نگاهی به سبک مدیریتی سردار سلامی
نوسازی ساختارهای دفاعی ایران برای مواجهه با نبردهای آینده و ترجیح دادن «فرماندهی بر دلها» به جای بوروکراسیهای خشک نظامی، درس بزرگی است که نام و یاد شهید سلامی را برای همیشه به عنوان الگویی درخشان از یک فرمانده مقتدر، اخلاقمدار و انقلابی در تاریخ این سرزمین جاودان خواهد ساخت.
سردار سیاوش مسلمی| برای تحلیلگران، رسانهها و کسانی که تحولات دفاعی معاصر را دنبال میکنند، ارزیابی کارنامه فرماندهان ارشد نظامی همواره فراتر از بررسی رتبهها و درجههای روی دوش آنهاست؛ چراکه در دنیای پرشتاب امروز، عیار واقعی یک رهبر نظامی در چگونگی مواجهه او با بحرانهای چندبعدی، خلق الگوهای نوین بازدارندگی و از همه مهمتر، کیفیت ارتباط او با نیروها و تودههای مردم سنجیده میشود. بررسی منصفانه و همهجانبه سیره و سبک فرماندهی شهید سپهبد حسین سلامی، تصویری دقیق از یک مکتب مدیریتی متمایز را به نمایش میگذارد؛ مکتبی که در آن عقلانیت نظامی، پیشرفتهای شگرف علمی، اقتدار میدانی و عطوفت انسانی به زیباترین شکل در هم آمیختهاند تا تعریفی نو از امنیت ملی و منطقهای ارائه دهند. شالوده این اندیشه نظامی بر این اصل استوار بود که قدرت واقعی یک نهاد دفاعی، تنها در تجهیزات پیچیده خلاصه نمیشود، بلکه در کیفیت ایمان به وعدههای الهی، معرفت به ولی زمان و دانش تخصصی نیروی انسانی آن نهفته است. او که خود جوانیاش را در سنگرهای خاکی جبهههای جنگ تحمیلی سپری کرده بود، پس از پایان دفاع مقدس مسیر جدیدی را پایهگذاری کرد که میتوان آن را «جهاد علمی» نامید؛ دکترین بزرگی که بر اساس آن، ارتقای سپاه پاسداران باید به صورت کاملاً متوازن صورت میگرفت، به این معنا که رشد تخصص علمی و فناوریهای نوین نظامی همگام با رشد معرفتی، اخلاقی و معنوی نیروها حرکت کند.
او عمیقاً باور داشت که متخصصِ بیاراده یا تکنوکراتِ فاقد تعهد مکتبی، در بزنگاههای سخت نبرد عقب خواهد نشست و به همین دلیل، دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی سپاه را به کانونهای جوشان کادرسازی علمی و معنوی تبدیل کرد که خروجی درخشان آن تربیت دانشمندان انقلابی و ساخت موشکهای نقطهزن مقتدری بود که موازنه قدرت را تغییر دادند؛ نگاهی متوازن که تضمینکننده پویایی نهادی بود که در آن تخصص علمی مهارکننده تهدیدات نوین و ایمان قلبی موتور محرک حرکتهای ناممکن به شمار میرفت.دقیقاً در امتداد همین مسیر رشد متوازن و باور به نیروی ایمان بود که عمیقترین و کلیدیترین بعد شخصیتی شهید سلامی، یعنی نوع رابطه و نگاه متعبدانه او به رهبر معظم انقلاب معنا پیدا میکرد؛ رابطهای که در آن ولایتپذیری یک پیوند عمیق قلبی، معرفتی و استراتژیک بود که هدایتهای رهبری را به عنوان قطبنمای حرکت در طوفانهای سهمگین جهان، تبیین میکرد. این نگاه متعبدانه و باور عمیق به رهبری عظیمالشان، به تصمیمات او ثبات و شجاعتی بینظیر میبخشید و از آنجا که او فرمانپذیری از ولی امر را تجلی اطاعت از فرامین الهی میدانست، در مواجهه با تهدیدات بزرگ بینالمللی هرگز دچار تردید، سستی یا محاسبات محافظهکارانه نمیشد و اعتماد مطلقش به تدابیر حکیمانه رهبر معظم انقلاب، منشأ تصمیمات جسورانهای شد که مسیر موازنه قدرت را در منطقه به نفع جبهه حق تغییر داد. این ولایتمداری ساختاری، پیوند ناگسستنی با نگاه قرآنی و ایمان راسخ او به وعدههای الهی داشت.
