پهلوی و صهیونیستها دنبال پررنگ کردن کوروش کبیر نبودند بلکه با آوردن نام خود در کنار کوروش کبیر، دنبال بزرگ جلوه دادن خودشان و اعتبار برای خود بودند.در شرایطی که خیلی از کشورها با افسانه پردازی دنبال ساخت تاریخ برای خودشان هستند، روا نیست با این تحلیل ها (اگرچه در فضای تخصصی و پژوهشی لازم است)، تاری…نمایش بیشتر
شباهتها و تفاوتهای ذوالقرنین و کوروش
نام «کوروش» در دنیای امروز به نماد هویت ایرانی تبدیل شده، اما این برجستهسازی تاریخی چقدر ریشه در واقعیت دارد و بیشتر تحتتأثیر چه جریانهایی است؟
گروه زندگی: در روزهای آغازین سال نو، بارهاوبارها نام «کوروش» را در برنامههای تلویزیونی، مقالات تحلیلی و حتی شبکههای اجتماعی دیده و شنیدهایم. تصویری که از این شخصیت تاریخی ارائه میشود، گاه او را در جایگاه ذوالقرنین قرآن نشانده و گاه او را بهعنوان نماد هویت ایرانی معرفی میکند.
نظر نهایی علامه طباطبایی درباره ذوالقرنین
در ابتدای بحث باید گفت که قرآن کریم به هیچ عنوان مصداقی را برای ذوالقرنین بیان نکرده است، با این وجود مفسران قرآن با استناد به تاریخ و یافتن شباهتهایی با ذوالقرنین، احتمالاتی را درباره مصداق آن بیان کردهاند.از جمله اینکه علامه طباطبایی در بخشی از کتاب تفسیر المیزان با عنوان «داستان ذوالقرنین در قرآن» مطرح کردند که «ذوالقرنین»، کوروش یکی از پادشاهان هخامنشی است که در سال ۵۳۹ قبل از میلاد امپراطوری ایران را تأسیس کرد، بابل و مصر را تسخیر کرد، به یهود اجازه بازگشت به اورشلیم داد، بهسوی یونان حرکت کرد و بر آن مسلط شد، سپس بهطرف مغرب و بعد از آن به اقصینقاط مشرق رفت.منتها باید در نظر گرفت هر چند علامه طباطبایی(ره) در کتاب المیزان ویژگیهای ذوالقرنین را با کوروش هخامنشی تطبیق دادند؛ اما ایشان نظر قطعی درباره اینکه ذوالقرنین همان کوروش است، ارائه ندادند. (برای خواندن نظر علامه طباطبایی درباره ذوالقرنین میتوانید به ترجمه تفسیر المیزان جلد ۱۳ صفحه ۵۲۶ مراجعه کنید)
البته در یکی از قسمتهای برنامه محفل شبکه سه سیما حجتالاسلام غلامرضا قاسمیان درباره ذوالقرنین که نام او در قرآن آمده، به کوروش کبیر اشاره کرد و گفته بود: ذوالقرنین که در آیات قرآن خدا از آن یاد کرده، همان کوروش کبیر ماست و به آن افتخار میکنیم.با این وجود پرسش بنیادین این است: آیا کوروش همواره در تاریخ ایران چنین جایگاهی داشته است؟ یا آنکه جریانهای خاصی او را از دل تاریخ بیرون کشیده و در جایگاه امروزیاش نشاندهاند؟ اصلاً کوروش در زندگی ما کجا قرار دارد؟
