کتب مرجع دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان رونمایی شدند
نشست رونمایی از «دایرة المعارف نابینایی و نابینایان» و «تجربه‌گزاری دستاوردهای مدیریتی در جامعه نابینایان» برگزار شد.
به گزارش گروه آسیب‌های اجتماعی خبرگزاری فارس؛ نشست رونمایی از «دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان» و «تجربه‌گزاری دستاوردهای مدیریتی در جامعه نابینایان» با حضور احمد مسجدجامعی وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی، علی‌اکبر جمالی مدیرعامل انجمن نابینایان ایران، منصور شادکام قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران و از نویسندگان این دو کتاب، محمد نوری مدیرعامل دفتر فرهنگ معلولین از نویسندگان کتاب دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان و جمعی از فعالان فرهنگی و رسانه‌ای جامعه نابینایان هم‌زمان با نخستین روز از هفته کتاب در سرای کتابخانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.
در ابتدای این نشست، شادکام قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران گفت: در آغاز سخنانم جا دارد از آقای مسجدجامعی فرهیخته و خدمتگزار فرهنگی کشورمان، آقای موسوی بجنوردی رئیس محترم دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، آقای گودرزی مدیرکل توسعه کتابخانه‌ها و محمدیان مدیرکل پژوهش و آموزش نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، صفاری فرد مدیرکل پیشگیری از معلولیت و تلفیق اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، مسئولان خانه کتاب و سایر اهالی فرهنگ از جامعه نابینایان تشکر کنم. همچنین از خیرین عزیز آقای میقانی مدیر انتشارات بعثت، آقای سوری، نبی‌زاده، صادق‌پور و خوانین‌زاده مدیر مؤسسه رودکی سپاسگزارم که امروز در این نشست حاضر شدند. قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران در ادامه سخنان خود از افرادی که در تألیف دایرة‌المعارف با انجمن نابینایان ایران و دفتر فرهنگ معلولین همکاری کردند قدردانی کرد و گفت: از کشورهای افغانستان، تاجیکستان، آلمان، فرانسه، آمریکا و افرادی در ایران در تدوین این دایرة‌المعارف نقش داشتند. شادکام ادامه داد: صحبت‌کردن در جمع شما فرهیختگان فرهنگی بسیار کار دشواری است. جسارت می‌خواهد در حضور جناب آقای مسجدجامعی بزرگوار و سایر دوستانی که از آنها نام‌برده شد، بخواهم سخنی بگویم.
منصور شادکام گفت: امروزه فرهنگ از ارکان اصلی هر جامعه است. اگر اقتصاد و سیاست را رکن‌های دیگر جامعه به شمار آوریم، فرهنگ از اقتصاد و سیاست خیلی بالا‌تر و مهم‌تر است. عمده مشکلاتی که در جامعه وجود دارد، ریشه آن در مسائل فرهنگی است. علی‌رغم آنکه کشور ما یک گنجینه فرهنگی محسوب می‌شود و کشوری بافرهنگ ایرانی و اسلامی است، اما متأسفانه قدر آن را نمی‌دانیم. امروز فرهنگ می‌تواند بسیاری از مشکلات جوامع را برطرف کند. تمام مشکلاتی که در کشورها با آن رو‌به‌رو هستند، درگیری‌ها و بزهکاری‌هایی که در جوامع وجود دارد، همگی از کمبود‌های فرهنگی ناشی می‌شود.قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران در ادامه سخنان خود بیان داشت: رکن اصلی فرهنگ کتاب است. اگرچه صداوسیما، سینما و نشریات هم عضوی از حوزه فرهنگ محسوب می‌شوند، اما کتاب نقش مهم‌تری در فرهنگ ایفا می‌کند. از همه مهم‌تر، دایرة‌المعارف‌ها هستند که می‌توانند به‌عنوان یک کتاب مرجع، پاسخ بسیاری از سؤالات پژوهشگران را بدهند. ازاین‌رو، با جناب آقای محمد نوری مدیرعامل دفتر فرهنگ معلولین که سابقه بسیار درخشانی در بخش کتاب افراد دارای معلولیت دارند و فعالیت‌های بسیار گسترده‌ای در این زمینه انجام داده‌اند وارد مذاکره و همکاری شدیم تا اولین دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان را تدوین کنیم. شادکام تصریح کرد: دایرة‌المعارف در کشورهای دیگر هم وجود دارد، اما به این شکل کامل نیست. این کتاب، اولین دایرة‌المعارفی است که برای نابینایان با رویکرد مسائل نابینایی در کشور ما منتشر می‌شود.
