سایه روشن توسعه پایدار بناب/ توسعه اقتصادی بناب از شایعه تا واقعیت
شهرسـتان بنـاب یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی به سبب داشتن برخی منابع عظیم خدادادی، امکانات، زیرساختها و نیروی انسانی دارای ظرفیتهــای بالقــوه توســعه در بخش های مختلف از جمله صنایع پاییـن دسـت فـولاد و پـس از آن صنایـع تبدیلـی و کشــاورزی و در مرحلــه بعــد گردشــگری است.
به گزارش خبرگزاری فارس از تبریز، در واقع این شهرستان در دامنـه کوههـای سـهند و سـواحل دریاچـه ارومیـه واقـع شـده و از نظـر وسـعت نیز جـزو شهرســتانهای کوچــک و 1.71 درصــد از مســاحت اســتان آذربایجانشرقی را شــامل میشــود. شهرسـتان بناب از طـرف شـمال بـا شهرسـتان عجبشـیر، از شـرق بـا شهرسـتان مراغـه، از جنـوب شـرق بـا شهرسـتان ملـکان، از جنـوب غـرب بـا اسـتان آذربایجانغربـی و از سـمت غـرب بـا دریاچـه ارومیـه همجـوار است. سایه روشن توسعه پایدار بناب از سوی مرکـز ایـن شهرسـتان، شـهر بنـاب است کـه جـزو شـهرهای زیـر 100 هـزار نفر اسـتان بـا کارکـرد غالـب اقتصـادی بازرگانـی است. براساس اطلاعات موجود نـرخ بیـکاری در ایـن شهرسـتان حدود 6.56 درصــد اعلام شده بــوده کــه از نــرخ بیــکاری اســتان به مراتــب پایینتــر است. بخش عمده جمعیت شاغل این شهرستان را میتوان در سه حوزه کشاورزی، صنعت و خدمات دانست که نزدیک به 40 درصد آنها در بخش خدمات، بیش از 30درصد در حوزه صنعت و نزدیک به 27درصد نیز در بخش کشاورزی به فعالیت مشغول هستند. با این وجود، ایـن شهرسـتان بـه دلیـل قرارگیـری در محـور تجهیـز یافتـه تبریـز- میانـدوآب و به ویژه در مســیر محورهــای ارتباطــی اســتانهای آذربایجانشــرقی،غربــی،کردســتان و نزدیکـی بـه مرزهـای کشـور عـراق و اقلیـم کردسـتان از موقعیـت جغرافیایـی مناسـبی برخــوردار است.
وجــود زمینهــای همــوار و حاصلخیــز و نیــز ماهیــت صنعتــی،کشـاورزی و خدماتـی آن، شهرستان بناب را به یکی از قطبهای مهم توسعه استان تبدیل کرده است ایـن شهرسـتان بـا دارا بـودن حـدود پنـج درصـد از اراضـی زراعـی آبـی و باغـات اسـتان، یکـی از قطبهـای تولیـد محصـولات کشـاورزی استان آذربایجانشرقی است. فعالیتهـای عمـده شـاغلان بخـش کشـاورزی شهرسـتان را زراعـت، باغـداری، دامـداری و پـرورش مــرغ گوشــتی و تخمگــذار تشــکیل میدهــد، به طوریکــه رتبــه دوم تولیــد تخم مــرغ اسـتان بـه ایـن شهرسـتان تعلـق دارد. توسعه اقتصادی بناب از شایعه تا واقعیت به عنوان مثال در سـال زراعـی 92-91 ایـن شهرسـتان 5.26 درصـد میـوه اسـتان و 6.76 درصـد غـلات اسـتان را تولیـد کرده اسـت. در همین سـال دامـداران شهرسـتان بناب 3.44درصد گوشــت قرمــز، 3.69درصــد شــیرخــام، 2.64درصــد گوشــت مــرغ، 15.6درصــد تخم مــرغ اســتان را تولیــد کردهانــد. ناگفته نماند، شهرستان بناب با تولید 42 درصد پیاز تولیدی استان به عنوان قطب تولید پیاز محسوب میشود، باغداری این شهرستان با محوریت پرورش انگور نسبت به سایر نقاط استان از وضعیت خوبی برخوردار است به طوریکه از لحاظ باغداری و تولید محصول انگور رتبه اول استان را به خود اختصاص داده است.