موضوعی که باعث شد با حجتالاسلاموالمسلمین علی مصلح مدیر رشته ادیان ایران باستان در مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتمالنبیین مطرح کنیم، او نویسنده کتابهایی چون «آشنایی با زرتشت و باستانگرایی»، «تاریخ روایی زرتشتی از کیانیان و تاریخ یونانی از هخامنشیان» و «پیامبری زرتشت» است، همچنین مقالاتی با عناوین «جشنهای باستانی پاسداشت خدایان خیالی» و «بررسی دیدگاه هنریک ساموئل نیبرگ درباره زرتشت شمنی» در این زمینه دارد، در گفتوگو با ما از رازهای ناگفته درباره «کوروش» سخن به میان آورده است که در ادامه میخوانید:
کوروش؛ از فراموشی تا احیا
اگر به متون تاریخی کهن ایران بنگریم، شاهنامه فردوسی و دیگر منابع مکتوب ایرانی پیشا اسلام از کوروش نامی نبردهاند. در روایتهای سنتی، کیخسرو و دیگر شاهان اسطورهای ایران برجستهاند، اما کوروش تا حدود یک قرن پیش، جایگاه چندانی در حافظه تاریخی ایرانیان نداشت. حتی در منابع اسلامی نیز کوروش در حد سایر پادشاهان باستانی ایران مورد توجه نبوده و هیچ فضیلت ویژهای نسبت به دیگران برای او ذکر نشده است.پس این برجستهسازی گسترده چگونه و توسط چه جریانهایی رقم خورده است؟ جریانهای تاریخنگاری و ساخت هویت جدید برای کوروش یکی از نکات مهم درباره تاریخنگاری کوروش، نقش مورخان غربی در پررنگ سازی این چهره تاریخی است. بهویژه پس از جنگ جهانی دوم، جریانهای تاریخنگاری یهودی محور نقش عمدهای در بازتعریف چهره کوروش ایفا کردند. این روند در دهه ۱۳۳۰ شمسی به اوج خود رسید، زمانی که در سال ۱۳۳۵، کنگره یهودیان جهان در استکهلم سوئد تصمیم گرفت کورش را از یک شخصیت تاریخی معمولی به «بزرگترین پادشاه جهان» بدل کند. در این کنگره، شجاعالدین شفا نماینده ایران که خود از یهودیتباران بود، پیشنهاد جشن شاهنشاهی کوروش را از سوی کنگره دریافت و این پیشنهاد را به محمدرضا شاه انتقال داد.این پیشنهاد مورد حمایت شاه ایران قرار گرفت، چرا که او نیز در پی ایجاد یک مشروعیت تاریخی برای رژیم خود بود. اما این جشنها نه از سوی عموم مردم ایران، بلکه از سوی محافل غربی و رسانههای تحتتأثیر آنها برجسته شد.
نقش جشنهای ۲۵۰۰ ساله و حمایت از اسرائیل
یکی از اتفاقات مهمی که به برندسازی کوروش انجامید، جشنهای ۲۵۰۰ساله شاهنشاهی ایران بود. شاهنشاه ایران که به دنبال احیای مشروعیت خود بود، با حمایت رسانههای غربی و محافل صهیونیستی، کوروش را بهعنوان نماد هویت ملی ایرانیان معرفی کرد. اما این روند مورد انتقاد شدید امام خمینی(ره) و بسیاری از علمای دینی قرار گرفت. امام خمینی(ره) بهصراحت اعلام کردند که این جشنها اسلامی نیستند و کشورهای اسلامی نباید در آن شرکت کنند.در همین دوره، منابع تاریخی کهن مانند منشور کوروش و تاریخ هرودوت نیز دوباره برجسته شدند. جالب آنکه این متون دقیقاً در همان زمانی مطرح شدند که اسرائیل به دنبال یافتن مشروعیت تاریخی برای خود بود. بهگونهای که حتی بنیامین نتانیاهو نخستوزیر رژیم صهیونیستی ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۶ در سازمان ملل مطرح کرد که «کوروش نخستین صهیونیست جهان است» و یهودیان، این پادشاه را از خود میدانند!
