عراقچی: برجام به شکل فعلی قابل احیا نیست
وزیر امور خارجه امشب با بیان اینکه احیای مذاکرات به آسانی گذشته نیست، گفت: برجام به شکل فعلی قابل احیا نیست و حتماً این سند باید دوباره باز شود و قسمتهایی از آن مورد تغییر قرار بگیرد و این کار آسانی نیست.
به گزارش خبرنگار گروه سیاست خارجی خبرگزاری فارس، سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه امشب (جمعه) دوم شهریور در نخستین برنامه تلویزیونی بعد از تصدی وزارت امور خارجه و در برنامه گفتوگوی ویژه خبری درباره مذاکرات احیای برجام و مذاکرات انجام شده بعد از روی کار آمدن جو بایدن در آمریکا ضمن تشریح تحولاتی که در این مدت رخ داد، گفت: الان احیای آن مذاکرات به آسانی گذشته نیست. شرایط بینالمللی عوض شده و در این فاصله جنگ اوکراین و جنگ و بحران در غزه و حمله رژیم صهیونیستی و ...رخ داده و شرایط منطقه را کاملا دگرگون کرده است.وی عنوان کرد: تصویر الان نسبت به گذشته متفاوت است و در خود برجام برخی تاریخهایی که وجود داشته گذشته و برجام به شکل فعلی که وجود دارد، قابل احیا نیست. حتما باید این سند دوباره باز شود و قسمتهایی از آن مورد تغییر قرار بگیرد و این کار آسانی نیست.
* مذاکرات جدیدی باید شکل بگیرد
وزیر امور خارجه بیان کرد: مذاکرات ۱۴۰۰ مذاکره مربوط به نحوه بازگشت به برجام بود و درباره خود برجام مذاکره نکردیم. با نگاه متفاوتی باید به صحنه برویم و شکل قبلی مذاکرات و برجام میتواند راهنما و مرجعی برای رجوع و استفاده باشد، ولی دیگر آنها به آن شکل نمیتواند دوباره مورد اجرا واقع شود. وی افزود: مذاکرات جدیدی باید شکل بگیرد. البته شرایط در اروپا سخت است و در آمریکا گرفتار انتخابات هستند و کار آسانی نخواهد بود، ولی همه تلاش خود را خواهیم کرد و آن را برای خود ماموریت و تکلیف میدانیم که برای کاهش هزینههای تحریمها بر مردم و رفع تحریمها تلاش کنیم و از همه استعداد علمی، سیاسی و حقوقی کشور استفاده خواهیم کرد.عراقچی ادامه داد: امیدواریم گام مثبتی در این جهت برداریم.
* هیچ دوگانگی وجود ندارد
رئیس دستگاه دیپلماسی همچنین در بخش دیگری از این برنامه بیان کرد که اصول راهنمای سیاست خارجی دولت چهاردهم قانون اساسی، سیاستهای کلی نظام که توسط مقام معظم رهبری ابلاغ شده، تدابیر و ارشادات مقام معظم رهبری به ویژه اصول عزت، حکمت و مصلحت، اسناد بالادستی و سند چشم انداز توسعه و برنامه هفتم پیشرفت و قوانین مجلس که در حوزه هستهای قانون اقدام راهبردی یکی از آنهاست.وی عنوان کرد: اینها اصول بنیادین ماست و هیچ دوگانگی وجود ندارد و در چارچوب این اصول قاطعانه حرکت خواهیم کرد که منافع ملی کشور را تامین کنیم.
* سیاست خارجی دولت چهاردهم به یک منطقه و محدوده خاص منحصر نخواهد شد
این دیپلمات عالیرتبه ایرانی همچنین گفت که سیاست خارجی دولت چهاردهم به یک منطقه و محدوده خاص منحصر نخواهد شد و نگاه جامعی خواهد داشت.وزیر خارجه همچنین اعلام کرد که سیاست خارجی این دولت فعال خواهد بود، به این معنی که منفعل نخواهد بود و در موضوعات منطقهای و بینالمللی تلاش خواهیم کرد نقش موثری را ایفا کنیم، حضور داشته باشیم و مواضع خود را بیان و دنبال کنیم و سعی کنیم حضور ما فعال باشد.عراقچی درباره اولویتهای دستگاه سیاست خارجی دولت چهاردهم بیان کرد: به همان ترتیبی که مقام معظم رهبری فرمودند تعریف شد. اولویت اول همسایگان هستند. منطقه پیرامونی و همسایگی ما سرشار از فرصتهای زیاد در حوزه منافع و امنیت ملی است و حرکتی که در دوران شهید رئیسی دنبال شده بود، با قدرت و قوت هر چه بیشتری ادامه مییابد.وی افزود: اولویت دوم گسترش میدان دیپلماسی به حوزههای آفریقا، آمریکای لاتین، شرق آسیا و مناطقی که کمتر به آنها توجه شده است. اولویت سوم کشورهایی که در زمان سختیها در کنار ایران بودند و در حوزه تحریمها به ما کمک کردند و روابط بسیار ویژهای با آنها داریم و به صورت مشخص چین و روسیه و کشورهای دیگر که دوستان ما در زمان سختی بودند روابط را مستحکم خواهیم کرد و با قوت بیشتری ادامه خواهیم داد.رئیس دستگاه دیپلماسی بیان کرد: اولویت بعدی قدرتهای نوظهور هستند از جمله هند، برزیل، آفریقای جنوبی و تا حدی ترکیه.
