امارات روی گسل؛ از توئیت حاکم دبی تا شرطبندی روی جدایی شارجه
با یک توئیت از بنراشد و راهاندازی یک شرطبندی در سایت آمریکایی، در سایه سکوت سنگین ابوظبی، آتش زیر خاکستر امارات شعلهور شد و آن را در آستانه بزرگترین بحران داخلی ۵۵ سال اخیرش قرار داد.
گروه بینالملل خبرگزاری فارس: فضای سیاسی و رسانهای امارات متحده عربی در روزهای اخیر شاهد تحولاتی بوده که حاکی از افزایش اختلافات درونی و بروز تنشهای پنهان میان امارتها، بهویژه میان دبی و ابوظبی است. به نظر میرسد اختلافات بر سر اولویتهای سیاست خارجی، میزان نفوذ خارجی (بهویژه اسرائیل) و شاید منافع اقتصادی، شکافی عمیق میان رهبران امارات ایجاد کرده است. انتشار توئیتی از سوی شیخ محمد بن راشد آل مکتوم، حاکم دبی و نخستوزیر امارات، همراه با حواشی پیرامون آن و همچنین شایعاتی مبنی بر احتمال جدایی شارجه، ابعاد جدیدی به این اختلافات بخشیده است.امارات متحده عربی یک کشور کوچک متشکل از هفت امارت است که شامل ابوظبی (پایتخت)، عجمان، دبی، فجیره، رأسالخیمه، شارجه و امالقیوین است.
توئیت جنجالی حاکم دبی؛ پیامی سیاسی یا نقل قولی ادبی؟شیخ محمد بن راشد آل مکتوم حاکم دبی طی پستی در توییتر نوشت: «زندگی به من آموخته است که مسئولیت یک امانت است و مسئولی که تنها دغدغهاش موفقیت شخصیاش است، امین نیست. مسئولی که به موفقیت سایر مسئولان اهمیت نمیدهد، قابل اعتماد نیست. خودخواهی در دستیابی به موفقیت خیانت در امانت است چرا که وطن قابل تفکیک و تقسیم نیست. مسئولیت یعنی به دوش کشیدن نگرانیهای ملت، کل ملت، تا باری بر دوش مردم نباشد».
این توئیت بلافاصله با واکنشهای گستردهای در فضای مجازی روبرو شد. گرچه برخی کاربران این جملات را برگرفته از کتاب «زندگی به من آموخته است» دانسته و احتمال دادند که خطاب به شخص خاصی نباشد، اما تحلیلگران سعودی و بسیاری از فعالان عربی اذعان میکنند که این توئیت پیامی آشکار به محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات است و بیانگر عدم رضایت از سیاستهای ابوظبی است.برخی فعالان سعودی نوشتند که این پیام، حاوی انتقادی صریح از سیاستهای ابوظبی و شخص محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات، است. این کاربران به سابقه ارتباطات غیرمستقیم میان این دو امارت اشاره کرده و آن را بیانگر اختلافات اساسی در مورد اولویتهای سیاست خارجی دانستند. یکی از کاربران در زیر پست شیخ محمد بن راشد، عکسی از حاکم امارات (محمد بن زاید) منتشر کرده و نوشته است: «این دیوانه شما را به سوی هلاکت و نابودی میکشاند، رنج و تلاش دهههای گذشته را بر باد میدهد و شما را از محیط پیرامونتان منزوی میکند».
کاربر دیگری به نام وسيم سعد قزيل با انتشار یک تصویر و اهانت به حاکم امارات نیز نوشت: «تنشی پنهان زیر خاکستر بین پسر زاید و محمد بن راشد وجود دارد و به زودی، إنشاءالله، آشکار خواهد شد».