آیا کوروش ذوالقرنین بود؟
یکی از بحثهای رایج در تاریخنگاری معاصر، نسبتدادن کوروش به ذوالقرنین در قرآن است. این نظریه اولین بار در قرن نوزدهم توسط برخی مستشرقان غربی مطرح شد و در دوره معاصر، از سوی برخی پژوهشگران هند و ایران نیز مورد پذیرش قرار گرفت. اما پژوهشهای جدید در بررسی این دیدگاه به نقد این نظریه پرداختهاند. بهگونهای که شکی در ذوالقرنین نبودن کوروش هخامنشی باقی نمیماند. پژوهشگران معتقدند که تطبیق کوروش با ذوالقرنین، بیشتر یک تلاش تاریخ انگارانه برای مشروعیتبخشی به چهره او بوده است.
کوروش و هویت ایرانی؛ یک پیوند واقعی یا تحمیلی؟
در نهایت، پرسش مهم این است که آیا کوروش واقعاً پیوندی عمیق با هویت ایرانی دارد؟ یا آنکه این پیوند در نتیجه پروژهای تاریخنگارانه شکل گرفته است؟شواهد نشان میدهد که برجستهسازی کوروش، بیش از آنکه برآمده از سنت تاریخی ایران باشد، تحتتأثیر جریانهای سیاسی و رسانهای خاصی صورت گرفته است. اگرچه کوروش بدون شک یکی از پادشاهان تاریخ ایران بوده، اما نقش او در شکلگیری هویت ملی، بهاندازهای که امروز تبلیغ میشود، پررنگ نبوده است. به نظر میرسد که کوروش بیش از آنکه نماد هویت ایرانی باشد، در خدمت اهداف مشروعیتسازی برای اسرائیل و جریانهای خاصی قرار گرفته است. اکنون که در ایام نوروز بار دیگر نام او مطرح شده، ضروری است که با نگاهی تحلیلی و بدون تعصب، این روند را بررسی کنیم و به این پرسش پاسخ دهیم که هویت واقعی ما بر چه بنیانهایی استوار است؟! پیشازاین نیز خبرگزاری فارس، در گزارشی با عنوان «روایت تاریخ توسط پهلوی چه بر سر «کمبوجیه» آورد؟» به بررسی جایگاه کوروش در تاریخ ایران باستان پرداخته است. پایان پیام/ #کوروش #ذوالقرنین #هخامنشی #هویت
16:16 - 16 فروردین 1404
25 پاسخ
@user17078349065416 فروردین 1404بسیار هم خوب ! ما هم به کشورمان می بالیم که در گذشته حاکمی دادگستر و ضد ظالم داشته که در خارج از مرزهای وطن ، سپاه و ارتش برای سرکوبی جباران گسیل می کرده و همچنین به آینده مان افتخار می کنیم و امیدواریم که طبق نظر پیامبر و امامان معصوم از اجداد علامه بزرگ ، باز هم گل خواهیم کاشت و در التزام رکاب…نمایش بیشتر
@Perspolis135816 فروردین 1404در پاسخ بهمن نمیدانمچرا خبرگزاری وزین فارس یکباره چنین مقالاتی را منتشر میکند، ما باید به وجود افراد عادل و دادگستری چونکوروش در تاریخ خود افتخار کنیم نه اینکه تخریب و کوچک نمایی کنیم. امیدوارم این نوع مقالات بازنگری و اصلاح گردد.
