فشار روانی اطرافیان، درمان ناباروری را زمینگیر میکند
در حالی که سیاستهای کلان کشور بر حمایت از فرزندآوری و جوانی جمعیت متمرکز است، فشار روانی اطرافیان بهعنوان مانعی خاموش، با تخریب سلامت روان زوجها، روند درمان ناباروری را دشوار کرده و بسیاری از آنها را به انزوا و عقبنشینی میکشاند.
خبرگزاری فارس، چهارمحال و بختیاری| فرقی نمیکند یک مهمانی خانوادگی باشد یا تماس تلفنی کوتاه؛ سوالات از همان نقطهای آغاز میشود که حریم خصوصی زوجها به رسمیت شناخته نمیشود. برای زوجهایی که ماهها یا حتی سالها درگیر مسیرهای پیچیده درمان ناباروری، هزینههای سنگین، آزمونهای پزشکی طاقتفرسا و فراز و فرودهای روحی هستند، یک پرسش به ظاهر ساده میتواند مانند پاشیدن نمک بر زخمی عمیق عمل کند؛ زخمی که شاید هرگز دیده نشود، اما عمیقاً دردناک است.
انزوا برای فرار از قضاوت
«مریم» ۳۲ ساله، در گفتوگو با خبرنگار فارس میگوید: «دیگر از رفتن به دورهمیهای فامیلی وحشت دارم. هر بار باید توضیح بدهم که چرا هنوز ۲ نفر هستیم. بدتر از خود سوالات، نگاههای ترحمآمیز است. همین استرسها باعث شده بارها پروسه درمان را به تعویق بیندازم، چون احساس میکنم تمام زندگیام زیر ذرهبین دیگران قرار دارد.» روایتی که تنها متعلق به «مریم» نیست و بسیاری از زوجهای درگیر ناباروری، تجربهای مشابه را پشت سر میگذارند.
تأثیر مخرب فشار روانی بر روند درمان
برخلاف تصور عمومی، استرس ناشی از مداخلات کلامی اطرافیان، صرفاً یک ناراحتی زودگذر نیست. یافتههای علمی نشان میدهد ترشح هورمونهای ناشی از تنش عصبی مانند کورتیزول میتواند به طور مستقیم بر سیستم تولیدمثل اثر منفی گذاشته و شانس موفقیت روشهایی نظیر IVF را کاهش دهد.مطالعات روانشناختی حاکی از آن است که بیش از ۹۲ درصد زنان مبتلا به ناباروری، استرس مرتبط با باروری را تجربه میکنند و حدود نیمی از آنها در سطح شدید قرار دارند؛ فشاری که تمرکز، تصمیمگیری و حتی تداوم درمان را با چالش جدی مواجه میکند.از سوی دیگر، بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، ناباروری حدود ۱۷.۵ درصد از بزرگسالان جهان را تحتتأثیر قرار داده و در ایران نیز نزدیک به ۲۰ درصد زوجها با این مسئله مواجهاند؛ آماری که گستردگی و اهمیت این چالش را بیشازپیش نمایان میکند.
حریم خصوصی، پیششرط آرامش درمانی
زهرا علوی، روانشناس و مشاور خانواده، در گفتوگو با فارس میگوید: ما با پدیدهای به نام فشار اجتماعی ناهنجار مواجه هستیم. زوجی که با ناباروری دستوپنجه نرم میکند، بهخودیخود تحتفشار روانی است. زمانی که اطرافیان با سؤالات مداوم، آنها را در موضع ضعف یا تقصیر قرار میدهند، تابآوری روانی زوج کاهش پیدا میکند.وی میافزاید: در بسیاری از موارد، اختلافات زناشویی دقیقاً از جایی آغاز میشود که زوجها تحتتأثیر حرفهای دیگران، شروع به مقصر دانستن یکدیگر میکنند. فرهنگسازی رسانهای باید به سمتی برود که جامعه بداند سکوت و حمایت عاطفی، بسیار ارزشمندتر از پرسشهای مداوم و راهکارهای غیرتخصصی است.
