رقابت پنهان در قلب جستوجوی اینترنت
تبدیل شدن به سوپر اپلیکیشنهایی که از جستوجو و نقشه تا پرداخت و خرید آنلاین را پوشش میدهند، رمز موفقیت بایدو، یاندکس و ناور بوده است؛ پلتفرمهایی که با شناخت دقیق زبان و فرهنگ کاربران، به ستون اصلی اینترنت بومی کشورهایشان تبدیل شدند.
به گزارش گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس، در بسیاری از کشورها، اینترنت با نام گوگل شناخته میشود؛ پلتفرمی که جستوجو و بخش بزرگی از زندگی دیجیتال را به هم وصل کرده است. اما همه بازارها این نظم را یکسان نپذیرفتند. در شرق آسیا و اوراسیا، پلتفرمهایی شکل گرفتند که از یک موتور جستوجو فراتر رفتند و به ستونهای اصلی اینترنت بومی تبدیل شدند. امروز «ناور» در کره جنوبی، «بایدو» در چین و «یاندکس» در روسیه، اکوسیستمهایی گستردهاند که از جستوجو و محتوا تا پرداخت، حملونقل و خرید آنلاین را پوشش میدهند و بخشی از زیرساخت دیجیتال کشورهایشان محسوب میشوند.در ادامه، روند شکلگیری سه ابرپلتفرم «بایدو»، «یاندکس» و «ناور» بررسی میکنیم.
ناور کره جنوبی؛ الگوی موفق مقاومت در برابر غولهای جهان
کره جنوبی یک الگوی منحصربهفرد در مقاومت مقابل غولهای فناوری است که با حمایت از پلتفرم داخلی «ناور» (Naver)، سهم گوگل را برای دههها ناچیز نگه داشت. ناور در سال ۱۹۹۹ با تمرکز بر دو اصل «محتوای محلی» و «بهینهسازی برای زبان کرهای» راهاندازی شد. این پلتفرم برخلاف موتورهای غربی که فقط لینک نمایش میدهند، با ترکیب وبلاگ، تالارهای گفتگو، اخبار و خرید آنلاین به یک پرتال جامع تبدیل شد و امروز با سهم بازار ۴۴ درصدی، شانه به شانه گوگل رقابت میکند.
ناور فراتر از یک موتور جستوجو عمل میکند و به یک ابرپلتفرم تبدیل شده که بخش بزرگی از نیازهای دیجیتال کاربران کرهای را در یک اکوسیستم واحد پوشش میدهد؛ از وبلاگها و «کافههای ناور» و سرویس پرسشوپاسخ گرفته تا تجارت الکترونیک، خدمات مالی، نقشههای دیجیتال، پلتفرمهای خبری و ابزارهای هوش مصنوعی و تبلیغات هوشمند، همگی در این ساختار یکپارچه ارائه میشوند. «ناور» با سه مزیت اصلی توانسته در برابر غولهای جهانی دوام بیاورد: نخست، تمرکز بر تولید محتوا بهجای فقط جستوجو، در نتیجه به یک مرجع مهم محتوای کرهای تبدیل شده است. دوم، سازگاری عمیق با زبان و فرهنگ کرهای که نتایج دقیقتری ارائه میدهد؛ و سوم اینکه یک اکوسیستم یکپارچه که جستوجو، خبر، خرید و پرداخت را در یک پلتفرم جمع کرده است. به همین دلیل، ناور امروز نقش مهمی در اقتصاد دیجیتال کره جنوبی دارد و با وصل کردن کاربران، کسبوکارها و تولیدکنندگان محتوا، به رشد بازار آنلاین و ایجاد شغل کمک میکند.
تولد بایدو؛ پایان گوگل در بزرگترین بازار جهان
خروج گوگل از چین خروجی استراتژی هدفمند پکن برای تحقق «حاکمیت سایبری» بود که فضا را برای رشد موتور جستوجوی بومی «بایدو» (Baidu) فراهم کرد. بایدو امروزه با سهم ۵۴ تا ۶۲ درصدی از بازار اینترنت چین، قاطعترین سلطه را میان موتورهای جستوجوی محلی جهان دارد.این شرکت سال ۲۰۰۰ توسط «رابین لی» و «اریک ژو» در پکن بر پایه الگوریتم RankDex تأسیس شد. اگرچه بایدو نماد استقلال فناوری چین است، اما رشد اولیه خود را مدیون جذب ۱۱ میلیون دلار سرمایه خطرپذیر از سیلیکونولی آمریکا است. این غول هوش مصنوعی اکنون با ارزش بازار ۴۰ میلیارد دلار، درآمد سالانه بیش از ۲۰ میلیارد دلار دارد.
بایدو یک سوپر اپلیکیشن (Super App) است که ۹۴ درصد کاربرانش چینی هستند. این پلتفرم خدمات یکپارچهای شامل «نقشه بایدو» (جایگزین گوگلمپ با قابلیت سهبعدی)، «وانپان» (ذخیرهسازی ابری مشابه گوگلدرایو)، «بایکه» (دانشنامه جایگزین ویکیپدیا)، «ژیدائو» (پلتفرم پرسشوپاسخ)، پلتفرم ویدئویی iQiyi، استریم موسیقی و سیستم پرداخت داخلی را ارائه میدهد. البته تمام محتوای آن کاملاً مطابق سیاستهای سانسور دولت چین مدیریت میشود.
