نیاز سیاستگذاری آموزشی به آموزش سیاستپژوهی
«اطلس اندیشکدهها و گروههای اندیشهورز تربیتی» به همت دبیرخانۀ تخصصی تعلیم و تربیت خانۀ اندیشهورزان رونمایی شد. در این آیین رونمایی، میزگرد «بررسی زیستبوم سیاستپژوهی و سیاستگذاری آموزشی در ایران» نیز برگزار گردید. گزارش این نشست را در ادامه بخوانید.
➖ دکتر موسی بیات با طرح مسئله «زیستبوم سیاستپژوهی»، بر ضرورت تقویت جایگاه اندیشکدهها در نظام حل مسئله تأکید کرد. او با مرور تاریخی شیوههای حکمرانی، از سنت سیاستنامهنویسی تا نهادهای مدرن سیاستپژوهی، توضیح داد که پیچیدهتر شدن مسائل حکمرانی، نیاز به ساختارهای تخصصی تصمیمسازی را افزایش داده است. وی اندیشکدهها را حلقۀ واسط میان دانشگاه و سیاستگذار دانست و از مهمترین چالشهای اندیشکدهها، به نبود جایگاه روشن در نظام تصمیمگیری، ضعف ارتباط با سیاستگذاران، وابستگی مالی، ناپایداری فعالیتها و غلبه رویکرد پژوهشی بر حل مسئله اشاره کرد. بیات همچنین تأکید کرد که اندیشکدهها اگر نتوانند همزمان با تحولات و بحرانها، راهحلهای سیاستیِ بهموقع ارائه دهند، از چرخۀ تصمیمسازی کنار گذاشته میشوند. او در پایان، شرایط کنونی را فرصتی برای بازسازی سازوکارهای سیاستگذاری دانست و گفت حوزه تعلیم و تربیت میتواند به سمت مدلهای چابک و آیندهنگر حرکت کند؛ مشروط به آنکه اندیشکدهها فهم تازهای از مسائل و تحولات پساجنگ پیدا کنند.
➖ دکتر علیرضا صادقزاده بر ضرورت شکلگیری کار جمعی و شبکهای میان اندیشکدهها تأکید کرد و ایجاد دبیرخانه تخصصی تعلیم و تربیت را گامی مهم در تقویت زیستبوم سیاستپژوهی آموزشی کشور دانست. وی مهمترین آسیب سیاستگذاری تربیتی را «فقدان درک صحیح از سیاستگذاری» دانست و تصریح کرد که سیاستگذاری صرفاً تصویب اسناد نیست، بلکه فرایندی مستمر و مبتنی بر داده، شواهد و پژوهش است. به گفتۀ او، برخی سیاستگذاران هنوز خود را بینیاز از پژوهش روشمند میدانند. وی با اشاره به فقر دانش سیاستگذاری آموزشی در ایران، نبود رشته دانشگاهی و آموزشهای منسجم در این حوزه را از مشکلات اصلی دانست و تأکید کرد که سیاستگذاری آموزشی نیازمند یادگیری مستمر، تواضع علمی و توجه همزمان به مبانی نظری و واقعیتهای اجرایی است. به اعتقاد وی، بدون روششناسی دقیق، حتی تلاشهای دلسوزانه نیز ممکن است به نتایج نادرست منجر شود.
➖ دکتر محمود امانی بر ضرورت شکلگیری نگاه راهبردی در حوزه تعلیموتربیت تأکید کرد و اطلسنگاری اندیشهورزی و تجربهنگاری تربیتی را از نیازهای مهم نظام آموزشی دانست. به گفتۀ او، مدارس ایران سرشار از تجربههای خلاقانه و موفقاند، اما نبود سازوکار شناسایی و شبکهسازی باعث شده این ظرفیتها ناشناخته بمانند. او «اطلس اندیشکدهها و گروههای اندیشهورز تربیتی» را فرصتی برای استفاده بهتر از ظرفیتهای فکری کشور دانست. امانی بیثباتی مدیریتی را از موانع مهم سیاستگذاری آموزشی خواند و گفت اندیشکدهها میتوانند با تمرکز بر مسائل بنیادین، بخشی از این خلأ را جبران کنند. او تجربۀ تدوین «سند ملی آموزش و پرورش» را نمونهای پژوهشمحور و مشارکتی توصیف کرد و در ادامه، بر این سؤال تأکید کرد که اگر چنین اسنادی بخواهد در تعامل با اندیشکدههای تربیتی نگارش یابد، چه مناسباتی باید با اندیشکدهها برقرار شود و نتیجۀ کار چه تفاوتی خواهد کرد؟
➖ دکتر کیومرث اشتریان بر تفاوت میان «پژوهش دانشگاهی» و «سیاستپژوهی» تأکید کرد و گفت سیاستپژوهی برخلاف پژوهش دانشگاهی، به تولید «دانش معطوف به تصمیم» میپردازد و نیازمند روششناسی مستقل، مسئلهمحوری و نگاه میانرشتهای است. وی همچنین توضیح داد که تبدیل ایده به سیاست عمومی، فرایندی تدریجی، وابسته به قدرت، منافع و رقابتهای گفتمانی است و صرف استدلال علمی برای پذیرش سیاستها کافی نیست.او یکی از ضعفهای اصلی کشور را بیتوجهی به فرایند تصمیمگیری و «اجراپژوهی» دانست و گفت حتی بهترین سیاستها بدون توجه به کیفیت اجرا به نتیجه نمیرسند. به گفتۀ اشتریان، بسیاری از ناکامیهای سیاستی ناشی از «صورتبندی نادرست مسئله» و ناتوانی در فهم پیچیدگی مسائل آموزشی است و اصلاح آموزشوپروش، تنها زمانی آغاز میشود که نظام تصمیمگیری، مسئله را به رسمیت بشناسد و برای فهم آن به پژوهش روی آورد.
16:36 - 31 مه 2026
21٫5k بازدید