احترام به حریم و سکوت حمایتی
در آموزههای اسلامی، حفظ حرمت انسانها و پرهیز از آزار روحی و روانی دیگران، جایگاه ویژهای دارد.قرآن کریم در آیه ۵۸ سوره احزاب میفرماید:«وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُّبِينًا»«کسانی که مردان و زنان باایمان را بیآنکه کاری کرده باشند میآزارند، مرتکب بهتان و گناهی آشکار شدهاند.» مفهومی که بهروشنی نشان میدهد هرگونه پرسش، کنجکاوی یا مداخلهای که موجب رنجش، تحقیر یا فشار روانی بر افراد شود، حتی اگر با نیت دلسوزی مطرح شود، از منظر دینی رفتاری ناپسند و محکوم است.همچنین پیامبر اکرم (ص) میفرمایند: «لا یؤذِ الناسَ إلا فی حقٍّ»«هیچکس حق ندارد بدون دلیل و حق، دیگران را آزار دهد.»در همین ارتباط، حجتالاسلاموالمسلمین محمدرضا احمدی، پژوهشگر حوزه فقه و اخلاق اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار فارس تأکید میکند: از نگاه دینی، پرسشهای مکرر درباره مسائل شخصی مانند فرزندآوری، اگر موجب آزار روحی شود، مصداق روشن اذیت مؤمن است و این امر در شرع، نهتنها ناپسند بلکه گناه محسوب میشود. اسلام بر حفظ کرامت انسانها تأکید دارد و کنجکاویهایی که آرامش خانواده را بر هم میزند، هیچ توجیه شرعی ندارد.وی میافزاید: در بسیاری از روایات، سکوت آگاهانه و حمایت عاطفی، برتر از سخنگفتن دانسته شده است. زوجی که در مسیر درمان ناباروری قرار دارد، بیش از نصیحت و سؤال، نیازمند احترام، دعا و همدلی است.
فشار روانی، دشمن درمان موفق
نسرین مرادی، متخصص زنان و ناباروری، در گفتوگو با فارس تأکید میکند: زوجهای درگیر ناباروری علاوه بر چالشهای پزشکی، تحتفشار اجتماعی قابلتوجهی قرار دارند. استرس و اضطراب ناشی از سؤالات بیمورد اطرافیان میتواند تعادل هورمونی بدن را بر هم بزند و به طور مستقیم بر موفقیت روشهایی مانند IVF اثر منفی بگذارد.وی میافزاید: حتی شاهد هستیم زوجهایی که چندین بار درمان را آغاز کردهاند، به دلیل فشار روانی مداوم، ادامه مسیر را به تعویق میاندازند یا با درصد موفقیت کمتری مواجه میشوند. در کنار حمایت مالی و دسترسی به خدمات درمانی، فراهمکردن فضای روانی امن و حفظ حریم خصوصی، از ارکان اصلی موفقیت در فرزندآوری است.
بازنگری در الگوی گفتار عمومی
بررسیهای اجتماعی نشان میدهد بخش قابلتوجهی از این پرسشها، ریشه در فرهنگ سنتی و دلسوزیهای افراطی دارد؛ دلسوزیهایی که در عمل به نقض حقوق فردی و آسیب روانی منجر میشود. ایجاد یک اتمسفر روانی امن برای زوجها، بهویژه آنهایی که در مسیر درمان ناباروری قرار دارند، مسوولیتی اجتماعی و همگانی است. پرسشهای مکرر و مداخلات بیجا نهتنها کمکی به حل مشکل نمیکند، بلکه گاه میتواند آخرین رشتههای امید یک زوج را برای پدر یا مادر شدن از هم بگسلد.
07:14 - 30 دسامبر 2025
0 بازدید