این توسعه سرویسها، بهطور مستقیم لایه مالی پلتفرم را تقویت کرده است؛ بهطوری که بایدو با تلفیق مدل درآمدی «پرداخت به ازای کلیک» (PPC) با هوش مصنوعی در شبکه «یونیون بایدو»، نرخ تبدیل تبلیغات در تجارت الکترونیک را تا ۱۳۱ درصد نسبت به سیستمهای سنتی ارتقا داده است. این توانمندی مالی و دسترسی به کلاندادهها، سوخت لازم را برای جهش بایدو به فناوریهای آینده فرآهم ساخت تا این شرکت با سرمایهگذاری روی هوش مصنوعی، زیرساختهای ابری و تاکسیهای خودران، به بازوی اصلی پکن در اینترنت نسل آینده و رقابت با غرب تبدیل شود.با وجود اینکه بعضی کاربران چینی از VPN استفاده میکنند، بسیاری همچنان «بایدو» را به گوگل ترجیح میدهند. دلیلی که سه عامل دارد: نخست بایدو زبان چینی را دقیقتر و بهتر میفهمد، چون مخصوص این زبان طراحی شده است؛ دوم، سرعت و پایداری بیشتری دارد چون سرورهایش داخل چین است و تحت قوانین داخلی کار میکند؛ و سوم اینکه یک اکوسیستم کامل دارد که خدمات مختلف مثل جستوجو، پرداخت و سفارش غذا را در یکجا ارائه میدهد، چیزی که گوگل در چین ندارد.
ظهور یاندکس؛ موتور جستوجوی بومی در برابر تحریمها
افزایش تنشهای ژئوپلیتیک و تحریمهای غربی، روسیه را بر آن داشت تا توسعه پلتفرمهای بومی را به عنوان ضرورت امنیتی در اولویت قرار دهد. موتور جستوجوی «یاندکس» (Yandex) با در اختیار داشتن ۷۳ درصد از بازار روسیه و ۶۴ میلیون کاربر فعال روزانه، بالاتر از گوگل ایستاده است. یاندکس سال ۲۰۰۰ در مسکو تأسیس شد و با مدیریت روزانه ۱.۲ میلیارد کوئری، پس از گوگل و بینگ، سومین موتور جستوجوی بزرگ دنیاست که در کشورهای حوزه همسود (نظیر قزاقستان و بلاروس) نیز پلتفرم اول است.یاندکس پس از خروج شرکتهای فناوری غربی از روسیه، بهسرعت از یک موتور جستوجو به یک سوپر اپلیکیشن همهکاره تبدیل شد و خدماتی مانند تاکسی اینترنتی، فروشگاه آنلاین، پرداخت دیجیتال، مرورگر، دستیار صوتی، سرویسهای سرگرمی و فناوریهای پیشرفته را در یک اکوسیستم واحد ارائه داد.
اگرچه یاندکس با تنوعبخشی به خدمات، وابستگی خود به تبلیغات را کاهش داده، اما تبلیغات آنلاین همچنان ۶۰ درصد، بخش حملونقل و تاکسی ۳۰ درصد، و رایانش ابری، سختافزار و اشتراکهای دیجیتال ۱۰ درصد درآمد آن را تأمین میکنند. به دلیل اهمیت راهبردی یاندکس در امنیت ملی روسیه، دولت این کشور همواره نظارت ویژهای بر آن داشته و در فوریه ۲۰۲۴ بخش اصلی کسبوکار یاندکس در روسیه طی قراردادی ۵.۲ میلیارد دلار به کنسرسیومی از سرمایهگذاران روس واگذار شد تا هویت آن کاملاً ملی باقی بماند.
حتی قبل از تحریمها هم بسیاری از کاربران روسی «یاندکس» را به گوگل ترجیح میدادند. دلیل این موضوع سه چیز بود: نخست، یاندکس زبان روسی را دقیقتر پردازش میکند، چون مخصوص ساختار پیچیده این زبان طراحی شده است؛ دوم، سرعت و پایداری بیشتری دارد چون زیرساخت و سرورهایش داخل روسیه است؛ و سوم اینکه یک اکوسیستم کامل دارد که خدماتی مثل پرداخت، تاکسی، سفارش غذا و سرگرمی را در یکجا ارائه میدهد و نیاز به چند اپ جداگانه را از بین میبرد.
رقابت پلتفرمهای بومی و آینده حکمرانی دیجیتال
تجربه چین، روسیه و کره جنوبی نشان میدهد پلتفرمهای بومی با مسیرهای متفاوت کنترل دولتی، واکنش به تحریمها و مزیت فرهنگی-زبانی در برابر غولهای فناوری شکل گرفتهاند. همچنین موفقیت بایدو، یاندکس و ناور نشان میدهد آینده فضای دیجیتال در انحصار گوگل نیست و رقابت بر سر «حاکمیت سایبری» به محور نظم دیجیتال آینده تبدیل شده است.#جویشگر #بایدو #ناور #یاندکس #جستجوگر 08:47 - 27 اردیبهشت 1405