شادکام در ارتباط با کتاب تجربه‌گزاری دستاوردهای مدیریتی در جامعه نابینایان بیان کرد: پس از حدود 13 سال که من به انجمن نابینایان ایران وارد شدم، در این انجمن با مسائل و مشکلات زیادی مواجه شدم و تصمیم گرفتم این مسائل را در قالب مصاحبه در رسانه‌ها بازتاب دهم. شادکام ادامه داد: مشکلات جامعه نابینایان در حوزه‌های فرهنگی، اقتصادی، معیشتی، مسکن، بیمه، شهریه دانشگاه‌ها، مستمری‌ها، چالش‌های سازمان‌های مرتبط، قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، وضعیت اشتغال و استخدام و به‌طورکلی مطالباتی که جامعه هدف از ما داشتند، این مطالب را در قالب یک کتاب به نام تجربه‌گزاری دستاوردهای مدیریتی در جامعه نابینایان گردآوری کردم. این کتاب نیز می‌تواند به‌عنوان یک کتاب مرجع، برای آیندگان مورداستفاده قرار گیرد.محمد نوری، مدیرعامل دفتر فرهنگ معلولین در مراسم رونمایی از کتاب دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان گفت: مایه مباهات است که چنین سند مهم تاریخی در این مرزوبوم شکل‌گرفته و امروز با حضور شما عزیزان رونمایی می‌شود. حتی در کشورهایی چون آمریکا و کشورهای اروپایی هنوز دایرة‌المعارف جامع و پابلیک برای نابینایان منتشر نشده است. آنچه منتشر شده، سه چهار دایرة‌المعارفی است که در زمینه‌های پزشکی و توان‌بخشی وجود دارد. در زمینه مسائل مختلف اجتماعی و فرهنگی نابینایان در کشورهای پیشرفته دنیا هنوز اقدامی مشاهده نشده است. نوری ادامه داد: ذهن خلاق ایرانی و مشارکت مدنی در این پروژه بزرگ، این امر را در ایران محقق کرد. کتاب‌های مرجع به‌ویژه دایرة‌المعارف‌ها زیرساختی است که موجب پیشرفت فرهنگی و اجتماعی مخصوصاً در اقشار فرودست مانند نابینایان می‌شود.
نوری در خصوص کارکرد دایرة‌المعارف بیان کرد: دایرة‌المعارف در افزایش آگاهی‌ها و رشد قدرت فکری مؤثر است و افراد را برای حل مسائل آماده می‌سازد. دایرة‌المعارف دانش و تجارب را از تاریخ و از جوامع دیگر انتقال می‌دهد. دایرة‌المعارف، فناوری‌ها را منتقل می‌کند و به گسترش ارتباطات سازنده کمک می‌کند. دایرة‌المعارف‌ها در ایجاد پیوند‌های اجتماعی یاری می‌رسانند و زمینه‌های تفاهم و هم‌زبانی در توسعه ملی را فراهم می‌کند.مدیرعامل دفتر فرهنگ معلولین در ادامه سخنان خود اظهار کرد: نابینایان در بسیاری از کشورها به زندگی نرمال و مطلوبی دست یافته‌اند. شاخص‌های دسترس‌پذیری، آموزش‌وپرورش، کالا‌های هنری، آثار فرهنگی، رفاه و مسکن در این کشورها وضعیت مطلوبی پیدا کرده است. تجربه تاریخی می‌گوید این کشورها ابتدا زیرساخت‌های فرهنگی را آماده کرده‌اند. ابتدا در عرصه‌هایی مانند مدرسه، آموزش، رسانه، مطبوعات، کتاب و کتابخانه رشد یافته‌اند و سپس به توسعه مدنی رسیده‌اند.نوری بیان داشت: متأسفانه نهاد‌های فرهنگی و اجتماعی ما در عرصه‌های نابینایان کمتر کوشا بوده‌اند. به‌ویژه در زیرساخت‌های فرهنگی مانند آثار مرجع، کم‌کاری مشهود است. وی ادامه داد: تاکنون در ایران دولت تنها یک اثر مرجع در سال ۱۳۷۹ یعنی کتابشناسی آثار بریل و صوتی توسط کتابخانه ملی ایران را منتشر کرده است. یعنی طی ۴۵ سال در این نظام، نیازهای اصلی جامعه معلولین مغفول مانده است. البته جامعه مدنی و مردم تاکنون حدود ۲۰ عنوان آثار مرجع نابینایی را منتشر کرده‌اند. از جمله دفتر فرهنگ معلولین که زیر نظر جناب آقای سید جواد شهرستانی نماینده آیت‌الله سیستانی آن هم بدون مساعدت دولت و مسئولین محترم فعالیت می‌کند.
