طلای معطر کویر پشت دروازه صنایع تبدیلی
افزایش ۱۵ درصدی تولید گلمحمدی در خراسان جنوبی، بار دیگر ظرفیت بالای این محصول کم آببر را نشان داده؛ ظرفیتی که همچنان زیر سایه خامفروشی و ضعف صنایع تبدیلی، سود چندانی برای کشاورزان ندارد.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی، این روزها عطر گلمحمدی در بسیاری از روستاها و باغات خراسان جنوبی پیچیده و کار برداشت در مناطق مختلف استان به روزهای اوج خود رسیده است؛ محصولی که در سالهای اخیر آرامآرام جای خود را در الگوی کشت مناطق خشک بازکرده و حالا از آن بهعنوان یکی از امیدهای تازه کشاورزی کویر یاد میشود.در شرایطی که خشکسالیهای پیدرپی، افت منابع آب زیرزمینی و افزایش هزینههای تولید، کشاورزان را برای ادامه کشت محصولات سنتی با تردید روبهرو کرده، گلمحمدی به دلیل نیاز آبی کمتر و بازار روبهرشد، موردتوجه بهرهبرداران قرار گرفته است.بر اساس آمارهای بخش کشاورزی، اکنون بیش از ۴۲۰ هکتار از اراضی خراسان جنوبی زیر کشت گل محمدی قرار دارد و پیشبینی میشود امسال حدود ۲ هزار تن گل تازه از این مزارع برداشت شود؛ رقمی که نسبت به سال گذشته رشد قابلتوجهی را نشان میدهد.
سود اصلی گلمحمدی از استان خارج میشودبا وجود افزایش تولید، فعالان این حوزه معتقدند سود اصلی گل محمدی نصیب استان نمیشود، چرا که بخش زیادی از محصول بهصورت خام یا نهایتاً در قالب گلاب سنتی از خراسان جنوبی خارج میشود.حسین غلامی، یکی از باغداران فعال در بیرجند در گفتوگو با خبرنگار ما میگوید: کشاورز امروز هزینه سنگینی برای نگهداری باغ، کارگر و برداشت پرداخت میکند اما زمانی که محصول به فروش میرسد، سود واقعی در کارخانههای فراوری استانهای دیگر شکل میگیرداو با اشاره به افزایش هزینههای برداشت افزود: دستمزد کارگر در فصل برداشت بهشدت بالا رفته و بعضی روزها بخش قابلتوجهی از درآمد صرف جمعآوری گل میشود. اگر صنایع تبدیلی مجهز در استان فعال بود، کشاورز میتوانست محصول را با ارزشافزوده بیشتری عرضه کند.این تولیدکننده ادامه داد: اکنون بخشی از گل تولیدی به شهرهایی مانند کاشان، طبس و قائن ارسال میشود تا فراوری شود؛ درحالیکه اگر واحدهای اسانسگیری مدرن در خود استان وجود داشته باشد، هم اشتغال ایجاد میشود و هم سود بیشتری به تولیدکننده میرسد.
برداشت قبل از طلوع آفتاب؛ رقابت با زمان برای حفظ عطر گلفعالان حوزه فرآوری معتقدند کیفیت گل محمدی خراسان جنوبی در سال جاری به دلیل بارندگیهای مناسب، شرایط مطلوبی دارد اما حفظ کیفیت این محصول نیازمند سرعت عمل در برداشت است.حسین خدائی، مدیر یکی از واحدهای فراوری گیاهان دارویی استان با اشاره به اهمیت زمان برداشت گفت: گلمحمدی باید پیش از طلوع کامل آفتاب چیده شود، زیرا گرمای خورشید باعث کاهش اسانس و افت کیفیت محصول میشود.وی افزود: در فصل برداشت، روزانه صدها کیلوگرم گل تازه از مناطق مختلف استان وارد واحدهای گلابگیری میشود و بخش زیادی از تولیدات علاوه بر بازار داخلی، به استانهای همجوار نیز ارسال میشود.به گفته او، جهش هزینههای تولید در سال جاری فشار مضاعفی بر واحدهای فراوری وارد کرده است.این فعال صنعتی تصریح کرد: قیمت مواد اولیه، ظروف بستهبندی و هزینه حملونقل نسبت به سال گذشته رشد شدیدی داشته و همین موضوع قدرت رقابت را کاهش داده است.وی همچنین از روند طولانی دریافت تسهیلات بانکی انتقاد کرد و گفت: ماههاست برای دریافت سرمایه در گردش پیگیری میکنیم اما هنوز نتیجهای حاصل نشده؛ درحالیکه بسیاری از خطوط تولید به دلیل کمبود نقدینگی نیمهفعال ماندهاند.