در کنار موارد بیان شده، به عقیده فعالان عرصه اقتصادی و بازار سرمایه در بخـش صنعـت شهرسـتان بناب نیز بـه لحـاظ وجـود تـوان تولیـد و ظرفیـت بـالا در صنعـت فـولاد و صنایـع غذایـی و آشـامیدنی، داشـتن سـهم عمـده تولید آن در سـطح اسـتان و امـکان توسـعه و افزایـش واحدهـای مزبـور بـه دلیـل مزیـت ایـن شهرسـتان در بخـش کشــاورزی، تجــارب ارزشــمند در صــادرات محصــولات صنایــع تبدیلــی وابســته بــه محصـولات باغـی از جملـه کشـمش، موقعیـت مناسـب جغرافیایی بـه دلیـل قرارگیری در محــور نســبتاً تجهیــز یافتــه تبریــز- میانــدوآب و راهآهــن تبریــز تهــران، زمینــه ممتــازی را بــرای رشــد اقتصــادی داراست بناب در تب و تاب توسعه اقتصادی از آنجایی که وجود حمـل و نقـل جـادهای و ریلـی و به ویژه فـرودگاه در هر منطقهای بر توسعه و رشد آن مناطق ارتباط مستقیمی دارد، از این رو در شهرستان بناب نیز عـلاوه بـر امکانـات حمـل و نقـل جـادهای و ریلـی، فـرودگاه سـهند هم در کنـار این شـهر احـداث شـده و در حـال حاضـر امـکان ارتبـاط هوایـی بـا تهـران فراهـم بـوده و در آینـده نزدیـک بـه شـهر مشـهد نیـز گسـترش خواهـد یافـت. براساس اطلاعات موجود طـول کل راههـای شهرسـتان بنـاب برابـر 164کیلومتـر معـادل 1.2 درصـد کل راههـای اسـتان بـوده اسـت. همچنیـن طـول بزرگـراه 32.3کیلومتـر بـوده کـه تقریبـاً یک دهـم بزرگراههـای موجـود اسـتان است.
از سوی دیگر نیــروگاه حرارتــی 650 مگاواتــی بنــاب دومیــن نیــروگاه تولیــد بــرق اســتان بعــد از نیــروگاه حرارتــی تبریــز، در ایــن شهرســتان قــرار دارد و خطــوط اصلــی انتقــال بــرق و خطــوط اصلــی انتقــال گاز و فرآوردههــای نفتــی تبریــز- میانــدوآب و خــط انتقــال آب زرینــهرود از ایــن شهرســتان عبــور میکند و 34درصــد ظرفیــت تأسیســات ذخیرهســازی فرآوردههــای نفتــی بــا 518 هــزار لیتــر در ایــن شهرســتان جای گرفته است. رشد اقتصادی بناب شاید وقتی دیگر در این میان آنچه مشخص است، اینکه امـروزه در سـطح جهانـی گردشـگری پدیـدههای اجتماعـی- اقتصـادی اسـت کـه در طـول دهههـای اخیـر تحـت عنـوان «صنعـت» توانسـته اسـت جایـگاه قابـل توجهـی را در مبـادلات اقتصـادی و فرهنگـی ایفـا کنـد. شهرسـتان بنـاب بـهدلیـل سـابقه تاریخــی و ویژگــی جغرافیایــی، دارای جاذبههــای گردشــگری مناســب است.
در واقع به سخن دیگر موقعیـت جغرافیایـی شهرسـتان بناب و قرارگیـری آن در محـل تلاقـی محور اصلـی تبریز میانــدوآب، مراغــه، هشــترود و در مســیر گردشــگران داخلــی و وجــود جاذبههــای طبیعــی و تاریخــی متعــدد و غــذای معــروف «بنــاب کبابــی» ایــن شهرســتان را دارای ظرفیت گردشــگری مناســب ســاخته اســت کــه در صــورت ایجــاد زیرســاختهای مناســب و ســرمایهگذاری جهــت ســاخت امکانــات اقامتــی، رفاهــی و معرفــی جاذبههـای موجـود، شهرسـتان تـوان جـذب گردشـگران و افزایـش مـدت توقـف آنهـا در شهرســتان را داراست افزون بر آنچه گفته شد، بسیاری از ناظران و کارشناسان این حوزه بر این باورند اهالـی ایـن شهرسـتان هـم در مناطـق شـهری و هـم در مناطـق روسـتایی مردمانـی زحمتکــش و در فعالیتهــای شــغلی بســیار کوشــا هستند. مشــارکت در فعالیتهـای اجتماعـی و کارهـای جمعـی و روحیـه وحـدت و همدلـی از خصوصیـات دیگــر مــردم ایــن ســرزمین بوده و در عرصــه فعالیتهــای اقتصــادی دارای ابتـکارات ارزشـمندی هستند که نـرخ بیـکاری پاییـن و به تبـع آن نـرخ اشـتغال بـالا از ویژگــی این شهرســتان به حساب میآید.