مدیرعامل دفتر فرهنگ معلولین ادامه داد: این مسائل در تاریخ ثبت و ضبط می‌شود و آیندگان درباره ما و شما قضاوت خواهند کرد. جامعه نابینایان و کم‌بینایان در حال حاضر حداقل نیاز به یک‌صد عنوان دایرة‌المعارف، دانشنامه و فرهنگ‌نامه و دیگر آثار مرجع دارد. اگر هر نهاد فرهنگی دولتی حداقل تنها پنج درصد از هزینه‌های خود را به این امر اختصاص دهند، حتماً به شاخص‌های مطلوبی خواهیم رسید. البته در زمینه ناشنوایان و در زمان وزارت مسجدجامعی و با حمایت ایشان، اولین کتاب دایرة‌المعارف ویژه ناشنوایان با مدیریت این جانب در سال 1378 منتشر شد.مدیرعامل دفتر فرهنگ معلولین در خصوص دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان نیز گفت: تألیف و آماده‌سازی نهایی این کتاب مطابق ضوابط دائرةالمعارف نگاری، شامل شناسایی مدخل‌ها، جمع‌آوری اطلاعات، تدوین مقالات، ویرایش علمی و فنی در مدت پنج سال انجام شد. در واقع این مجموعه با تأمین اطلاعات لازم برای نابینایان، مدیران جامعه و مسئولان نهادها و مراکز جهانی و عموم مردم، آنان را جذب اقتضائات و ضرورت‌های این جامعه می‌کند. همچنین راه‌های تغییروتحول و پیشرفت را برای آنها هموار می‌کند. دائرةالمعارف نابینایی و نابینایان در سه جلد و 2100 صفحه در قطع وزیری با جلدسخت شامل پنج هزار و هفتصد مدخل با ترتیب الفبایی است که به معرفی شخصیت‌ها، مؤسسات، مراکز، اماکن، تجهیزات توان‌بخشی، نشریات و کتاب‌های مختلف در موضوعات نابینایان پرداخته است.
وی درباره هدف اصلی نگارش این دائرةالمعارف گفت: موضوع‌محوری این کتاب، ارائه اطلاعات عمومی درباره موضوعات و آثار نابینایان و کم‌بینایان است و یک اثر تخصصی نیست. ازاین‌رو، مدخل‌ها به‌گونه‌ای انتخاب شده است که بسامد اجتماعی بیشتر داشته باشند و همچنین همه حوزه‌ها را پوشش دهد. نوری تأکید کرد: این اثر یک کتابشناسی صرف نیست، هر چند اطلاعات کتابشناسی هم دارد. ضمن اینکه یک شخصیت‌شناسی یا مجموعه‌ای درباره مسائل پزشکی و توان‌بخشی نابینایان یا صرفاً گزارشگر رخدادهای تاریخی و ملی نابینایان نیست. هر چند همه این قلمرو‌ها را پوشش می‌دهد. به‌علاوه حوزه‌های دیگر نابینایان را هم شامل می‌شود. نوری افزود: این کتاب فقط در چارچوب و قلمرو نابینایان و کم‌بینایان است و به مسائل دیگر جوامع نمی‌پردازد. همچنین عمومی بودن آن در محتوا و ادبیات مقالات هم تأثیر داشته و با قلمی ساده و روان و در حدّ امکان به‌دور از اصطلاحات پیچیده یا عبارات دشواریاب تألیف شده است. مخاطبان و کاربران این مجموعه از نظر توانمندی‌های فرهنگی و ظرفیت‌های ادراکی در سطح متوسط جامعه بوده و ضرورتاً وضع آنان لحاظ شده است.
