فرزندتان گیمر است؟ تبریک بگویید، اما با ۳ شرط!
کارشناس ارشد روانشناسی استان مرکزی میگوید: بازیهای رایانهای برای کودکان نه صرفاً سم است و نه دارو؛ «نوع بازی» و «مدت زمان» تعیین میکند که یک کودک، از توجه بینایی و حافظه فعال گرفته تا پرخاشگری و اختلال خواب، چه دستاورد یا خسارتی نصیبش میشود.
خبرگزاری فارس_ بازیهای رایانهای یکی از جدیترین چالشهای تربیتی عصر دیجیتال هستند. برخی والدین آنها را اعتیادآور و مضر میدانند، در حالی که تحقیقات علمی تصویر پیچیدهتری ارائه میدهند. علیصفدر حبیبی کارشناس ارشد روانشناسی و رئیس مرکز مشاوره آرامش فرماندهی انتظامی استان مرکزی در گفتوگو با خبرنگار فارس به تحلیل دوگانگی تأثیرات بازیهای رایانهای بر رشد شناختی کودکان پرداخت و عنوان کرد که "نوع بازی" و "مدت زمان" تعیینکننده اصلی هستند، متن این گفتوگو را در ادامه بخوانید.فارس: ضمن تشکر از فرصتی که در اختیار فارس قرار دادید بفرمایید نظر شما به عنوان یک کارشناس ارشد مشاوره پیرامون بازیهای رایانهای چیست؟حبیبی: بازیهای رایانهای واقعیت دنیای امروز هستند. نه میتوان آنها را کاملاً ممنوع کرد که اغلب نتیجه عکس دارد، و نه میتوان بدون نظارت رها کرد.کلید موفقیت دراین نوع بازیها که هم از آن لذت برد و هم از آسیبهای آن مصون ماند، "مدیریت آگاهانه" است: انتخاب بازیهای مناسب، تعیین زمان معقول، همراهی و گفتگو با کودک، بازیهای رایانهای مانند آتش هستند خدمتگزار خوبیاند اما ارباب بدی.
فارس: با توجه به تفاوت بازی نسل امروز با نسلهای گذشته و ترجیح کودکان به بازیهای رایانهای سوال این است که این بازیها چه آسیبهایی میتوانند به همراه داشته باشند؟حبیبی: سازمان بهداشت جهانی، "اختلال بازی" را به عنوان یک بیماری رسمی ثبت کرده است. نشانههای آن شامل از دست دادن کنترل بر زمان بازی، اولویت دادن بازی به فعالیتهای دیگر، و ادامه بازی با وجود عواقب منفی است.مطالعات طولی نشان دادهاند که بازیهای خشن، حساسیتزدایی عاطفی ایجاد میکنند و همبستگی مثبتی بین بازیهای خشن و رفتار پرخاشگرانه وجود دارد. کودکان مفاهیم "دشمن" و "خشونت" را به عنوان راهحل درونی میکنند.از نظر جسمانی، کمتحرکی ناشی از بازیهای طولانی به چاقی منجر میشود. خستگی چشم دیجیتال و مشکلات بینایی، و همچنین اختلالات اسکلتی-عضلانی مانند گردن پیامکی از دیگر پیامدهای منفی هستند.نور آبی صفحهنمایش نیز ترشح ملاتونین را مختل کرده و کیفیت خواب را کاهش میدهد.
فارس: آیا میتوان گفت بازیها مزایای مفیدی هم دارند یا خیر؟حبیبی: کودکان امروز، اولین نسلی هستند که با کنسولهای بازی و تبلت بزرگ میشوند. متوسط زمان بازی کودکان ۸ تا ۱۲ ساله در ایران حدود ۲ ساعت در روز است. تحقیقات علوم اعصاب شناختی نشان دادهاند برخی بازیها میتوانند مفید باشند به طور مثال بازیهای اکشن، توانایی "توجه بینایی" را افزایش میدهند. کودکانی که بازیهای اکشن انجام میدهند، سریعتر محرکهای بینایی را تشخیص میدهند و دقت بیشتری دارند.بازیهای استراتژیک مانند شطرنج آنلاین یا بازیهای مدیریتی، حافظه فعال را تقویت میکنند. کودک باید چندین متغیر را همزمان در ذهن نگه دارد.بازیهای معمایی، تفکر منطقی و خلاقیت برای حل مسئله را پرورش میدهند. کودک یاد میگیرد راهحلهای مختلف را آزمایش کند، بازیهای ورزشی و مسابقهای، مهارتهای حرکتی ظریف و هماهنگی بینایی-حرکتی را بهبود میبخشند و بازیهای پرسرعت، توانایی تصمیمگیری در شرایط فشار را افزایش میدهند. فارس: عامل تعیینکننده در مفید یا مضر بودن بازیها چیست؟حبیبی: نوع بازی مهمترین عامل تعیینکننده در مفید یا مضر بودن بازیها است، همه بازیها یکسان نیستند. بازیهای استراتژیک و معمایی بیشترین تأثیر مثبت را بر حل مسئله و تفکر منطقی دارند. بازیهای آموزشی میتوانند خلاقیت و یادگیری را تقویت کنند. بازیهای ورزشی مهارتهای حرکتی را بهبود میبخشند. اما بازیهای خشن به ویژه آنهایی که خشونت بدون هدف و بیمعنا را ترویج میکنند، با افزایش پرخاشگری و بیتفاوتی اخلاقی همراه هستند.
تا یک ساعت بازی در روز، بیشترین فواید شناختی را به همراه دارد. بین یک تا سه ساعت، تأثیر خنثی است و بیش از سه ساعت، خطر پیامدهای منفی افزایش مییابد. فارس: تاثیر تفاوتهای فردی در اثرگذاری بازیها را چه طور ارزیابی میکنید؟حبیبی: تأثیر بازیها به عوامل مختلفی بستگی دارد. کودکان زیر هفت سال بیشتر در معرض تأثیرات منفی خشونت هستند. کودکان مضطرب ممکن است با بازیهای خشن تحریک شوند. و مهمتر از همه، نظارت و همراهی والدین میتواند تأثیرات منفی را به شدت کاهش دهد.
فارس: راهکارهای مدیریت سالم چیست و خانوادهها باید چگونه بر بازی کودکان نظارت کنند؟ حبیبی: برای مدیریت سالم بازیهای رایانهای، انتخاب آگاهانه اولین گام است. از ردهبندی سنی بازیها استفاده کنند و پیش از خرید، بازی را بررسی کنند. بازیهای آموزشی و خلاقانه را در اولویت بگذارند.تعیین محدودیت زمانی نیز ضروری است. قانون "۳-۶-۹-۱۲" را به خاطر داشته باشید: تا سه سالگی بدون صفحهنمایش، تا شش سالگی حداکثر یک ساعت، تا 9 سالگی نظارت دقیق، و تا 12 سالگی آمادگی برای استقلال. استفاده از تایمر و قرار ندادن صفحهنمایش در اتاق کودک نیز کمککننده است.همراهی و گفتگو با کودک اهمیت ویژهای دارد. با کودک بازی کنند و درباره محتوای بازی صحبت کنند. به او بیاموزند بین بازی و واقعیت تمایز قائل شود.در نهایت، جایگزینهای جذابی مانند فعالیتهای فیزیکی، بازیهای خانوادگی، کتاب و کاردستی را برای کودک فراهم کنند. #بازی_رایانهای#خشونت#والدین_آگاه#اکشن
11:52 - 20 تیر 1405