در مکتب سردار سلامی، دین و مدیریت دو ساحت جدا از هم نبودند، بلکه ایمان به مثابه مؤلفهای سخت و محاسباتی در معادلات قدرت عمل میکرد و مفاهیمی چون توکل، نصرت الهی، صبر استراتژیک و مسئولیتپذیری در برابر امت مستقیماً در اتاقهای طرحریزی عملیات و مدیریت بحران جاری میشد. باور عمیق او به سنتهای الهی، هرگز بهانهای برای انفعال نبود، بلکه موتور محرک ریسکپذیریهای آگاهانه و عبور از بنبستهای بهظاهر غیرقابلحل به شمار میرفت؛ چراکه وقتی نیروی انسانی به هدف خود ایمان داشته باشد و بداند که پشتوانهاش فراتر از محاسبات مادی است، ترس از شکست جای خود را به جسارتِ برنامهریزیشده میدهد و همین باور اعتقادی، سبک مدیریتی او را از بوروکراسی خشک به سمت فرماندهی مأموریتمحور و انسانساز سوق داد که در آن خود را امانتدار خون پاک شهدا و پاسخگو در پیشگاه الهی میدانست.این ارتباط معنوی عمیق و انس با سرچشمه هدایت، جلوه بارز خود را در سخنرانیها و مواضع رسانهای او نشان میداد که آمیزهای از آیات الهی، امیدآفرینی ملی و هراسافکنی در دل دشمن بود؛ کلامی نافذ که در دنیای مصلحتاندازیهای سیاسی، با صراحت، شفافیت و شجاعت بیپرده انتخاب میشد تا برای مردم ایران و مستضعفان جهان امیدآفرین و برای ژنرالهای دشمن هراسآور باشد. تحلیلگران رسانهای معتقدند علت این اثرگذاری شگفتانگیز، فراتر از ادبیات مرسوم نظامی، در انس عمیق او با قرآن کریم و یقین قلبی به نصرت الهی نهفته بود که پوشالی بودن قدرتهای مادی دنیا را به زیباترین شکل افشا میکرد.
توانمندی بینظیری در تبیین که در واقع یک «پدافند شناختی فعال» بود که به جامعه امید و انسجام تزریق میکرد و با به رخ کشیدن ضعفهای پنهان دشمن، محاسبات ذهنی آنان را پیش از آغاز هرگونه نبردی به هم میریخت. خروجی این پیوند میان ایمان، ولایتمداری و خرد راهبردی، در دکترین عملیاتی او تجلی یافت که بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران را به بالاترین سطح از تکامل خود رساند و این موفقیت بزرگ مستقیماً مرهون نگاه همهجانبه او به تقویت توأمان دو بال قدرت سخت و قدرت نرم در برابر تهدیدات ترکیبی و اکوسیستمهای نوین نبرد بود. در عرصه سخت و تقویت بنیه دفاعی، تحت هدایت راهبردی او جهش عظیمی در توسعه شبکههای یکپارچه پهپادی، موشکهای نقطهزن با بردهای خیرهکننده، پدافندهای چندلایه بومی و شهرهای موشکی اعماق زمین رخ داد و او توانست با ارتقای سپاه به یک قدرت فضایی و سایبری، دست برتر ایران را در نبردهای مدرن قرن بیست و یکم تضمین کند تا هزینه هرگونه ماجراجویی برای دشمن محاسبهناپذیر شود. اما همزمان با این اقتدار بینظیر نظامی، او عمیقاً به توسعه متوازن قدرت نرم و خدمت بیمنت باور داشت و به خوبی میدانست که موشکها بدون پشتوانه مردمی و سرمایه اجتماعی کارایی نخواهند داشت؛ از این رو، حضور بیتکلف و میدانی او در خط مقدم یاریرسانی به مردم در بحرانهایی چون سیل، زلزله، همهگیری کرونا و اجرای پروژههای عظیم محرومیتزدایی و آبرسانی، چهرهای به شدت مردمی و مهربان از سپاه به نمایش گذاشت و این پیوند عمیق میان نیروهای مسلح و تودههای مردم، قدرت نرم بینظیری تولید کرد که تابآوری ملی را در برابر شدیدترین فشارهای اقتصادی و روانی دشمن حفظ نمود.