@user17295689645716 فروردین 1404بسیارخوب حالاایشان هرچه وهرکه بوده بحث محواسراییل ازصفحه روزگارسرجای خودباقیه امام راحل فرمودند اسراییل باید محوشودمحوشودیعنی طوری محوشودکه گویااصلانبوده ولوبه هرقیمتی
@Alisalimi6216 فروردین 1404در پاسخ بهحیف وقتی که گذاشتم برای خواندن مطالبش ، هیچ ارزشی نداشت فقط از شنیدن تاریخ ایران زورتان آمده
@user17086245542216 فروردین 1404در پاسخ بهما از این گزارش مهم و علمی خبرگزاری محترم فارس و خبرنگار گرامی استقبال می کنیم. قطعا ایجاد گفتمان علمی در مورد تاریخ ایران باستان و شخصیت های آن بدون تعصبات جاهلانه و بعضا نژادپرستانه در فضای مجازی می تواند جامعه را در این موضوع به یک بلوغ فکری برساند.یکی از مهم ترین دلایل رد نظریه" کوروش هخامنشی مص…نمایش بیشتر
@Tabligatkangavar16 فروردین 1404در پاسخ بهواقعا این برجسته سازی کوروش جای تعجب داره و مشخصه بودارهچرا اسرائیل و یهود داریوش یا شاهان صفویه را برجسته نمیکنه..و فقط روی کوروش داره مانور میده!!
@Barsam16 فروردین 1404در پاسخ بهجالب اینكه این مورخان كه کوروش را چنین توصیف كردهاند از تاریخنویسان بیگانه بودند نه از قوم یا ابنای وطن او، بلكه اهل یونان بودند. میدانیم مردم یونان به نظر دوستی به کوروش نگاه نمیكردند، زیرا با فتح "لیدیا" به دست کوروش شكست بزرگی برای ملت یونان فراهم گشت.طرفداران این عقیده میگویند اوصاف مذكور …نمایش بیشتر
@user17086245542216 فروردین 1404در پاسخ بهاولین تطابق باید شامل خود شخصیت جناب ذوالقرنین باشد." مواردی که از مقام و منزلت ذوالقرنین در آیات قرآن کریم اشاره شده معلوم می دارند که ذو القرنین فردی مومن به خدا و تاییدات الهی بوده است ؛ این امر می بایست به عنوان یکی از مهم ترین شاخصه ها برای تعیین مصداق تاریخی ذوالقرنین مورد توجه قرار بگیرد. …نمایش بیشتر
@al_aghsa16 فروردین 1404در پاسخ بههویت ،تاریخ، ملیت هرگز نباید در مقابل توحید قرار بگیرد گذشته تاریخی ما یک افتخار از هنر و فرهنگ ایرانی ،ایرانی ها همیشه بهترین هارو از همه چیز انتخاب کردن بی شک انتخاب دین اسلام با اختیار و اگاهی و شناخت بوده فرهنگ ایرانی جدا از دین نبوده،بازی های جدید و ایجاد شکاف و دو قطبی باستان و مذهب همه از فتن…نمایش بیشتر
@D237816 فروردین 1404در پاسخ بهمن این برنامه دیدم نه تنها درباره کوروش مشکل داشت بلکه یاجوج ماجوج گفت از جن هستن جدا از این روایات که مشخص نیست سندشگفته شده رفت سمت شرق جایی که خورشید طلوع میکرد ، وقتی اسم آفتاب میاد یعنی در دنیا هستن، گفته شده سد برداشته میشه اینا میان مردمو میخورن ، پس چرا تا قبل ساخته شدن سد نسل انسانها منقرض…نمایش بیشتر
@Ye_bande_khoda17 فروردین 1404در پاسخ به☑️ پاسخ به یکی از دروغ های باستانگرایان✍️ سایت ها و کانال های #باستانگرا که عموماً میانه ای با دین #اسلام نداشته و آن را دینی مختص #اعراب می خوانند، برای ارائه تصویری مثبت از اقدامات و عملکرد #کوروش دوم هخامنشی، در دوره هایی ناچار از انطباق او با #ذوالقرنین قرآن بوده و گاهی بالاجبار دست به دامان ب…نمایش بیشتر
