سامانههایی که در کشورشان از جیپیاس جلو زدند
سامانههای ناوبری ماهوارهای دیگر فقط ابزار مسیریابی نیستند؛ بلکه به بخشی از زیرساخت قدرت، اقتصاد و امنیت کشورها تبدیل شدهاند؛ زیرساختهایی که حالا به رقبای جدی جیپیاس بدل شده و به یکی از مهمترین عرصههای رقابت فناوری در جهان تبدیل شدهاند.
به گزارش گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس، امروز سامانههای ناوبری ماهوارهای فقط ابزار مسیریابی نیستند؛ بلکه بخشی از زیرساخت قدرت، اقتصاد و امنیت کشورها محسوب میشوند. به همین دلیل، قدرتهای بزرگ جهان تلاش کردهاند نسخه مستقل خود را از توسعه دهند؛ سامانههایی که حالا از حملونقل شهری و کشاورزی هوشمند تا بانکداری، مدیریت بحران و خدمات دیجیتال را پشتیبانی میکنند.در این میان، رقابت میان جیپیاس آمریکا، بیدو چین، گلوناس روسیه و گالیلئو اروپا، فقط یک رقابت فناورانه نیست؛ بلکه رقابتی برای کاهش وابستگی و افزایش استقلال راهبردی کشورهاست.
گالیلئو اروپا؛ پروژه استقلال راهبردی در ناوبری ماهوارهای
گالیلئو (Galileo) یک سامانه ناوبری ماهوارهای مدرن است که توسط اتحادیه اروپا و با همکاری آژانس فضایی اروپا (اِسا) توسعه یافته و هدف اصلی آن دستیابی اروپا به استقلال راهبردی در خدمات موقعیتیابی و زمانسنجی بوده است. گالیلئو بهعنوان یک پروژه غیرنظامی طراحی شده، در حالی که جیپیاس تحت مدیریت ساختار دفاعی آمریکا فعالیت میکند.
این سامانه از سال ۲۰۱۶ خدمات اولیه خود را آغاز کرد و اکنون یکی از چهار سامانه اصلی ناوبری ماهوارهای جهان به شمار میرود. گالیلئو شامل شبکهای از ۳۰ ماهواره (۲۴ ماهواره عملیاتی و ۶ ماهواره پشتیبان) است که در مدار متوسط زمین و در ارتفاع حدود ۲۳ هزار کیلومتری قرار دارند.یکی از مهمترین ویژگیهای گالیلئو، دقت بالاتر آن نسبت به جیپیاس در خدمات عمومی است؛ بهطوری که دقت موقعیتیابی آن حدود یک متر یا بهتر اعلام شده، در حالی که دقت جیپیاس معمولاً در حد چند متر است. گالیلئو در حوزههای مختلفی مانند کشاورزی هوشمند، نقشهبرداری و حملونقل پیشرفته، هوانوردی، دریانوردی، شبکههای بانکی، زیرساختهای مخابراتی، خودروهای هوشمند، مدیریت بحران و حتی همگامسازی زمانی شبکههای برق و اینترنت نیز کاربرد دارد. همچنین در حوزه امداد و نجات، گالیلئو قابلیت ویژهای دارد که علاوه بر دریافت سیگنال اضطراری، امکان تأیید دریافت پیام کمک را نیز فراهم میکند.در حال حاضر نیز اتحادیه اروپا در حال توسعه نسل دوم گالیلئو (گالیلئو سکند جنریشن) است؛ پروژهای که شامل ماهوارههای پیشرفتهتر، ساعتهای اتمی دقیقتر و مقاومت بیشتر در برابر اختلال و حملات الکترونیکی میشود.
بیدو چین؛ از پوشش منطقهای تا شبکه ناوبری جهانی
سیستم موقعیتیابی بیدو (BeiDou Navigation Satellite System یا به اختصار BDS) یک سامانه ناوبری ماهوارهای جهانی است که توسط اداره ملی فضایی چین (سیاناسای) توسعه یافته و با سیستم جیپیاس آمریکا رقابت میکند.این سامانه با استفاده از شبکهای از ماهوارهها، خدمات موقعیتیابی، ناوبری و زمانسنجی (پیانتی) را ارائه میدهد. یکی از قابلیتهای منحصربهفرد بیدو، امکان ارسال پیامهای کوتاه است که آن را در مقایسه با جیپیاس آمریکا دارای یک مزیت نسبی میکند.
