«خلیق» مردی بود که بلخ را زیست و سرود
رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان گفت: صالحمحمد خلیق مردی بود که بلخ را زیست، بلخ را سرود و بلخ را نوشت.
به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، سید روحالله حسینی رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان در آیین تجلیل از نخستین سالگرد درگذشت صالحمحمد خلیق، شاعر، نویسنده، پژوهشگر و تاریخنگار ادبیات بلخ با گرامیداشت یاد و جایگاه فرهنگی این چهره برجسته اظهارکرد: استاد خلیق شخصیتی چندساحتی بود که بخش مهمی از حیات فکری و ادبی خود را در پیوند با فرهنگ، تاریخ و هویت بلخ سپری کرد.
این نشست با حضور چهرههای شاخص فرهنگی و ادبی بلخ از جمله اسدالله ضیا، روانشناس و رئیس پیشین دانشگاه تاج، پروفسور رحیم ابراهیم، نویسنده و پژوهشگر، عبدالغفار ریعان شمالی، نویسنده و فعال فرهنگی؛ استاد محمدتقی واحدی، نویسنده و استاد دانشگاه، هاشمی فرهام، شاعر و مدرس، مهدی عبداللهی، از فعالان فرهنگی شبرغان و تعداد زیادی از شاعران و فرهنگیان بلخی، در فضایی صمیمانه برگزار شد.حسینی با اشاره به جایگاه صالحمحمد خلیق در عرصه فرهنگ و ادب افغانستان تصریح کرد: سخن گفتن از خلیق تنها سخن گفتن از یک شاعر و نویسنده نیست او بخشی از حافظه فرهنگی بلخ بود و نام و آثارش با تاریخ، ادبیات و هویت فرهنگی این سرزمین پیوندی عمیق داشت.وی افزود: اگر بخواهیم شخصیت چندوجهی استاد خلیق را در یک جمله خلاصه کنیم میتوان گفت: صالحمحمد خلیق مردی بود که بلخ را زیست، بلخ را سرود و بلخ را نوشت.رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان با تشریح این تعبیر گفت: خلیق، بلخ را تنها بهعنوان یک جغرافیا نمیدید بلکه آن را یک مفهوم فرهنگی، تاریخی و تمدنی میدانست و تلاش کرد بخشهایی از حافظه تاریخی و ادبی این سرزمین را برای نسلهای آینده ثبت و ماندگار کند.حسینی با اشاره به وجه شاعری خلیق گفت: شعر او با تاریخ، هویت، انسان و سرزمین پیوند داشت و نشان داد که شعر میتواند افزون بر آفرینش زیبایی، حافظه تاریخی و فرهنگی یک جامعه نیز باشد.وی ادامه داد: در آثار خلیق تاریخ گذشته صرفاً روایتی مربوط به دیروز نیست بلکه بخشی از هویت انسان امروز است و ادبیات میتواند در روزگار دگرگونیهای اجتماعی و فرهنگی پیوند نسلها با گذشته و ریشههای فرهنگی آنان را حفظ کند.
رایزن فرهنگی ایران همچنین به وجه پژوهشی و تاریخنگارانه استاد خلیق اشاره کرد و گفت: او تنها درباره بلخ سخن نگفت بلکه کوشید آنچه را از گذشته این سرزمین در اختیار داشت، گردآوری، ثبت و تحلیل کند.به گفته حسینی پرداختن به تاریخ ادبیات بلخ، شخصیتهای ادبی، آثار تاریخی، بناها و جاذبههای فرهنگی این سرزمین نشان میدهد که دغدغه خلیق فراتر از آفرینش ادبی بود و وی به دنبال ثبت و حفظ حافظه فرهنگی بلخ بود.وی از کتاب «تاریخ ادبیات بلخ» بهعنوان یکی از نمونههای مهم تلاشهای پژوهشی خلیق یاد کرد و افزود: تدوین تاریخ ادبی یک سرزمین، در حقیقت ثبت بخشی از هویت فرهنگی آن سرزمین است و این آثار میتوانند برای پژوهشگران و نسلهای آینده ارزش مرجع داشته باشند.حسینی در ادامه با اشاره به توجه استاد خلیق به زبان و ادب فارسی دری اظهارکرد: فارسی دری تنها ابزار ارتباط نیست بلکه حامل بخش بزرگی از تاریخ، ادبیات، اندیشه و حافظه تمدنی این حوزه فرهنگی است و خلیق در امتداد همین سنت ادبی و فرهنگی برای پاسداری از زبان و ادبیات فارسی تلاش کرد.وی همچنین استاد خلیق را «معلم نسلها» توصیف کرد و گفت: بخشی از میراث واقعی او در انسانهایی است که با او نشستند از وی آموختند، نقد شنیدند، تشویق شدند و مسیر ادبی خود را ادامه دادند.رایزن فرهنگی ایران خاطرنشان کرد: نویسنده و شاعر بزرگ کسی نیست که تنها کتاب تولید کند، بلکه کسی است که بتواند انسانهای فرهنگی تربیت کند و از این منظر خلیق پلی میان نسلهای پیشین و نسل جدید شاعران و نویسندگان بلخ بود.
حسینی با اشاره به فعالیتهای فرهنگی و ادبی استاد خلیق در انجمنها، محافل ادبی و نهادهای فرهنگی بر اهمیت نهادسازی فرهنگی تأکید کرد و گفت: فرهنگ تنها با آثار فردی ساخته نمیشود بلکه به نهاد، گفتوگو، کتابخانه، انجمن و ارتباط میان نسلها نیاز دارد. وی با تأکید بر ضرورت تبدیل یاد استاد خلیق به یک میراث زنده فرهنگی گفت: بزرگداشت این شخصیت نباید تنها به برگزاری مراسم سالانه محدود شود بلکه باید آثار او به شکل منسجم گردآوری و تدوین، کتابشناسی و زندگینامه علمی وی تهیه و اسناد و آثارش دیجیتالسازی شود.رایزن فرهنگی ایران تاکید کرد : بهترین بزرگداشت یک نویسنده و پژوهشگر تنها سخن گفتن درباره او نیست بلکه ادامه دادن کاری است که او برای آن زندگی کرد. رایزن فرهنگی ایران در کابل یادآور شد: حتی میتوان با ایجاد یک جایزه یا جشنواره ادبی و پژوهشی به نام استاد صالحمحمد خلیق زمینه تداوم راه فرهنگی و ادبی او را فراهم کرد. بزرگداشت یک نویسنده و پژوهشگر تنها سخن گفتن درباره او نیست بلکه ادامه دادن کاری است که او برای آن زندگی کرد.
20:16 - 17 مرداد 1405