وقتی دشمن فقط خاک تو را نمیخواهد
گاهی بعضی دشمنیها، فقط بر سر مرز، سیاست یا منابع نیست؛ مسئله، عمیقتر از آن است. تاریخ نشان داده برخی قدرتها، تا زمانی آراماند که ملتها هویت، استقلال و باور خود را کنار بگذارند. آیات ۲ و ۳ سوره ممتحنه، از دشمنانی سخن میگوید که اگر دستشان برسد، نهفقط به خاک و امنیت، بلکه به ایمان، هویت و باور انسانها ضربه میزنند؛ گویی قرآن، درباره همان نبردی هشدار میدهد که امروز نیز ملتها درگیر آن هستند؛ جنگی که در آن، هدف نهایی، تسخیر ذهن و تغییر هویت ملتهاست.
خبرگزاری فارس _ کرمان: سوره ممتحنه، پس از هشدار درباره اعتماد به دشمن، حالا پرده را کنار میزند و حقیقتی تلخ را آشکار میکند؛ اینکه بعضی دشمنیها، فقط یک اختلاف موقت سیاسی نیستند.قرآن میخواهد نشان دهد گاهی مسئله اصلی، «هویت» است؛ هویتی که اگر یک ملت آن را حفظ کند، زیر بار سلطه نمیرود.
برای همین، سوره ممتحنه اینبار، مؤمنان را از سادهانگاری درباره ماهیت دشمنیها برحذر میدارد.
وقتی دشمنی، از مرزها عبور میکند
آیات ۲ و ۳ سوره ممتحنه﴿إِن يَثْقَفُوكُمْ يَكُونُوا لَكُمْ أَعْدَاءً وَيَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ وَأَلْسِنَتَهُم بِالسُّوءِ وَوَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ﴾﴿لَن تَنفَعَكُمْ أَرْحَامُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ ۚ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَفْصِلُ بَيْنَكُمْ ۚ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ﴾
ترجمه:«اگر بر شما دست یابند، دشمنانتان خواهند بود و دست و زبان خود را به بدی بر شما میگشایند و دوست دارند شما از ایمان خود دست بردارید و کافر شوید.»«هرگز خویشاوندان و فرزندانتان سودی به حال شما نخواهند داشت؛ روز قیامت خدا میان شما داوری میکند و خدا به آنچه انجام میدهید بیناست.»
تفسیر:قرآن در این آیات، فقط از یک دشمنی نظامی سخن نمیگوید؛ بلکه از دشمنیای پرده برمیدارد که هم «دست» دارد و هم «زبان».علامه طباطبایی در «تفسیر المیزان» توضیح میدهد که منظور از «أَيْدِيَهُمْ وَأَلْسِنَتَهُم بِالسُّوءِ»، فقط حمله فیزیکی نیست؛ بلکه هر نوع فشار، تحقیر، تخریب، جنگ روانی، تهدید و آزار را دربرمیگیرد.آیتالله مکارم شیرازی در «تفسیر نمونه» نیز تأکید میکند دشمنانِ حق، تنها به شکست سیاسی یا اقتصادی قانع نیستند؛ آنان میخواهند ملتها، هویت، باور و استقلال فکری خود را از دست بدهند.حجتالاسلام قرائتی در «تفسیر نور» هم اشاره میکند که قرآن، مؤمنان را از خوشبینی سادهلوحانه نسبت به دشمنیهایی برحذر میدارد که ریشه در تقابل فکری و اعتقادی دارند.