گلمحمدی؛ محصولی راهبردی برای دوران کمآبیکارشناسان بخش کشاورزی معتقدند آینده کشت در خراسان جنوبی وابسته به توسعه محصولات مقاوم به کمآبی است و گل محمدی میتواند یکی از پایههای اصلی این تغییر باشد.به گفته کارشناسان، سازگاری این گیاه با اقلیم خشک، امکان ایجاد اشتغال خانوادگی، ارزآوری بالا و قابلیت صادرات فرآوردههای جانبی، از مهمترین مزیتهای توسعه این محصول در استان است.در همین رابطه حسن خدادادی، از کارشناسان اقتصاد کشاورزی اظهار داشت: خامفروشی مهمترین مانع سودآوری گلمحمدی در خراسان جنوبی است. زمانی که محصول فقط به شکل گل تر یا گلاب سنتی فروخته میشود، بخش بزرگی از ارزش اقتصادی آن از بین میرود.وی افزود: بازار جهانی امروز تشنه اسانس، عصارههای آرایشی و محصولات بهداشتی بر پایه گل محمدی است؛ محصولاتی که ارزشافزودهای چندین برابر فروش گل خام دارند.
عبور از گلابگیری سنتی؛ مطالبه جدی تولیدکنندگاناگرچه در سالهای اخیر تعدادی واحد سنتی و نیمهصنعتی گلابگیری در خراسان جنوبی راهاندازی شده، اما فعالان این بخش معتقدند استان هنوز از نبود صنایع تبدیلی پیشرفته رنج میبرد.کارشناسان تأکید دارند ایجاد کارخانههای مدرن اسانس گیری، بستهبندی صادراتی و تولید محصولات آرایشی و دارویی میتواند زنجیره اقتصادی گل محمدی را کامل کند.برخی تولیدکنندگان نیز معتقدند تا زمانی که سرمایهگذاری جدی در صنایع پاییندستی انجام نشود، کشاورزان همچنان با وجود افزایش تولید، سهم اندکی از بازار بزرگ این محصول خواهند داشت.
ضرورت حمایت عملی از تولیدفعالان حوزه گل محمدی میگویند حمایت از این صنعت نباید تنها به شعار محدود شود و دولت باید مسیر دریافت تسهیلات، تأمین سرمایه در گردش و ایجاد زیرساختهای فراوری را تسهیل کند.به باور آنان، خراسان جنوبی این ظرفیت را دارد که در کنار زعفران و زرشک، به یکی از قطبهای مهم تولید و فرآوری گلمحمدی کشور تبدیل شود؛ مشروط بر آنکه خامفروشی پایانیافته و ارزشافزوده این محصول در داخل استان حفظ شود.اکنون در میانه فصل برداشت، باغداران کویری امیدوارند عطر گلهایشان این بار نه فقط در مزارع، بلکه در اقتصاد استان نیز ماندگار شود.#گل_محمدی#خراسان_جنوبی#صنایع_تبدیلی#خام_فروشی#کشاورزی#اقتصاد_کشاورزی
14:21 - 14 مه 2026
