزه امنیت سایبری معتقدند هر زیرساخت ارتباطی که خارج از چرخه نظارت و مدیریت حاکمیتی یک کشور فعال باشد، از منظر امنیت ملی دارای پیامدهای راهبردی است؛ بهویژه زمانی که آن زیرساخت پیشتر در یک درگیری نظامی واقعی، نقش عملیاتی ایفا کرده باشد.این ویژگی دوگانه، یعنی توانمندی اثباتشده در میدان نبرد و ساختار مستقل از شبکههای ملی، اینترنت ماهوارهای مدار پایین را به پدیدهای صرفاً فناورانه محدود نمیکند، بلکه آن را به یک مؤلفه اثرگذار در معادلات امنیتی و نظامی تبدیل میسازد.
حضور زیرساخت استارلینک در ایران در مقاطع حساس۱. نقش عملیاتی در جنگ ۱۲ روزهدر جریان تجاوز نظامی ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی، گزارشهای بینالمللی نشان میدهد شبکه استارلینک وارد عملیات شده و امکان هدایت و هماهنگی برخی فعالیتها را فراهم کرده است. در این مقطع، درخواست رسانههای خارجی از ایلان ماسک برای فعالسازی فوری شبکه در ایران، با پاسخ کوتاه او «پرتوها فعالند» مواجه شد. این جمله نشان میدهد همان زیرساختی که در اوکراین نقش عملیاتی داشت، در زمان جنگ ۱۲ روزه در ایران نیز آماده بهرهبرداری بوده است. طبق گزارش مرکز افکارسنجی دیتاک در آن زمان حدود 100 هزاردستگاه غیرمجاز استارلینک در کشور فعال بودند که به گفته کارشناسان حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات هر کدام از این دستگاهها در شرایط جنگی یک خطر امنیتی جدی هستند.۲. فعالسازی و ورود تجهیزات در روز سیزدهمپس از این دوره و همزمان با اغتشاشات دی ماه، گزارشها حاکی است که ایالات متحده، بهمنظور پشتیبانی از نیروها و جریانهای عملیاتی، هزاران دستگاه استارلینک را وارد ایران کرده است. این اقدام باعث شد شبکهای که پیشتر ظرفیت عملیاتی خود را در میدان نشان داده بود، در شرایط داخلی نیز حضور گسترده پیدا کند.گزارش اخیر «والاستریت ژورنال» حاکی است که در دیماه، دولت آمریکا بهصورت مخفیانه هزاران ترمینال استارلینک را به داخل ایران منتقل کرده است. بر اساس دادههای رسمی، حدود ۶ هزار دستگاه در ماه ژانویه وارد ایران شدهاند.
پیشتر وزارت امور خارجه آمریکا نزدیک به ۷ هزار دستگاه از این ترمینالها را خریداری کرده بود و بخش عمده آنها نیز در همان ماه ژانویه تهیه شدند. این زیرساخت، با وجود غیرقانونی بودن مالکیت و استفاده از ترمینالهای استارلینک در ایران وارد ایران شدند. زیرساختی که پیشتر در میدان جنگ کارکرد عملیاتی داشته، در شرایط داخلی نیز آماده استفاده شده است.
پیامدهای امنیتی و حقوقی فعال بودن استارلینک در ایرانبا وجود حکم اتحادیه جهانی مخابرات و الزامات قانونی برای غیرفعالسازی تجهیزات غیرمجاز، این شبکه در جریان اغتشاشات نیز دوباره پای کار آمد. نمایندگان ایران و روسیه در کنفرانس سازمان ملل درباره «استفاده صلحآمیز از فضای ماورای جو»، اعلام کردند که شبکه ماهوارهای استارلینک قوانین بینالمللی را نقض کرده است. ایران فعالیت غیرمجاز این شبکه در خاک کشور را نقض حاکمیت ملی توصیف کرده و آن را نمونهای از استفاده عملیاتی غیرمجاز از یک سامانه ماهوارهای تجاری معرفی کرده که با نقض قوانین بینالمللی مرز میان فناوریهای غیرنظامی و نظامی را از بین برده است.پیشتر نیز تهران در اتحادیه بینالمللی مخابرات نگرانی مشابهی مطرح کرده بود؛ بر اساس این نگرانی، ارائه خدمات ارتباطی بدون تأیید دولتهای ملی، برخلاف مقررات بینالمللی است. مقامات ایران با ارسال نامهای به دبیرکل اتحادیه جهانی مخابرات، استارلینک را «تهدیدی جدی برای امنیت ملی» خوانده و خواستار اقدام فوری برای غیرفعالسازی پایانههای آن شدند.
همزمان، نمایندگان روسیه نیز هشدار دادهاند که این شبکه میتواند مفاد «پیمان فضای ماورای جو ۱۹۶۷» را نقض کند؛ پیمانی که بازیگران فضایی را موظف میکند منافع دیگر کشورها و سازمانها را در فعالیتهای فرازمینی مدنظر قرار دهند.استمرار تلاش برای فعال نگهداشتن استارلینک در ایران نشان میدهد فناوری که یکبار در میدان جنگ به کار گرفته شد، میتواند در مقاطع بحرانی بعدی نیز ظرفیت عملیاتی خود را حفظ کند. همزمانی حضور این شبکه با دورههای حساس داخلی، پیام واضحی دارد، زیرساختهای جنگی مدرن، حتی پس از پایان رسمی یک درگیری، میتوانند در قالب حضور فناوری و شبکههای عملیاتی، به شکلی جدید و اثرگذار ادامه پیدا کنند.#استارلینک #اینترنت_ماهوارهای #امنیت_ملی #ایران #خاورمیانه #زیرساخت_جنگ #جنگ_نامرئی #اغتشاشاتآخرین مطالب حوزه فناوری و امنیت را در صفحه اصلی «علم و پیشرفت» بخوانید. 01:02 - 25 بهمن 1404