و شاید تکاندهندهترین بخش آیه همین جمله باشد: ﴿وَوَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ﴾یعنی مسئله فقط اختلاف سیاسی نیست؛ آنان دوست دارند شما از حقیقت، هویت و باور خود فاصله بگیرید.منابع تفسیر:● تفسیر المیزان ـ علامه طباطبایی● تفسیر نمونه ـ آیتالله مکارم شیرازی● تفسیر نور ـ حجتالاسلام قرائتی
انعکاس در امروز:
امروز جهان، بیش از هر زمان دیگری درگیر جنگ ترکیبی و نبرد هویتی است.قدرتهای سلطهگر، فقط با تحریم، فشار اقتصادی، محاصره یا تهدید نظامی عمل نمیکنند؛ رسانه، شبکههای اجتماعی، عملیات روانی و روایتسازی نیز به بخشی از جنگ تبدیل شدهاند.در بسیاری از بحرانهای سالهای اخیر، دیده شد که برخی دولتها و رسانههای وابسته، همزمان با فشار سیاسی و اقتصادی، تلاش کردند تصویر ملتها را در ذهن خودشان تخریب کنند؛ طوری که جامعه، آرامآرام به توان، باور و هویت خود دچار تردید شود.در سالها و ماه های اخیر، بخشی از رسانههای معاند و شبکههای وابسته به جریان سلطه، تلاش کردند با روایتسازی مداوم درباره ناتوانی اقتصادی، انزوای سیاسی و ضعف نظامی ایران، آرامآرام این باور را به جامعه تزریق کنند که «راهی برای ایستادگی وجود ندارد».
این همان جنگیست که قرآن نسبت به آن هشدار میدهد؛ جنگی برای فروپاشی باور ملتها. ﴿وَوَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ﴾در دنیای امروز، گاهی این «کفر»، فقط تغییر عقیده نیست؛ بلکه ازبینرفتن ایمان یک ملت به هویت، توانایی و آینده خودش است.و شاید خطرناکترین بخش ماجرا همین باشد؛ روزی که یک ملت، پیش از شکست در میدان نبرد، در ذهن خود احساس شکست کند.قرآن دقیقاً از همین نقطه هشدار میدهد؛ از زمانی که دشمن، فقط خاک تو را نمیخواهد، بلکه میخواهد باور کنی که دیگر توان ایستادن نداری.
چرا قرآن اینقدر روی هویت تأکید میکند؟
چون ملتها، همیشه با حمله نظامی سقوط نمیکنند. گاهی یک جامعه، زمانی فرو میریزد که اعتمادبهنفس، حافظه تاریخی و باور خود را از دست بدهد.در علوم سیاسی و جنگ نرم نیز سالهاست گفته میشود بسیاری از پروژههای سلطه، پیش از میدان نظامی، در میدان رسانه و ذهن آغاز میشوند.برای همین، قرآن مؤمنان را فقط به مقاومت نظامی دعوت نمیکند؛ بلکه میخواهد قدرت تشخیص، استقلال فکری و مرز هویتی خود را حفظ کنند.و شاید یکی از مهمترین پیامهای این آیات همین باشد؛ اینکه بعضی دشمنیها، تا زمانی ادامه دارند که ملتها از حقیقت و هویت خود دست بکشند.
حرف آخر ...
سوره ممتحنه، اینبار از جنگی سخن میگوید که هدفش فقط تصرف خاک نیست؛ جنگی که میخواهد ملتها، آرامآرام خودشان را فراموش کنند.جنگی که در آن، دشمن تلاش میکند پیش از شکستن مرزها، اراده ملتها را بشکند؛ پیش از خاموشکردن سلاحها، امید را خاموش کند و پیش از اشغال سرزمینها، ذهن انسانها را تسخیر کند.
امروز نیز جهان، پر از فشارهاییست که فقط اقتصاد و امنیت را هدف نگرفتهاند؛ بلکه میخواهند ملتها را خسته، مردد و بیاعتماد کنند.برای همین، شاید خطرناکترین شکست، نه از دستدادن یک خاکریز؛ بلکه از دستدادن باور یک ملت به خودش باشد.و شاید پیام تکاندهنده سوره ممتحنه برای امروز همین باشد؛ ملتی که هویت، حافظه تاریخی و ایمان خود را حفظ کند، حتی زیر سنگینترین فشارها نیز فرو نمیریزد ...
وقتی لبخند دشمن، از موشک خطرناکتر میشود
گاهی خطرناکترین ضربهها، نه با انفجار موشکها، بلکه با لبخندهایی آغاز میشوند که آرامآرام، قدرت تشخیص را از ملتها میگیرند. تاریخ نشان داده بعضی دشمنان، همزمان که پشت میز مذاکره مینشینند، برای فشار، تحریم، ترور، محاصره و ضربهزدن نیز برنامهریزی میکنند. آیه نخست سوره ممتحنه، از رابطه و اعتمادی …نمایش بیشترنمایش گزارش
13:17 - 3 خرداد 1405
