وقتی پای حقیقت وسط باشد، همه نمیمانند
گاهی حقیقت، فقط یک باور نیست؛ لحظهایست که انسان باید میان «آرامش» و «ایستادگی» انتخاب کند. آیات ۱۰ و ۱۱ سوره ممتحنه، از انسانهایی سخن میگویند که برای حفظ ایمان و حقیقت، از وابستگیها، امنیت و حتی زندگیِ قبلی خود عبور کردند.
خبرگزاری فارس _ کرمان: سوره ممتحنه، پس از سخن گفتن از مرزبندی هویتی و تحریف مقاومت، حالا به یکی از سنگینترین آزمونهای انسان میرسد؛ جایی که حقیقت، فقط فهمیده نمیشود، بلکه برای ماندن پای آن باید «هزینه» داد.قرآن اینبار، از زنانی سخن میگوید که برای حفظ عقیده و ایمان خود، از محیط گذشته جدا شدند و به جامعه اسلامی پناه آوردند؛ انسانهایی که هجرتشان، فقط جابهجایی جغرافیا نبود، بلکه دلکندن از یک جهان فکری و اجتماعی بود.
و شاید همین، یکی از تلخترین واقعیتهای تاریخ باشد؛ وقتی پای حقیقت وسط میآید، همه نمیمانند.
وقتی ایمان، انسان را وارد سختترین انتخابها میکند
آیات ۱۰ و ۱۱ سوره ممتحنه﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ ۖ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ ۖ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ ۖ لَا هُنَّ حِلٌّ لَّهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ ۖ وَآتُوهُم مَّا أَنفَقُوا ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ أَن تَنكِحُوهُنَّ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ ۚ وَلَا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ وَاسْأَلُوا مَا أَنفَقْتُمْ وَلْيَسْأَلُوا مَا أَنفَقُوا ۚ ذَٰلِكُمْ حُكْمُ اللَّهِ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ ۚ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ﴾﴿وَإِن فَاتَكُمْ شَيْءٌ مِّنْ أَزْوَاجِكُمْ إِلَى الْكُفَّارِ فَعَاقَبْتُمْ فَآتُوا الَّذِينَ ذَهَبَتْ أَزْوَاجُهُم مِّثْلَ مَا أَنفَقُوا ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنتُم بِهِ مُؤْمِنُونَ﴾
ترجمه:«ای کسانی که ایمان آوردهاید، هنگامی که زنان مؤمن مهاجر نزد شما آمدند، آنان را آزمایش کنید؛ خدا به ایمانشان داناتر است. پس اگر آنان را مؤمن یافتید، به سوی کافران بازنگردانید؛ نه آن زنان برای آنان حلالاند و نه آنان برای این زنان حلالاند. آنچه همسرانشان هزینه کردهاند به آنان بپردازید و گناهی بر شما نیست که اگر مهرشان را بپردازید، با آنان ازدواج کنید. و پیوند خود را با زنان کافر نگه ندارید و آنچه هزینه کردهاید مطالبه کنید و آنان نیز حق دارند آنچه هزینه کردهاند مطالبه کنند. این حکم خداست که میان شما داوری میکند و خدا دانا و حکیم است.»«و اگر بعضی از همسران شما به سوی کافران رفتند و شما در جنگ پیروز شدید، به کسانی که همسرانشان رفتهاند، همان مقدار که هزینه کردهاند بپردازید و از خدایی پروا کنید که به او ایمان دارید.»
تفسیر:این آیات، فقط درباره یک حکم خانوادگی یا اجتماعی نیست؛ درباره لحظهایست که حقیقت، از انسان «ماندن» میخواهد.علامه طباطبایی در «تفسیر المیزان» توضیح میدهد که هجرت زنان مؤمن در آن دوران، به معنای عبور از امنیت ظاهری، خانواده، وابستگیهای عاطفی و حتی آینده نامعلوم بود؛ زیرا آنان حقیقت را بر آسایش ترجیح دادند.برخی مفسران نیز نوشتهاند یکی از مصادیق این آیات، «کلثم دختر ابومعیط» بود که از مکه به مدینه هجرت کرد و برای حفظ ایمان خود، از محیط گذشته جدا شد. مسلمانان نیز مطابق فرمان قرآن، ایمان او را آزمودند و او را به مشرکان بازنگرداندند. این ماجرا نشان میدهد گاهی ایستادن پای حقیقت، انسان را وادار میکند از تمام وابستگیهای قبلی عبور کند.آیتالله مکارم شیرازی در «تفسیر نمونه» نیز تأکید میکند که اسلام، جامعه را موظف میداند از انسانهایی که برای ایمان خود هزینه دادهاند، حمایت کند و آنان را در میانه راه تنها نگذارد.
