سنتهای فراموشنشدنی، افطار ایرانی با امضای تهران و اراک
ماه رمضان در ایران تنها یک مناسک دینی نیست، بلکه روایتی از فرهنگ خوراک است؛ از نان و خرما و حلیم خیابانهای تهران تا "فتیر" سنتی اراک که با آرد، شیر و تخم مرغ پخته میشود. بخشی از فرهنگ خوراکی سفره رنگین ماه میهمانی خدا را روایت میکنند.
به گزارش خبرگزاری فارس از اراک، با حلول ماه مبارک رمضان، نه فقط اذان و دعا، بلکه عطر خوش غذاهای سنتی نیز در کوچهپسکوچههای ایران میپیچد. ماهی که در آن فرهنگ اصیل ایرانی و آیینهای دینی چنان در هم تنیده میشوند که سفرههای افطار و سحر به نگارخانهای از هنر آشپزی این مرز و بوم تبدیل میگردند. گزارش ویژه ما به بررسی این آیینهای خوراکی در پهنه ایران زمین میپردازد.آیین افطار؛ سنتی به قدمت تاریخدر ایران، افطار تنها یک وعده غذایی نیست، بلکه آیینی است که با ذکر نام خدا و شکرگزاری برای یک روز عبادت آغاز میشود. کارشناس میراث فرهنگی در گفتوگو با خبرنگار فارس میگوید: تقریبا در تمام نقاط ایران، افطار با یک لیوان چای داغ و خرما گشوده میشود. این عادت ریشه در سنت نبوی دارد و از نظر پزشکی نیز به دلیل قند طبیعی خرما، بهترین گزینه برای جبران افت قند خون پس از ساعات طولانی گرسنگی است. پس از آن، نوبت به "نان و پنیر و سبزی" میرسد؛ ترکیبی ساده اما نمادین که در سفره همه ایرانیان یافت میشود.اما در ادامه، پای سفرههای رنگین، تنوع منطقهای خودنمایی میکند.مرادی میافزاید: در شمال کشور، افطار با کباب ترش یا میرزا قاسمی رنگ و بوی تازهای به خود میگیرد. در تبریز، "دلمه" برگ مو و در خراسان، "آش جوش پره" جایگاه ویژهای دارند. ولی دو قطب اصلی سفره افطار در سراسر ایران "حلیم" و "آش رشته" هستند.حلیم و آش رشته؛ شاهبیت سفره رمضان
این کارشناس میراث فرهنگی با اشاره به حلیم که آن را "خوراک مورد علاقه پیامبر" نیز مینامند، بیان میکند: حلیم یکی از قدیمیترین غذاهای ایرانی است، این غذا که همزمان با ماه رمضان عطر آن در کوچهپسکوچههای تهران میپیچد، از ترکیب گندم پرک و گوشت تهیه میشود و ساعتها زمان برای پخت نیاز دارد. مرادی میگوید: راز محبوبیت حلیم در بافت منحصر به فرد و انرژیزایی بالای آن است. روزهداران آن را با شکر و دارچین و گاهی روغن داغ مخلوط میکنند و به عنوان وعده اصلی افطار میل مینمایند. در شهرهای بزرگ، دیگهای بزرگ حلیمپزی در حلیم فروشی ها برپا میشود و مردم برای خرید این غذای مقوی صف میکشند.وی با بیان اینکه آش رشته نیز رقیب سرسخت حلیم است، میافزاید: این آش غلیظ با ترکیب حبوبات، سبزی معطر، رشته، کشک و نعناع داغ، یک وعده کامل غذایی محسوب میشود. نکته جالب اینکه پخت آش رشته در ماه رمضان جنبه نذری نیز دارد و بسیاری از افراد آن را برای اطعام روزهداران در مساجد و حسینیهها آماده میکنند.سحری؛ کلید استقامت در روزهای بلندبرخلاف افطار که با غذاهای سبک شروع میشود، سفره سحر باید مقوی و دیر هضم باشد تا انرژی روزهدار را تامین کند. غذاهایی نظیر "عدس پلو"، "کشک بادمجان"، "کوکو سبزی" و "لوبیا پلو" از گزینههای اصلی هستند. در جنوب ایران، "قلیه ماهی" در وعده سحر سرو میشود.کارشناس میراث فرهنگی تاکید میکند: در سحر، مصرف مایعات و مواد نشاستهای بسیار حیاتی است. به همین دلیل، ایرانیان به خوردن برنج و نان در این وعده اهمیت ویژهای میدهند. اما در این میان، یک نان سنتی از دل خطه مرکزی ایران بیرون آمده که این روزها شهرت ملی پیدا کرده است: فتیر اراک.
فتیر اراک؛ میراث ماندگار رمضان در مرکز ایرانمرادی تصریح میکند: در میان انبوه نانها و شیرینیهای ماه رمضان، نام "فتیر" با پیشوند "اراک" گره خورده است. این نان سنتی که روزگاری تنها در خانههای مردم اراک پخته میشد، حالا به یکی از برندهای خوراکی رمضان تبدیل شده است.وی میگوید: این نان خوشعطر و خوشمزه با موادی ساده اما دقیق تهیه میشود: آرد سفید مرغوب، شیر تازه، تخم مرغ محلی و روغن حیوانی یا روغن مایع. برخی نانوایان سنتی برای عطر بیشتر، گلاب و هل نیز به خمیر اضافه میکنند.این کارشناس با بیان اینکه ویژگی منحصربهفرد فتیر اراک در بافت آن است؛ میگوید: فتیر نه کاملاً نان است و نه شیرینی. بافتی نرم و لایهلایه دارد که با اولین گاز، طعم شیر و تخم مرغ در دهان میپیچد. برخلاف زولبیا و بامیه که بسیار شیرین هستند، فتیر شیرینی ملایمی دارد و به همین دلیل هم در افطار و هم در سحر طرفداران زیادی پیدا کرده است.به گفته وی مردم اراک سنت دیرینهای در پخت فتیر برای ماه رمضان دارند. در این شهر، هنوز هم بسیاری از خانوادهها خود اقدام به پخت این نان میکنند مرادی با اشاره به این سنت میگوید: فتیر اراکی فقط یک خوراکی نیست؛ یک هویت فرهنگی است. این نان نمادی از همبستگی و مهربانی مردم این دیار است. از طرفی، به دلیل ماندگاری بالا (تا چند هفته)، روزهداران میتوانند آن را به مقدار زیاد تهیه و در طول ماه مصرف کنند.#ماه_رمضان #فتیر_اراکی 15:31 - 3 اسفند 1404