پروژه بیدو در سال ۲۰۰۰ آغاز شد و ابتدا تمرکز آن بر ارائه خدمات منطقهای در منطقه آسیا–اقیانوسیه بود. این سامانه در سه مرحله توسعه پیدا کرد و در حال حاضر شامل حدود ۳۰ ماهواره فعال است. بر اساس آمارها، تعداد دستگاههای پشتیبانیکننده از بیدو از دو میلیارد دستگاه فراتر رفته و اثر اقتصادی آن در سال ۲۰۲۳ به بیش از ۵۳۰ میلیارد یوان رسیده است. کشورهایی مانند عربستان سعودی، پاکستان و روسیه نیز از این سامانه استفاده میکنند و در این زمینه با چین قراردادهایی امضا کردهاند.بیدو در حوزههای گستردهای مانند کشاورزی هوشمند، مدیریت منابع آب، جستوجو و نجات، مأموریتهای فضایی، خودروهای خودران، نقشهبرداری، اینترنت وسایل نقلیه، ارتباطات ماهوارهای و پایش جنگلها کاربرد دارد. این سامانه از چندین فرکانس مختلف استفاده میکند تا خطا را کاهش داده و دقت را افزایش دهد و در نسخههای پیشرفته خود، دقتی در حدود ۱۰ سانتیمتر ارائه میکند.
بیدو به دلیل ویژگیهای خاص خود در برخی جنبهها نسبت به جیپیاس مزایایی دارد؛ از جمله پوشش قویتر جهانی و منطقهای در آسیا–اقیانوسیه، امکان پیامرسانی و ارتباط دوطرفه، دقت بالاتر در برخی کاربردها، استقلال از کنترل خارجی، یکپارچگی بهتر با فناوریها و خدمات دیجیتال محلی، و پشتیبانی از طیف گستردهتری از فرکانسها.
گلوناس روسیه؛ سامانه ناوبری در خدمت امنیت و کاربردهای چندمنظوره
سامانه گلوناس (مخفف «سیستم ناوبری ماهوارهای جهانی») یک سیستم موقعیتیابی ماهوارهای است که توسط روسیه توسعه یافته و عملکردی مشابه جیپیاس دارد. این سامانه در دهه ۱۹۷۰ برای کاربردهای نظامی و غیرنظامی طراحی شد و نخستین ماهوارههای آن در سال ۱۹۸۲ به مدار پرتاب شدند. گلوناس بهعنوان جایگزین یا مکمل جیپیاس در بسیاری از دستگاههای مدرن مانند گوشیهای هوشمند، تبلتها، سیستمهای ناوبری خودرو و تجهیزات کشاورزی دقیق استفاده میشود.
نسخههای اولیه گلوناس محدودیتهایی در دقت و پوشش داشتند، اما با معرفی گلوناس-ام در دهه ۲۰۰۰، دقت آن افزایش یافت و عمر ماهوارهها نیز بیشتر شد. نسخههای گلوناس-ک و گلوناس-ک۲ که در حال توسعه هستند، عملکرد و دقت بالاتری ارائه میدهند.کاربردهای گلوناس بسیار متنوع است؛ از مسیریابی وسایل نقلیه و فعالیتهای تفریحی و ورزشی گرفته تا مدیریت ناوگان حملونقل، کشاورزی دقیق (هدایت خودکار تجهیزات و نقشهبرداری مزارع)، عملیات امداد و نجات و اطفای حریق، و همچنین استفادههای علمی برای اندازهگیری دقیق زمان، موقعیت و سرعت. تفاوت اصلی جیپیاس و گلوناس در مدار ماهوارههاست؛ ماهوارههای گلوناس در مدارهای بالاتری قرار دارند که باعث عملکرد بهتر آن در عرضهای جغرافیایی شمالی میشود.#ناوبری #روسیه #چین #مسیریاب #جیپیاس
22:07 - 31 اردیبهشت 1405
0 بازدید