نوری خطاب به مسئولان گفت: مدیران محترم، امروز شما سرمایه انسانی بزرگی در اختیار دارید. فکر نکنم هیچ کشوری به‌اندازه ایران افراد تحصیل‌کرده و با‌تجربه در جامعه نابینایان و کم‌بینایان داشته باشد. هزاران فرد که چند دهه در نظام آموزش‌وپرورش مجرب و پخته شده‌اند، هزاران بسیارند که در نظام اداری در مؤسسات و مراکز هنری و غیره آب‌دیده شده‌اند و از اعضای جامعه هدف هستند. این افراد سرمایه عظیمی هستند. اگر به آنها توجه نکنید، مهاجرت می‌کنند و آغوش‌هایی برای آنها در جهان و خارج از مرز‌ها باز است و کلی امکانات در اختیار این قشر قرار می‌گیرد. برای مثال، نابینایی که در ایران فاقد شغل بوده، ولی در آمریکا دفتر وکالت دارد یا برای خود نویسنده برجسته‌ای هستند. برخی از این افراد در نگارش دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان به ما کمک کردند که اسامی آنها در ابتدای کتاب آمده است. نوری بیان کرد: آیا زشت نیست قالیان و حافظان قرآن نابینای مصری در ایران رفت‌وآمد داشته باشند ولی نابینایان قاری کشور ما که در سطح بین‌المللی نیز درخشیده‌اند حتی نتوانند به کشورهای منطقه سفر کنند و آموزش بدهند؟مدیرعامل دفتر فرهنگ معلولین در پایان سخنان خود گفت: همه رسانه‌ها و مسئولان از ناترازی آب، برق، گاز و حامل‌های انرژی می‌گویند، اما کسی به ناترازی در نیازهای فرهنگی و کمبود تولید آثار فرهنگی به‌ویژه در جامعه نابینایان اشاره نمی‌کند. بی‌تردید در آینده، این ناترازی‌ها آثار مهلک خود را بیش‌ازپیش نشان خواهد داد.
دائرةالمعارف نابینایی و نابینایان» اثری منحصر‌به‌فرد در کشورهای منطقه استاحمد مسجدجامعی وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این نشست با اشاره به ظرفیت‌های علمی و فرهنگی موجود در جامعه نابینایان گفت: مسئله‌محوری ما باید افزایش آگاهی و یادگیری آحاد جامعه و شهروندان در نوع برخورد با جامعه معلولان و استفاده حداکثری از ظرفیت آنان باشد. وی ضمن انتقاد از برچسب‌زنی به جامعه معلولان و به‌ویژه نابینایان گفت: مسئله ما افزایش توانایی‌های نابینایان نیست، بلکه با تالیف چنین آثاری باید روی افزایش آگاهی شهروندان برای استفاده از ظرفیت‌های این جامعه کار کنیم. در حوزه‌های فرهنگی کمتر به معلولان و نابینایان پرداخته‌ایم، اما تالیف چنین کتاب‌هایی آغاز برنامه‌ای هدف‌مند در این مسیر است که از جامعه ناشنوایان شروع شد. در حوزه نابینایان هم «دائرةالمعارف نابینایی و نابینایان» چاپ شده و در زمینه سایر معلولیت‌های جسمی-حرکتی و ذهنی هم کارهای خوبی در حال انجام است که در صورت اتمام کار، یک مجموعه کامل خواهیم داشت. وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن بر شمردن نقاط قوت و ضعف کتاب دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان گفت: در این کتاب اطلاعات بسیار خوبی آمده است و وجه تمایز آن پرداختن به شخصیت‌های تاریخی از نگاهی متفاوت و نو است. همچنین جای اسامی برخی از بزرگان علمی و فرهنگی کشور و جوامع اسلامی در این مجموعه خالی است که در ویرایش‌های بعدی قابل‌جبران است. مسجدجامعی بیان کرد: نگاه ما نسبت به معلولان بیشتر نگاه کالبدی بوده است و کمتر از حوزه فرهنگی به مسائل نابینایان پرداخته شده است. البته نگاه کالبدی هم مهم است.
مسجدجامعی با اشاره به تدوین دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان گفت: گردآوری چنین مجموعه عظیمی نه‌تنها در کشور ما بی‌سابقه است، بلکه در کشورهای منطقه و کلیه کشورهای اسلامی نیز نظیر نداشته است.در ادامه این مراسم، احمد مسجدجامعی در نقد کتاب دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان گفت: در کنار نکات مثبت این کتاب، نباید نقاط ضعف آن را نیز نادیده گرفت. جا دارد برخی افراد شناخته شده در جامعه نابینایان در نگارش‌های بعدی به این دایرة‌المعارف اضافه شود. برای مثال، آقای ارکانی مدیر شبکه دوم سیما، از مدیران ارشد کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و از مشاوران ارشد بنده در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود. در حال حاضر که برخی مدخل‌ها را مطالعه کردم نام ایشان در این کتاب نبود که جا دارد در نگارش‌های بعدی تکمیل شود. مسجدجامعی در ادامه نقد خود نسبت به دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان گفت: بهتر است متناسب با هر مدخل، حجم مطالب نیز مشخص شود. این امر در دایرة‌المعارف نویسی بسیار حائز اهمیت است. برای مثال برای یک مطلب 300 کلمه و برای موضوعی دیگر باید یک هزار کلمه نوشته شود. مسجدجامعی بیان کرد: مسئله دیگر افرادی هستند که شهرت جهانی دارند. مانند رودکی پدر شعر فارسی یا طه حسین از نویسندگان مطرح و حافظ قرآن در مصر. معرفی و کتاب‌های این افراد در دایرة‌المعارف‌های ایرانی و جهانی بسیار آمده است؛ لذا اگر قرار باشد نام این افراد در دایرة‌المعارف نابینایان اشاره شود، باید وجوه دیگری از زندگی آنها که در کمتر جایی به آن پرداخته شده است موردتوجه قرار گیرد.
