پیشنهادی تربیتی از جناب فردوسی!
یکی از بزرگترین افتخارات فرهنگ ایرانی-اسلامی این است که بزرگترین حماسه ملی آن با ستایش خرد آغاز می شود. حکیم ابوالقاسم فردوسی پیش از آنکه از شمشیرها و نبردهای حماسی سخن بگوید خرد را به عنوان برترین گوهر انسانی و راهنمای جان معرفی می کند. در میان انبوه نظریه های روان شناسی بازگشت به این مفهوم اصیل در شاهنامه می تواند راهنمای تربیت فرزند در خانواده ها باشد.امروز بسیاری از نظام های تربیتی بر پایه شرطی سازی بنا شده اند. سیستم هایی که در آن ها کودک با وعده پاداش یا ترس از تنبیه وادار به انجام رفتاری خاص می شود. اگرچه این روش ها ممکن است در کوتاه مدت جواب بدهند و خانه ای ساکت و کودکانی مطیع به بار بیاورند اما در درازمدت اثرات مطلوبی ندارد. کودکی که تنها برای فرار از تنبیه یا گرفتن یک جایزه کار درستی انجام می دهد هرگز به بلوغ اخلاقی نمی رسد. در مباحث عمیق فلسفه اخلاق این موضوع به روشنی اثبات شده است که ارزش یک عمل به نیت درونی و درک فاعل از درستی آن عمل بستگی دارد نه به عوامل بیرونی و پاداش های موقت. جنای فردوسی هم در شاهنامه به ما می آموزد که انسانیت با خردورزی پیوند خورده است. پرورش فرزند خردمند یعنی عبور از این باج دهی های عاطفی و کمک به کودک برای ساختن یک شخصیت درونزا. اما این مسیر از چه زمانی آغاز می شود؟ برخلاف تصور عمومی خردورزی تنها مختص دوران نوجوانی یا جوانی نیست. پایه های این گوهر ارزشمند در همان ماه های نخستین زندگی شکل می گیرد.تصور کنید پدری فرزندی خردسال دارد. این فرزند در این سن حساس تازه راه رفتن را آموخته و با کنجکاوی در حال کشف جهان اطراف خود است.
وقتی او به سمت یک وسیله خطرناک می رود یا اشیا را به هم می ریزد واکنش شرطی ساز این است که با صدای بلند و ایجاد ترس او را متوقف کنیم. اما تربیت مبتنی بر خردورزی ایجاب می کند که پدر با آرامش محیط را برای او امن کند و با واکنشی منطقی او را از خطر دور سازد. در این لحظات فرزند خردسال یاد می گیرد که جهان دارای قواعدی است که باید آن ها را فهمید نه اینکه فقط از آن ها ترسید. او از طریق مشاهده رفتار پدر منطق و آرامش را درک می کند.این نکته ی اساسی باید مورد توجه قرار گیرد که قهرمانان واقعی در شاهنامه پیش از آنکه دست به شمشیر ببرند دست به دامان خرد می شوند. پهلوانان اصیل در بسیاری از نبردها ابتدا تلاش می کنند با گفتگو و استدلال مسئله را حل کنند. ما نیز باید این روحیه را در فرزندانمان پرورش دهیم. باید به آن ها بیاموزیم که در مواجهه با دوراهی های زندگی پیش از هر واکنش هیجانی لحظه ای درنگ کنند و از نیروی عقل خود بهره ببرند. وقتی فرزند ما یاد بگیرد که برای هر رفتار خود دلیلی منطقی داشته باشد در بزرگسالی هرگز کورکورانه از رسانه ها یا گروه های مختلف تقلید نخواهد کرد.در واقع تربیت خردمندانه نیازمند والدینی است که خود اهل تامل و تفکر باشند. پدری که در خانه با همسر خود بر اساس استدلال و احترام گفتگو می کند در واقع در حال آموزش عملی خردورزی به فرزندانش است. در حقیقت ما باید به مناسبت روز بزرگداشت فردوسی پیام اصلی شاهنامه را وارد سبک زندگی خود کنیم. فرزندان ما بیش از آنکه به انضباط پادگانی و شرطی سازی نیاز داشته باشند تشنه درک چرایی پدیده ها و رسیدن به استقلال فکری هستند.
با تکیه بر این گوهر درونی می توانیم نسلی پرورش دهیم که در برابر سختی های زندگی خردمندانه بایستند و اهل مقاومت باشند و با نیروی خرد از پس موقعیت های مختلف بر بیایند.
12:32 - 25 اردیبهشت 1405
36٫8k بازدید
