معجزه مشارکت مردمی در نجات مراتع استان مرکزی از حریق
صفر شدن آمار آتشسوزی عرصههای طبیعی استان مرکزی در سهماهه نخست سال ۱۴۰۵، نه یک عدد، که حکایت یک تحول است؛ تحولی که در آن مردم، از ساحل نشینان حوادث به ناخدایان حفاظت تبدیل شدهاند.
خبرگزاری فارس_اراک: طبیعت، میراثی نیست که از پدرانمان به ارث برده باشیم؛ امانتی است که از فرزندانمان قرض گرفتهایم. در روزگاری که زخمهای ناشی از بیمهری بر پیکره جنگلها و مراتع، داغهای عمیقی بر دل کویر و کوهساران نشانده، گاه خبری میرسد که مرهمی است بر این زخمها؛ خبری که از جنس «همدلی» و «بیداری» است.استان مرکزی، این دیار کهن با طبیعت بکر و چشم اندازهای چشمنواز، این بار نه با آتشسوزی که با «خاموشی حریق» نام خود را بر سر زبانها انداخته است. صفر شدن آمار آتشسوزی در سهماهه نخست سال ۱۴۰۵، نه یک عدد، که حکایت یک تحول است؛ تحولی که در آن مردم، از ساحل نشینان حوادث به ناخدایان حفاظت تبدیل شدهاند. این گزارش، روایتی است از این همراهی شیرین و امیدبخش که ثابت کرد اگر طبیعت را باور داشته باشیم، طبیعت نیز با همه گشادهدستیاش، طراوت و زیستن را به ما هدیه خواهد داد.
برای نخستین بار در سالهای اخیر، آمار حریق در عرصههای طبیعی استان مرکزی در سهماهه نخست سال به عدد «صفر» رسید؛ رکوردی که نه از سرِ اتفاق، که حاصل تغییر راهبرد از «مدیریت بحران» به «مدیریت ریسک» با محوریت مردم رقم خورده است.عابدین ملکیپویا، فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی استانچ، با اعلام این دستاورد تأکید کرد که در بازه زمانی یادشده، نه تنها هیچ فقره آتشسوزی در جنگلها و مراتع ثبت نشده، بلکه این موفقیت در مقایسه با ۱۲ فقره حریق در سال گذشته با وسعت ۱۰ هکتار، نشاندهنده جهشی قابلتوجه در حوزه پیشگیری است.آنچه این آمار را برجستهتر میکند، تمرکز حریقهای سال قبل در سه شهرستان راهبردی اراک، کمیجان و شازند بوده که امسال همگی به صفر رسیدهاند.از «واکنش» تا «اقدام»؛ روایتی از یک تغییر استراتژیکبر اساس گزارش یگان حفاظت، محور اصلی این موفقیت، خروج از رویکرد سنتی «اطفاء» و ورود به عرصه «پیشگیری فعال» بوده است. در این راستا، ۳۲ دوره آموزشی تخصصی با حضور ۵۸۰ نفر از جوامع محلی، دامداران و بهرهبرداران منابع طبیعی برگزار شد که محتوای آنها فراتر از هشدارهای معمول، به تبیین «هزینه-فایده» حفاظت از مراتع برای معیشت پایدار پرداخته است.همزمان، ۹ مانور عملیاتی مهار آتش در نقاط بحرانخیز استان اجرا و ۳۲۴ قلم محتوای هشداردهنده و سمعیبصری از طریق رسانههای استانی پخش شد.به گفته ملکیپویا، این بسته فرهنگی-آموزشی باعث شد تا در سهماهه امسال، حتی موردی از گزارش حریق نیز در سامانه ۱۵۰۴ ثبت نشود؛ در حالی که پارسال همین خط تلفن، کانون ۱۲ آتشسوزی را مخابره کرده بود. وی تأکید کرد که این موفقیت مرهون درک متقابل مردم از ارزش سرمایههای ملی و اعتماد آنان به یگان حفاظت است.
محمدی مدیرکل منابع طبیعی استان مرکزی نیز در گفتوگو با خبرنگار فارس با اشاره به این آمار، آن را «نقطه عطفی در نگاه به محیطزیست» ارزیابی کرد و گفت: متأسفانه سالها به غلط تصور میشد که حفاظت از طبیعت، صرفاً وظیفه نیروهای دولتی است. آنچه در مرکزی رخ داده، اثبات این واقعیت است که همراهی جوامع محلی، با بهرهگیری از آموزشهای ساده اما مستمر، میتواند هزینههای سنگین اطفای حریق را تا مرز صفر کاهش دهد.محمدی با اشاره به تجربه استانهای موفق در جهان، افزود: اقدام ارزشمند دیگر در این طرح، تداوم ارتباط با مردم حتی در فصول غیر بحرانی است که باعث میشود حس تعلقخاطر و مالکیت نسبت به مراتع در ساکنان بومی نهادینه شود. به اعتقاد وی، برگزاری مانورهای عملیاتی در کنار آموزشهای نظری، عامل کلیدی در آمادگی میدانی جوامع محلی بوده و این رویکرد میتواند الگویی برای سایر استانها در زمینه کاهش مخاطرات طبیعی باشد.با این حال، وی هشدار داد که حفظ این دستاورد، نیازمند پایداری آموزشها در ماههای گرم پیشروست که خطر وقوع حریق به اوج خود میرسد. وی پیشنهاد کرد که در نیمه دوم سال، برنامههای تشویقی برای همیاران طبیعت و همچنین تجهیز یگان حفاظت به فناوریهای نوین پایش مانند پهپادهای حرارتی، در دستور کار قرار گیرد تا این صفر تاریخی تداوم یابد.آمادهباش شبانهروزی؛ تداوم رکورد با نگاه پیشگیرانهفرمانده یگان حفاظت هم با قدردانی از مردم استان، تأکید کرد که مأموران این یگان در آمادهباش کامل بوده و شماره ۱۵۰۴ به عنوان پل ارتباطی بیوقفه با شهروندان، همچنان فعال است.
وی خاطرنشان کرد: غیر از حریق، این سامانه آماده دریافت گزارش تخلفاتی نظیر شخم غیرمجاز و ساختوساز در اراضی ملی است و با متخلفان بدون اغماض برخورد قانونی خواهد شد. رکورد صفر حریق در مرکزی، یک پیروزی میدانی نیست؛ پیروزی یک «نگاه» است. نگاهی که در آن مردم از تماشاگر به بازیگر اصلی تبدیل میشوند و دستگاههای اجرایی از نقش امدادگر به نقش تسهیلگر تغییر کارکرد میدهند.این الگو اگر در دیگر استانهای کشور نیز با توجه به بافت بومی هر منطقه پیاده شود، میتواند سالانه از نابودی هزاران هکتار از سرمایههای ملی جلوگیری کند. اما بدون شک ادامه این مسیر، نیازمند تخصیص اعتبار برای تداوم برنامههای آموزشی، تقویت معیشت جایگزین برای جوامع محلی و استفاده از فناوریهای نوین پایش در فصول گرم است. مرکزی امروز ثابت کرده که «مشارکت مردمی» فقط یک شعار نیست؛ بلکه یک راهبرد عملیاتی است که میتواند آمار را به نفع طبیعت و مردم تغییر دهد. حال نوبت مدیران دیگر استانها است که این تجربه موفق را به عنوان یک الگوی ملی، مورد حمایت جدی قرار دهند تا صفر تاریخی، به یک عدد پایدار و نه مقطعی تبدیل شود.#حریق#عرصههای_طبیعی 07:39 - 9 تیر 1405