امام عسکری(ع) و فرهنگ انتظار
انتظار، صرفاً چشمبهراهی برای آمدن یک منجی نیست؛ انتظار، یک سبک زندگی، یک مسئولیت و یک آمادگی دائمی برای تحقق حق و عدالت است. اگر بخواهیم نقطهای تاریخی را برای ورود جامعه شیعه به مرحلهای تازه از فرهنگ انتظار ترسیم کنیم، بیتردید باید به سامرا و دوران امام حسن عسکری(ع) توجه کنیم.
امام عسکری(ع) در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ تشیع به امامت رسید. حکومت عباسی از جایگاه امام و نفوذ ایشان در میان مردم آگاه بود و به همین دلیل، زندگی امام تحت مراقبت شدید قرار داشت. سامرا برای امام تنها یک شهر نبود؛ میدانی بود که در آن، امامت در شرایط اختناق و محدودیت به هدایت جامعه پرداخت.اما چرا سامرا را میتوان یکی از مهمترین خاستگاههای فرهنگ انتظار دانست؟زیرا امام حسن عسکری(ع) جامعه شیعه را برای شرایطی آماده میکرد که دسترسی مستقیم به امام معصوم دیگر امکانپذیر نبود. آمادهسازی شیعه برای عصر غیبت، یکی از مهمترین مأموریتهای تاریخی امام عسکری(ع) بود. شیعیان باید میآموختند که ایمان و مسئولیت آنان وابسته به حضور ظاهری و ارتباط مستقیم با امام نیست؛ بلکه باید در هر شرایطی مسیر حق را بشناسند و در آن ثابتقدم بمانند.از این منظر، انتظار از جنس «نشستن» نیست؛ از جنس ساختن است.جامعه منتظر، جامعهای است که خود را برای ظهور عدالت آماده میکند. اگر انتظار فقط یک آرزوی قلبی باشد، به مرور به یک مفهوم تشریفاتی تبدیل خواهد شد؛ اما اگر انتظار با معرفت، اخلاق، عدالتخواهی، مسئولیت اجتماعی و مبارزه با تحریف همراه شود، به یک نیروی تمدنساز تبدیل خواهد شد.امام عسکری(ع) در شرایطی این فرهنگ را در جامعه شیعه تقویت کرد که حکومت عباسی میکوشید ارتباط امام با مردم را محدود کند. اینجاست که یکی دیگر از درسهای مهم سامرا آشکار میشود: ممکن است امام در محاصره باشد، اما مکتب امام نباید در محاصره بماند.
امام با تربیت یاران، ارتباط با نمایندگان و هدایت جامعه، شبکهای از ارتباط و اعتماد ایجاد کرد. این تجربه، شیعه را برای دورهای آماده کرد که ارتباط مستقیم با امام زمان(عج) امکانپذیر نبود. بنابراین، میتوان گفت بخشی از زیرساخت اجتماعی و معرفتی فرهنگ غیبت، در همین دوران شکل گرفت.از سوی دیگر، شرایط سخت سیاسی عصر امام عسکری(ع) نشان داد که انتظار بدون بصیرت ممکن نیست. جامعه منتظر باید بتواند حق را از باطل تشخیص دهد، فریب تبلیغات را نخورد، در برابر شبهات تسلیم نشود و در دوران فتنه، مسیر خود را گم نکند.امروز نیز فرهنگ انتظار بیش از هر زمان دیگری نیازمند همین بصیرت است. جهان معاصر با انبوهی از روایتها، اخبار، شبهات و عملیات روانی مواجه است. در چنین فضایی، منتظر واقعی کسی نیست که فقط درباره ظهور سخن بگوید؛ بلکه کسی است که در برابر ظلم بیتفاوت نباشد، دروغ را بازنشر نکند، امید جامعه را تخریب نکند و برای گسترش عدالت و معنویت تلاش کند.سامرا به ما میآموزد که انتظار، در دل سختیها معنا پیدا میکند. امام عسکری(ع) در شرایطی جامعه را برای آینده آماده کرد که خود در محاصره و محدودیت بود. این یعنی منتظر بودن، به معنای منتظر ماندن برای بهتر شدن شرایط نیست؛ بلکه تلاش برای بهتر کردن شرایط است.
امروز وقتی به سامرا نگاه میکنیم، تنها یک شهر تاریخی را نمیبینیم؛ سامرا را میتوان یکی از مهمترین ایستگاههای تاریخ انتظار دید؛ جایی که امام عسکری(ع) نسلی را برای عصر غیبت آماده کرد و به شیعه آموخت که نبودنِ دسترسی ظاهری به امام، به معنای نبودن مسئولیت نیست.از سامرا تا امروز، یک پیام همچنان زنده است:منتظر واقعی، تماشاگر تاریخ نیست؛ سازنده تاریخ است.و شاید بزرگترین درس امام عسکری(ع) برای عصر ما همین باشد: اگر چشم به آینده ظهور داریم، باید امروز خود را برای آن آینده آماده کنیم؛ با ایمان، معرفت، عدالت، مقاومت، اخلاق و امید.سامرا پایان یک دوره نبود؛ آغاز مرحلهای از تاریخ شیعه بود که در آن، انتظار به یک فرهنگ تبدیل شد؛ فرهنگی که قرنهاست در جان شیعه زنده مانده و همچنان به سوی فردای ظهور امتداد دارد.#امام_عسکری_علیه_السلام#سامرا#رضا_معممی_مقدم#سنت_حسنه_وقف
08:31 - 28 مرداد 1405
17٫4k بازدید