یا کاربر دیگری نوشت: «جناب شیخ محمد بن راشد چه منظوری دارند؟!آیا اختلافات آشکار شده و امارت ابوظبی بدون رجوع به سایر حاکمان امارات تصمیم میگیرد؟».واکنش مقامات اماراتیاین پست حاکم دبی، واکنش برخی مقامات دولت امارات را نیز به همراه داشت. به عنوان مثال، عبدالله آل حامد وزیر اطلاعرسانی نوشت: «بله، سرورم، زیرا مسئولیت یک روبان فخر و مباهات نیست، بلکه پیمانی سخت و استوار است که سرنوشت فرد را به کل ملت گره میزند. کسی که موفقیت را محدود به حیاط خلوت خود کند، از وسعت کشور غافل شده است. کار عمومی یک سمفونی است که با مهارت یک نوازنده کامل نمیشود، بلکه با هماهنگی همه کامل میگردد. مسئول واقعی کسی است که بذرهای برتری را در مسیر دیگران بکارد و آگاه باشد که شکوه و افتخارِ میهن با همبستگی حاصل میشود، نه با گامهای انفرادی»
سلطان الجابر وزیر صنایع امارات نیز در واکنش به حاکم نوشت: «نگاهی دوراندیش که امانتداری و کار با روحیه تیمی را پایه و اساس هر دستاورد ملیای قرار میدهد که به آن افتخار میکنیم».پاسخی که نشان میدهد از نگاه او، این پست حاکم دبی، لزوماً خطاب به رئیس امارات مطرح نشده، بلکه تأکیدی بر ارزشهای همکاری و مسئولیتپذیری در اداره کشور است. واکنش مقامات اماراتی مانند وزیر اطلاعرسانی و وزیر صنایع به پست حاکم دبی، نشاندهنده اهمیت این موضوع و تلاش برای مدیریت پیامدهای آن است.
با این وجود، اغلب کاربران فضای مجازی، این پست حاکم دبی را انتقاد از تمرکز بیش از حد ابوظبی بر مسائل فرامرزی (مانند رابطه با اسرائیل و درگیریهای منطقه) به بهای نادیده گرفتن توسعه داخلی تفسیر میکند.
نگرانی از جدایی شارجه؛ شرطبندی روی فروپاشی اتحاددر بحبوحه این تنشها، وبسایت معروف آمریکایی «پلیمارکت» امکان شرطبندی بر روی اعلام جدایی شارجه از امارات متحده عربی را فراهم کرده است. این اتفاق، شایعاتی را که اخیراً در فضای مجازی عربی منتشر شده مبنی بر احتمال جدایی شارجه تقویت کرده است.این سایت با عنوان «آیا شارجه تا… جدایی از امارات را اعلام میکند« راهاندازی کرد و برای آن گزینههای زمانی مختلفی مثل ۸ مه و ۳۱ مه ۲۰۲۶ را در نظر گرفت.این اقدام، پس از داغ شدن جنجال ناراضی بودن امارتهای شارجه و دبی از سیاستهای حاکم در ابوظبی صورت گرفت.
زمینه جدایی احتمالی شارجه چیست؟بر اساس گزارشهای ادعایی در شبکههای اجتماعی، شیخ محمد بن سلطان القاسمی، حاکم شارجه، که فردی محافظهکار محسوب میشود و روابط نزدیکی با پادشاهان عربستان دارد، از سیاست خارجی امارات ناراضی است و این نارضایتی ممکن است به درخواست جدایی یا حداقل افزایش خودمختاری منجر شود.گفته میشود خانواده حاکم شارجه به شدت در برابر نفوذ اسرائیل در امارات مقاومت میکنند و این موضوع را خیانت به بنیانگذاران امارات میدانند که مخالف سرسخت اسرائیل و حامی فلسطین هستند.امارات متحده عربی در سال ۱۹۷۱ پس از خروج بریتانیا از منطقه، با اتحاد هفت شیخنشین ساحلی تشکیل شد. این اتحادیه توسط شورای عالی اتحاد متشکل از حاکمان هر هفت امارت اداره میشود. ابوظبی پایتخت و مرکز قدرت سیاسی است و حاکم آن، رئیس امارات محسوب میشود. دبی نیز معاون رئیسجمهور و نخستوزیر است. در حالی که حاکمان در امور داخلی امارت خود اختیارات مطلق دارند، در مسائل فدرال مانند سیاست خارجی و دفاع با یکدیگر همکاری میکنند.
امارات در سهراهی سرنوشت تحلیلگران و ناظران سیاسی، سه سناریو را برای این وضعیت متصور میشوند که باید دید، تحولات آن را به کدام سو میکشاند.۱- کاهش تنش از طریق گفتوگوی داخلی و توزیع متوازنتر قدرت تصمیمگیری.۲- افزایش خودمختاری امارتها به ویژه شارجه و دبی در سیاست خارجی.۳- شکافهای موجود، اتحادیه ۵۵ ساله امارات را با چالش بیسابقه انسجام روبهرو کند. درست است که امارات یک اتحادیه فدرال است و هر امارت به طور بالقوه میتواند اعلام استقلال کند، اما به نظر میرسد که ساختار حقوقی و سیاسی فعلی، فرآیند مشخص و آسانی برای جدایی یک امارت پیشبینی نکرده است. چنین اقدامی نیازمند توافقات سیاسی پیچیده و احتمالاً بازنگری در اساسنامه فدرال و قانون اساسی خواهد بود.
14:46 - 13 اردیبهشت 1405