سرمایه اجتماعی ارزشمندی که نمونه بارز آن حضور بینظیر و میلیونی مردم ایران اسلامی در طول ۹۰ شب در خیابانها برای دفاع از امنیت و آرمانهای کشور بود.سبک مدیریتی او نیز مستقیماً از همین باورها سرچشمه میگرفت و الگویی کاملاً متفاوت از مدیریتهای کلاسیک ارائه میداد؛ سردار سلامی هرگز نیروی انسانی را چرخدنده یک ماشین عظیم یا آمار اداری نمیدید، بلکه آن را سرمایهای مقدس و ستون فقرات تابآوری سازمان میدانست و دلسوزی عمیق او برای سربازان، خانوادههای شهدا و آحاد مردم در سختیها، تجلی تعهد ایمانی او به خدمتگزاری بود. او با کاهش فاصله میان ستاد و صف، پرهیز از تشریفات زائد، و ایجاد فضای نقد سازنده، فرهنگ سازمانی را به سمت کرامت انسانی سوق داد و با شکستن قفلهای بوروکراتیک و اعتماد ساختاری به نخبگان جوان، مسیری هموار کرد که در آن فناوریهای پیشرفته بهسرعت از مرحله ایده به خط مقدم میرسیدند و نسلی از فرماندهان میانی پرورش مییافتند که در بحرانها نه منتظر دستور لحظهبهلحظه، بلکه بر اساس چارچوبهای راهبردی، تصمیمگیری مستقل و مسئولانه داشتند. همزمان با این پایداری داخلی، جایگاه امروز ایران به عنوان یک قدرت تعیینکننده منطقهای نیز شکل گرفت که تا حد زیادی مدیون دکترین بازدارندگی شبکهای بود که شهید سلامی یکی از معماران اصلی آن به شمار میرفت؛ معماری بینظیری که توانست ظرفیتهای جبهه مقاومت را در قالب یک شبکه هوشمند، هماهنگ و همافزا بازتعریف کند و اوج تجلی آن در جریان «جنگ رمضان» یعنی کارزار بزرگ دفاعی و تنبیهی جبهه مقاومت علیه رژیم صهیونیستی به تصویر کشیده شد.
نبردی سرنوشتساز که دنیا با شگفتی نظارهگر بود که چگونه طراحیهای دقیق راهبردی شهید سلامی و در ادامه آن، مجاهدتهای شهید پاکپور و هماهنگی بینظیر شبکه مقاومت، تمام سیستمهای پدافندی مدرن و محاسبات اطلاعاتی دشمن را به چالش کشید و موازنه قدرت را برای همیشه تغییر داد و مهر تأییدی بر کارآمدی ساختار نوینی شد که او با صبوری و درایت در طول سالها با کمک همکارانش بنا کرده بود.میراث ماندگار دوران فرماندهی او در دکترین نهادینهشده، ساختار خودتنظیمگر و فرهنگ سازمانی بازتولیدشوندهای نهفته است که سپاه را از نیرویی واکنشگرا به بازویی راهبردی و چنددامنهای تبدیل کرد که هم در میدان سخت توانمند است، هم در جنگ روایتها مسلط، و هم در شبکه منطقهای ریشهدار و هماهنگ عمل میکند. آنچه در نهایت شهید سپهبد حسین سلامی را در قلوب آحاد مردم و بدنه نیروهای مسلح ماندگار کرد، فراتر از نبوغ نظامی و دستاوردهای راهبردی، منش انسانی، تواضع بیپایان و سبک مدیریتی انسانمحور او بود؛ فرماندهی بزرگ که با رفتار خود به همگان ثابت کرد اقتدار نظامی هرگز با اخلاق اسلامی و محبت به مردم تضادی ندارد و میتوان در برابر سربازان ساده و مردم متواضع و دلسوز بود و در همان حال در برابر مستکبران جهان، محکم، صریح و آشتیناپذیر ایستاد. نوسازی ساختارهای دفاعی ایران برای مواجهه با نبردهای آینده و ترجیح دادن «فرماندهی بر دلها» به جای بوروکراسیهای خشک نظامی، درس بزرگی است که نام و یاد او را برای همیشه به عنوان الگویی درخشان از یک فرمانده مقتدر، اخلاقمدار و انقلابی در تاریخ این سرزمین جاودان خواهد ساخت.#سردار_سلامی#سبک_مدیریت#سردار_مسلمی 07:18 - 2 تیر 1405