* تعامل عزتمندانه و فرصت محور با اروپا/ دنبال رفع تخاصم با آمریکا نیستیم
وزیر امور خارجه ادامه داد: بعد از اینها اولویت بعدی که به تعبیری فعلا در اولویت ما نیستند، کشورهای اروپایی هستند. روابط ما با این کشورها در سالهای اخیر فراز و نشیب زیادی داشته و سیاستهای نادرست و بعضا خصمانهای در قبال ایران اتخاذ کردند که با آنها تعامل عزتمندانه و فرصت محور براساس احترام متقابل و از موضع برابر خواهیم داشت. همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند اگر این کشورها سیاستهای غلط و خصمانه خود را کنار بگذارند در اولویتهای ما قرار خواهند گرفت.وی درباره آمریکا نیز بیان کرد: به دنبال رفع تخاصم و تنشها با آمریکا نیستیم، چون خیلی از تنشها و دشمنیهایی که وجود دارد، ناشی از یکسری اختلاف دیدگاههای مبنایی است و فایدهای بر آن متصور نیست که در این جهت تلاش کنیم. آنچه باید انجام دهیم مدیریت تنشها و تخاصم است، اگر تخاصم وجود دارد، لزومی ندارد هر هزینهای را ملت ایران به خاطر آن پرداخت کنند.رئیس دستگاه دیپلماسی اضافه کرد: در سیاست خارجی وظیفه داریم که هزینههای تخاصم را تا حدی که میتوانیم کاهش دهیم و فشارها را بر مردم کم کنیم و اجازه ندهیم اجماع بینالمللی علیه ما شکل بگیرد و هزینهها تحمیل شود. در داخل هر تهدید و خصومتی، فرصتهایی هم وجود دارد. معتقدم در درون تهدید و خصومت آمریکا علیه ما در طی سالها داشته، فرصتهای زیادی هم پدید آمده که ایران از خیلی از فرصتها استفاده کرده و اکنون در موضعی قرار دارد که تراز راهبردی ما به نسبت سالهای گذشته بسیار بالاتر است.
* رفع تحریم با ابزارهای شرافتمندانه
عراقچی همچنین در پاسخ به این سؤال که برخی میگویند باید با مذاکره تحریمها را رفع کرد و برخی بر بی اثرسازی تحریمها تأکید میکنند، بیان کرد: هر دو راهبرد همزمان باید با هم حرکت کند و راهبرد اول که خنثی سازی تحریمهاست اولویت بیشتری هم دارد و این ماموریتی است که در روز تنفید مقام معظم رهبری بر آن تأکید کردند. دو ماموریت را ایشان تعریف فرمودند، ماموریت اول که اولویت بیشتری هم دارد بحث خنثی سازی و بی اثرسازی تحریمهاست که ماموریتی است که به کل دولت مربوط میشود و کل دولت باید در این جهت حرکت کند و وزارت امور خارجه هم در همین جهت باید کمک کند.وی ادامه داد: هدف اول ما این است که تحریمها را تا حد امکان خنثی کنیم، فشار آنها را بر مردم کم کنیم و این خود به خود تحریم کنندگان را از تحریمهای خود ناامید خواهد کرد. غیر از اینکه تحریمهای آنها بی اثر میشود، سیاستهای آنها نیز بی اثر میشود.وزیر خارجه همچنین با اشاره به ماموریت دیگر یعنی تلاش برای رفع تحریمها افزود: این ماموریت خاص وزارت خارجه است. حضرت آقا در دیدار اخیر نمایندگان مجلس فرمودند که میتوانیم تحریمها را با ابزارهای شرافتمندانه رفع کنیم، البته اولویت با خنثی سازی است. به اعتقاد من ایشان این تکلیف را بر عهده وزارت خارجه گذاشتند. همزمان دنبال رفع تحریمها هستیم، ولی رفع شرافتمندانه.عراقچی گفت: وزارت خارجه تلاش خود را برای رفع تحریمها آغاز خواهد کرد و این تلاش از قبل شروع شده بود و در دولت شهید رئیسی ادامه یافت و مذاکرات مربوط به رفع تحریمها در آن دولت بود و الان تلاش خواهیم کرد به شکل عزتمندانهای احیا شود و به جلو برود. اگر بتوانیم تحریمها را برداریم، یک ساعت هم تاخیر نخواهیم کرد.