توجه انجمن نابینایان ایران به مسائل فرهنگی از ابتدای دهه 90علی‌اکبر جمالی مدیرعامل انجمن نابینایان ایران نیز در این مراسم گفت: تا سال 1390 تمرکز فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران عمدتاً بر روی مسائل حمایتی بود. اما از اوایل دهه 90، کم‌کم مسائل فرهنگی را در اولویت کارهای خود قرار دادیم. ابتدا با همکاری شرکت سامسونگ 15 کتابخانه دیجیتال گویا ویژه کودکان و نوجوانان نابینا ساخته شد که در حال حاضر نیز فعال هستند. جمالی با اشاره به برگزاری جشنواره‌های فرهنگی توسط انجمن نابینایان ایران اظهار کرد: جشنواره کاما کتاب افراد معلول ایران و جشنواره گامینو که رویکرد آن حمایت از نابینایان فعال در فضای مجازی است، یکی دیگر از اقدامات فرهنگی انجمن نابینایان ایران در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. جمالی به انتشار ماهنامه نسل مانا نیز اشاره کرد و بیان داشت: یکی از دستاوردهای فرهنگی انجمن نابینایان ایران در سال‌های اخیر ماهنامه نسل مانا است که به‌صورت متنی، صوتی و بریل منتشر می‌شود. بسیاری از مطالب روز دنیا در این ماهنامه توسط خود نابینایان تولید و منتشر می‌شود. مدیرعامل انجمن نابینایان ایران راه‌اندازی چاپخانه تخصصی بریل در انجمن را یکی دیگر از اتفاقات مهم جامعه نابینایان قلمداد کرد و دراین‌ارتباط گفت: در سال جاری و با حمایت سفارت استرالیا، اقدام به تأسیس چاپخانه بریل کردیم تا علاوه بر انتشار ماهنامه نسل مانا در تهران، بتوانیم نیازهای مطالعاتی افراد با آسیب بینایی را به خط بریل منتشر کنیم.
وی با اشاره به تعداد کم چاپخانه‌های تخصصی بریل در ایران اظهار داشت: در پایتخت به‌غیراز انجمن، تنها یک چاپخانه تخصصی داریم. قطعاً باتوجه‌به نیازهای موجود، مؤسسه رودکی با 18 کارمند، نمی‌تواند تمامی نیازهای چاپ کتاب در زمینه صوتی و بریل را پوشش دهد. جمالی با اشاره به سخنان صفاری فرد مدیرکل دفتر پیشگیری از معلولیت‌ها و تلفیق اجتماعی سازمان بهزیستی کشور بیان کرد: ایشان در خصوص چاپ بریل و نسخه گویای دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان ابراز امیدواری می‌کند، درحالی‌که امیدواری ایشان دردی را از ما درمان نمی‌کند. بلکه انتظار می‌رود همین فردا بودجه موردنیاز برای تبدیل نسخه صوتی و بریل این دانشنامه بزرگ را در اختیار مجموعه رودکی قرار دهد تا آنها با تجاربی که در این زمینه دارند، بتوانند این امر را محقق کنند. مدیرعامل انجمن نابینایان ایران در پایان سخنان خود از منصور شادکام، محمد نوری و علی نوری در دفتر فرهنگ معلولین برای چاپ این دو کتاب ارزشمند، تشکر و قدردانی کرد.در پایان این نشست، از کتاب «دائرةالمعارف نابینایی و نابینایان» نوشته منصور شادکام و محمد نوری و «تجربه‌گزاری دستاوردهای مدیریتی در جامعه نابینایان» نوشته منصور شادکام که توسط انتشارات «توانمندان» ناشر تخصصی معلولیت و معلولان چاپ شده است، رونمایی شد. همچنین به افرادی که در نگارش این دایرة‌المعارف همکاری داشته‌اند، گواهی همکاری اعطا شد.پایان پیام/#معلولان #دایرة‌المعارف_نابینایی #نابینایان
12:06 - 26 آبان 1403
1 پاسخ