@Ye_bande_khoda17 فروردین 1404در پاسخ به🔺 علامه که در این مبحث، نظر ابوالکلام را به دو صورت #اجمالی و #تفصیلی نقل کرده است، در ابتدای بحث نوشته است: "این قول را یکی از علمای نزدیک به عصر ما (احمد خان هندی) ابداع و مولانا ابوالکلام آزاد در ایضاح و تقریب آن سخت کوشیده است. اجمال مطلب اینکه: آنچه قرآن از وصف ذوالقرنین آورده با این پادشاه ع…نمایش بیشتر
@Ye_bande_khoda17 فروردین 1404در پاسخ به❗️حال با توجه به آنچه گفته شد باستانگرایان دو راه بیشتر، پیش رو ندارند: 👈 یا باید قید منشور به اصطلاح حقوق بشر کوروش را بزنند که سند بت پرستی او بوده است.👈 یا باید برای همیشه از تطابق کوروش بت پرست با ذوالقرنین موحد قرآن، دست بردارند.پی نوشت ها:1. ترجمه ی تفسیر المیزان، ج 13، ص 6592. همان3.…نمایش بیشتر
@Ye_bande_khoda17 فروردین 1404در پاسخ بهجهاد #همرزمان_حسین با #طاغوت_۲۵۰۰_ساله در تبیین #امام_خامنه_ایتمام امامان، از امام سجّاد (عليه السّلام) به بعد _ يعنى امام باقر، امام صادق، امام موسىبن جعفر، امام جواد، امام هادى و امام عسكرى (عليهم السّلام) _ هر كدام يكبار، دو بار، سه بار زندان رفتند و تبعيد شدند. البتّه امام هشتم به يك صورت دي…نمایش بیشتر
@Ye_bande_khoda17 فروردین 1404در پاسخ به... چطور بود كه هارون عقلش از تو كمتر بود؟ منصور عبّاسى عقلش كمتر بود؟ واقعاً تو چه جواب ميدهى؟خب، موسىبن جعفر (عليه السّلام) كه اين همه در اقطار عالم اسلامى مريد و علاقهمند دارد، بنده نگاه كردم؛ شهرهايى معروف بودند به دوستى اهلبيت (عليهم السّلام)؛ مثل كوفه، قم، خراسان. خراسان كجا است؟ تقريباً…نمایش بیشتر
@Ye_bande_khoda17 فروردین 1404در پاسخ به... مثلاً فرض بفرماييد خسرو پرويز يا آن بقيهى فاتحانى كه در گذشته بودند _ #كوروش، داريوش، اردشير بابكان، ديگران و ديگران _ آيا اينها عاقل نبودند؟ چه كسى ميگفت عاقل نبودند؟ اگر عاقل نبودند، چگونه اين منطقهى وسيع را اداره ميكردند؟ منطقهى حكومت هارونالرشيد از همهى آنها بيشتر بود. هارونالرشيد عاقل…نمایش بیشتر
@Ye_bande_khoda17 فروردین 1404در پاسخ به#امام_خامنه_ای پشت #تریبون #نماز_جمعه همراه با #تفنگ #تک_تیراندازی آماده #شلیک به کله پوک #طاغوتیان در دست (۱۳۶۵/۱۰/۱۹): در #تاریخ هم وقتی شما نگاه کنید، میبینید #حکما و #دانشمندان و #انبیا و #اهل_معرفت علیرغم ضعفهای ظاهریشان و نداشتن قدرت بر #اسکندرها و #کوروشها و بقیهی #سلاطین و #جهانگیران عالم…نمایش بیشتر
@user17408952664317 فروردین 1404در پاسخ بهمتاسفانه این مقاله از دیدگاه من اصلا درست نبود و بیشتر شبیه یک خالی کردن حرص و دلخوری از وقایع اخیر بوده. ما هم ناراحت هستیم ولی راهش این نیست که بیایم اینجوری برخورد بکنیم، این برخورد ها تفرقه انداز هست نه اون کاری که مردم کردن، ببینید اگر این برخوردها جواب میداد نباید ما الان مشکل حجاب میداشتیم.