نسخه ای برای رونق توسعه پایدار شهرستان بناب فرجام سخن اینکه شهرستان بناب از گذشته بهدلیل داشتن یک موقعیت ممتاز جغرافیایی و به خصوص برخورداری از راههای بزرگ تجارتی و کاروانی از آذربایجان به سمت غرب و امروزه نیز با قرار گرفتن در نقطه تلاقی محورهای اصلی آذربایجانشرقی، کردستان، کرمانشاه، عتبات عالیات و دسترسی به راههایآهن و هوایی، ضمن اینکه موقعیت خـود را حفظ کرده بلکه بر موقعیت خویش نیز افزوده و همیشه به عنوان یک شهر مطرح در شمالغربی کشور مورد توجه قرار گرفته است اقتصاد این شهرستان هم مثل اغلب نقاط کشور ایران بستگی به تولیدات کشاورزی، دامی، صنایع و خدماتی دارد. در هر صورت با وجود برخی فرصتها و ظرفیتهای که در حوزه مختلف به آن پرداخته شد، در مسیر توسعه این شهرستان نقاط ضعف و تهدیدهای هم وجود دارد که در صورت رفع این چالشها، میتوان به توسعه پایدار شهرستان بناب امیدوارتر شد. از جمله این تهدیدها میتوان به بحـران خشـکی دریاچـه ارومیـه و مسـائل زیسـت محیطی ناشـی از آن بـه علت همجــواری بــا این شهرستان همچنین کاهش بارندگی، افزایش دما و کاهش دسترسی به منابع آب، شوری و سنگینی آبهای زیرزمینی بهدلیل نفوذ آب دریاچه ارومیه، ناکافـی بـودن سـرمایهگذاری در فعالیتهـای صنعتی،کشـاورزی و گردشـگری بـا توجـه بـه ظرفیتهای موجودو به ویژه ناکافی بودن تخصصهای بازاریابی داخلی و خارجی اشاره کرد.
سنگ تمام برای توسعه شهرهای کوچک با این وجود کارشناسان حوزه مسائل شهری و اقتصادی، عدم شکلگیری صنایع پاییندستی فولاد، نامتناســب بــودن زیرســاختها و امکانــات گردشــگری بــا ظرفیتهــای این شهرســتان، سنتی بودن تولید کشاورزی و دامپروری، کمبود علوفه با توجه به تعداد دام موجود، عدم اجرای نظام بهرهبرداری تدوین شده کشاورزی شهرستان، پاییــن بــودن راندمــان آبیــاری در بخــش کشــاورزی به رهبــرداری بیرویــه از منابــع آبــی و کشــت محصــولات بــا مصــرف آبــی بــالا با وجود محدودیــت شـدید منابـع آبـی، عدم بازیافت پسماندهای شهری و روستایی و .. را از دیگر نقاط ضعف این شهرستان بیان میکنند که به نوعی برای توسعه پایدار اقتصادی این منطقه تاثیرگذار بوده است. نکته قابل تأمل و تحلیل در پایان گزارش این است، هر چند کارشناسان تحریمهای اقتصادی، کاهش شدید درآمدهای نفتی، جهش نرخ ارز و بیثباتی ارزی، سختتر شدن مبادلات مالی و کالایی با کشورهای خارجی، افزایش ریسک و نااطمینانی و کاهش امنیت اقتصادی، کاهش تخصیص بودجههای عمرانی دولت، کاهش توان اعطای تسهیلاتدهی بانکها، افزایش اختلاف نرخ سود بانکی و نرخ تورم و .. را مهمترین عوامل بروز رکود توسعه و رشد اقتصاد نقاط مختلف کشورمان و به خصوص شهرهای کوچک بیان میکنند، اما با توجه به ظرفیتهای هر منطقه میتوان با ارائه راهکارهای مناسب و لازم جهت برونرفت از آن رکود برنامهریزی کرد که جا دارد دستگاهها و مسوولان ذیربط در این زمینهها چارهاندیشی کنند.
* نگارنده: موسی کاظم زاده انتهای پیام/ 60023 /40/س
08:34 - 4 بهمن 1396
1 بازنشر
30 بازدید
1 پاسخ