خسارتهای زیستمحیطی تنگه هرمز باید مطالبه شود
حقوقدان و صاحب نظر حوزه دریایی با هشدار نسبت به پیامدهای تردد قانون شکنی کشتیهای بزرگ و نفتکشها در تنگه هرمز گفت: تخلفات زیستمحیطی شناورها، تخلیه پسماند و آب توازن در خلیج فارس موضوع تازهای نیست و با توجه به شرایط خاص تنگه هرمز، باید قواعد سختگیرانهتری برای حفاظت از این پهنه راهبردی اعمال و خسارتهای ناشی از رفتار شناورهای متخلف نیز بهطور جدی مطالبه شود.
فریدون بهشتیان دکترای حقوق و استاد دانشگاه و صاحب نظر حوزه حقوق دریایی در گفتوگو با خبرنگار فارس در بندرعباس اظهار کرد: تردد گسترده کشتیهای بزرگ تجاری و نفتکشها در تنگه هرمز و بروز تخلفات زیستمحیطی از سوی برخی شناورها، اتفاق تازهای نیست و در سالهای گذشته نیز موارد متعددی در این زمینه گزارش شده است.وی افزود: یکی از موضوعاتی که کمتر مورد توجه افکار عمومی قرار میگیرد، مسئله آب توازن کشتیها است. تخلیه آب توازن میتواند موجب انتقال گونههای غیربومی، عوامل بیماریزا و آلایندهها از یک زیستبوم دریایی به زیستبوم دیگر شود و در محیط نسبتاً بسته و حساس خلیج فارس، آثار آن میتواند جدیتر باشد.این حقوقدان با بیان اینکه شرایط تنگه هرمز حتی با دیگر بخشهای خلیج فارس تفاوت دارد، ادامه داد: جریانهای جابهجاکننده آب میان خلیج فارس و دریای عمان در محدوده تنگه هرمز شدت و شتاب بیشتری میگیرند و همین مسئله میتواند دامنه انتشار برخی آلودگیها و مخاطرات زیستی را افزایش دهد.بهشتیان تأکید کرد: تنگه هرمز فقط یک گذرگاه کشتیرانی و انرژی نیست؛ این منطقه بخشی از یک زیستبوم حساس و بههمپیوسته است که حیات ساحلنشینان شمال و جنوب خلیج فارس نیز به سلامت آن وابسته است. به همین دلیل برای تضمین بقای زیست پایدار در این منطقه باید مقررات جدیتر، نظارت مؤثرتر و ضمانتهای اجرایی قویتری در نظر گرفته شود.
وی با اشاره به گزارشهای منتشرشده درباره تخلیه آلایندهها از سوی برخی کشتیها گفت: بارها گزارش شده است که برخی شناورها پسماندها و آلودگیهای خود را بدون طی فرآیندهای مناسب تصفیه وارد آبهای خلیج فارس میکنند؛ رفتاری که آثار آن ممکن است سالها در محیط دریایی باقی بماند و هزینه آن را مردم و زیستبوم منطقه بپردازند.این حقوقدان همچنین اظهار کرد: درباره برخی نیروهای نظامی فرامنطقهای نیز در مقاطع مختلف گزارشها و مطالبی درباره رهاسازی حجم قابل توجهی از پسماندهای تولیدی در دریا مطرح شده است. هرگونه تخلیه غیرقانونی پسماند، فارغ از اینکه توسط کشتی تجاری یا شناور نظامی صورت گیرد، باید مستندسازی و از مسیرهای حقوقی و بینالمللی پیگیری شود.وی با اشاره به تحولات و درگیریهای اخیر منطقه افزود: در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران نسبت به ناامن بودن یک مسیر دریایی به شناورها هشدار میدهد اما برخی شناورها با وجود این هشدارها و تحت تأثیر تحریک یا توصیه قدرتهای فرامنطقهای وارد مسیر پرخطر میشوند و در ادامه دچار حادثه و ایجاد آلودگی دریایی میشوند، نباید مسئولیت زیستمحیطی ناشی از این رفتار نادیده گرفته شود.وی گفت: اگر بر اثر چنین اقداماتی سوخت، مواد نفتی، محمولههای خطرناک یا سایر آلایندهها وارد دریا شود، خسارت فقط متوجه یک کشتی یا شرکت نیست؛ ماهیگیران، صیادان، ساکنان جزایر و جوامع ساحلی و در نهایت کل زیستبوم خلیج فارس از آن متضرر میشوند.
این حقوقدان تأکید کرد: ایران باید در کنار تأمین امنیت دریانوردی، سازوکار حقوقی منسجمی برای مستندسازی و مطالبه خسارتهای زیستمحیطی ناشی از حوادث و تخلفات شناورها در تنگه هرمز داشته باشد.بهشتیان خاطرنشان کرد: وجوه حاصل از جبران خسارتهای زیستمحیطی نیز باید در همان جغرافیایی هزینه شود که آسیب را متحمل شده است؛ از احیای زیستبومهای دریایی و ساحلی گرفته تا حمایت از معیشت صیادان و ارتقای کیفیت زندگی ساحلنشینانی که نخستین قربانیان آلودگیهای دریایی هستند.وی در پایان گفت: تنگه هرمز علاوه بر اهمیت ژئوپلیتیکی و اقتصادی، یک سرمایه زیستی است و حفاظت از آن نیازمند آن است که هزینه آلودهکردن این پهنه برای هر شناور و هر بازیگری، به اندازه کافی سنگین و بازدارنده باشد.
20:01 - 22 مرداد 1405