حجتالاسلام قرائتی در «تفسیر نور» هم اشاره میکند که ایمان واقعی، فقط ادعا نیست؛ گاهی انسان باید برای آن، از وابستگیها، تعلقات و حتی زندگی قبلی خود عبور کند.و شاید مهمترین پیام آیات همین باشد؛ حقیقت، همیشه آدمها را غربال میکند.منابع تفسیر:● تفسیر المیزان ـ علامه طباطبایی● تفسیر نمونه ـ آیتالله مکارم شیرازی● تفسیر نور ـ حجتالاسلام قرائتی
انعکاس در امروز:
امروز نیز جهان، پر از انسانهاییست که برای ایستادن پای باورهایشان، هزینه میدهند.گاهی این هزینه، تحریم و فشار است؛ گاهی حذف رسانهای و تخریب شخصیتی و گاهی تنهایی، طردشدن و از دست دادن موقعیتها.در سالهای اخیر، دانشمندان هستهای، فرماندهان مقاومت و حتی برخی چهرههای رسانهایِ حامی انقلاب، هرکدام به شکلی بهای ایستادگی پای باورهای خود را پرداختند؛ برخی با جان، برخی با تحریم و فشار، و برخی با تخریب رسانهای و شخصیتی.و شاید این، شکلِ مدرن همان «هجرت» باشد؛ نه فقط جابهجایی جغرافیا، بلکه دلکندن از آرامشِ همراه با سکوت.
در سالهای اخیر، بسیاری از ملتها و جریانهایی که حاضر نشدند زیر سلطه قدرتهای بزرگ بروند، با شدیدترین فشارهای سیاسی، اقتصادی و رسانهای روبهرو شدند.اما شاید سختترین بخش ماجرا، فشار بیرونی نباشد؛ بلکه لحظهای باشد که انسان، میان «آرامشِ بدون حقیقت» و «حقیقتِ پرهزینه» باید انتخاب کند.قرآن، دقیقاً از همین نقطه سخن میگوید؛ از انسانهایی که حقیقت را شناختند و حاضر شدند برای آن، از جهان قبلی خود عبور کنند.و شاید راز ماندگاری بسیاری از انسانها و ملتها نیز همین باشد؛ اینکه وقتی پای حقیقت وسط آمد، حاضر نشدند آن را به ترس، رفاه یا آرامش بفروشند.
چرا این آیات برای امروز مهماند؟
چون جهان امروز، بیش از هر زمان دیگری، انسانها را به «راحتطلبی» دعوت میکند.گاهی طوری تصویرسازی میشود که انگار حقیقت، فقط تا جایی ارزش دارد که برای انسان هزینه نداشته باشد.اما قرآن، از انسانهایی سخن میگوید که وقتی حقیقت را شناختند، حاضر شدند امنیت، تعلقات و حتی آینده نامعلوم را به جان بخرند، اما به باور خود پشت نکنند.و شاید همین، تفاوتِ ایمانِ واقعی با ایمانِ راحتطلبانه باشد.
حرف آخر ...
سوره ممتحنه، اینبار از جنگی سخن میگوید که صدای انفجار ندارد؛ جنگی که در آن، حقیقت، آدمها را آرامآرام از هم جدا میکند.بعضیها، حقیقت را دوست دارند، اما فقط تا جایی که آرامششان به خطر نیفتد.
اما تاریخ، همیشه با کسانی ماندگار شده که وقتی پای حقیقت وسط آمد، حاضر شدند امنیت، وابستگی، ترس و حتی تمام گذشته خود را پشت سر بگذارند.و شاید تکاندهندهترین پیام این آیات همین باشد؛ روزهای سخت، فقط دشمنان را آشکار نمیکنند، مشخص میکنند چه کسانی، تا آخرِ مسیر کنار حقیقت میمانند ...
وقتی جهان میخواهد «مقاومت» را تحریف کند
گاهی خطرناکترین جنگها، با تغییر روایتها آغاز میشوند؛ آنجا که مقاومتِ یک ملت در برابر ظلم، «نفرت» نامیده میشود و حقیقت، زیر آوار رسانهها پنهان میماند. آیات ۷ تا ۹ سوره ممتحنه، درست در همین نقطه، مرز میان «ایستادگی در برابر ظلم» و «نفرت کور» را روشن میکنند.إظهار هذا الموضوع
آیا میشود هم در جبهه حق بود، هم دلبسته دشمن؟
گاهی انسان حق را میشناسد، اما دلش هنوز در جایی دیگر مانده است. آیات ۴ تا ۶ سوره ممتحنه از حضرت ابراهیم(ع) و یارانش میگوید که مرز دل و وابستگی را هم روشن کردند. اینک پرسش امروز این است؛ میشود در جبهه حق بود اما دل در گروی جریانی داشت که هویت و استقلال تو را نمیخواهد؟إظهار هذا الموضوع
وقتی دشمن فقط خاک تو را نمیخواهد
گاهی بعضی دشمنیها، فقط بر سر مرز، سیاست یا منابع نیست؛ مسئله، عمیقتر از آن است. تاریخ نشان داده برخی قدرتها، تا زمانی آراماند که ملتها هویت، استقلال و باور خود را کنار بگذارند. آیات ۲ و ۳ سوره ممتحنه، از دشمنانی سخن میگوید که اگر دستشان برسد، نهفقط به خاک و امنیت، بلکه به ایمان، هویت و باور ا…أظهر المزيدإظهار هذا الموضوع
13:26 - 6 خرداد 1405