* هیچ تعجیلی در کار نخواهد بود، ولی گرفتار مذاکرات فرسایشی نخواهیم شد
وی افزود: تلاش ما مستمر خواهد بود تلاش ما برای رفع تحریمها از طریق مذاکره یا هر طریق شرافتمندانه حتما شروع و ادامه خواهد یافت و در این زمینه نه تاخیر و نه عجله خواهیم کرد. هیچ تعجیلی در کار نخواهد بود، ولی گرفتار مذاکرات فرسایشی نخواهیم شد. تاخیر و تعجیل بی جهت نخواهیم داشت. اگر مذاکراتی شروع بشود در کمال دقت و امانت خواهد بود.رئیس دستگاه دیپلماسی گفت: از همه ظرفیتهای تخصصی کشور در حوزههای فنی، حقوقی و سیاسی بهرهبرداری خواهیم کرد و تلاش خواهیم کرد این بار با یک وفاق ملی در این حوزه وارد شویم. سیاست خارجی باید متکی به اجماع و وفاق ملی متکی باشد که با قدرت بیشتری به جلو برود و کسانی که با دیپلماتها و مذاکره کنندگان و سفرای ما مواجه میشوند ببینند که یک ملت پشت آنها هستند.این دیپلمات عالیرتبه ایرانی درباره غزه هم بیان کرد: در بحث مقاومت ما کاملا حضور و بروز خودمان را داریم. اما وقتی در عرصه سیاسی و دیپلماتیک وارد میشویم کشورهای دیگری هستند که مثلا مذاکرات آتش بس را میانجیگری میکنند یا سیاستها را جلو میبرند.عراقچی یادآور شد: به اعتقاد من این کافی نیست. سیاست خارجی ما باید فعال باشد و نه فقط در میدان، در دیپلماسی هم ایفای نقش داشته باشد. برای این باید طراحی کنیم.وزیر امور خارجه ادامه داد: اینگونه نیست که کشورهای دیگری وارد شوند و مذاکرات مربوط به آتش بس و ... را بدون توجه به خواست مردم فلسطین و بدون توجه به مواضع ایران طراحی کنند و به پیش ببرند.وی گفت: سیاست خارجی ما تلاش خواهد کرد که در این زمینه به صورت فعال وارد شود و از همکارانم در وزارت خارجه خواستهام که در این خصوص طراحی داشته باشند و انشاءالله طرح مشخصی را داشته باشیم و براساس آن طرح حرکت کنیم.
* محور مقاومت در هر شرایطی مورد حمایت ایران خواهد بود
رئیس دستگاه دیپلماسی افزود: همه دنیا به حضور و نقش میدانی ایران اذعان میکند و باید به حضور و نقش سیاسی ما نیز اعتراف کنند.وی ادامه داد: بحث مقاومت را در چارچوب تخاصم با آمریکا نگاه نمیکنیم. محور مقاومت براساس یکسری آرمانها شکل گرفته و برای خودش مکتبی دارد و محور مقاومت در هر شرایطی مورد حمایت ایران خواهد بود.وزیر امور خارجه با بیان اینکه این سیاست اصولی ماست، افزود: این ناشی از مکتبی است. اینجاست که میگویم برخی تخاصمات ما با آمریکا حل شدنی نیست، به خاطر این است آرمانهایی که به آن اعتقاد داریم اجازه نمیدهد این تخاصمات رفع شود، بنابراین وقتی به آن تخاصم میرسیم کار ما مدیریت است.وی تکرار کرد که مدیریت یعنی اینکه اجازه ندهیم هر هزینهای بر ما تحمیل شود و افزود: بله خصومت وجود دارد ولی دلیلی ندارد هر هزینهای را بپردازیم. دلیلی ندارد مردم هر فشاری را تحمل کنند. وظیفه ماست که نا جایی که میتوانیم هزینههای مردم را کاهش دهیم.عراقچی گفت: مواضع ما درباره مقاومت تغییر نخواهد کرد و جزو آرمانهای ما و ناشی از یک اعتقاد و مکتب است و حمایت ما از مقاومت و همه گروهها و کشورهایی که در محور و حوزه مقاومت قرار میگیرند، یک اصل تغییرناپذیر است و به این سیاست اصولی خود ادامه خواهیم داد و قطعا حمایت از مردم لبنان، حمایت از مردم فلسطین و به خصوص در غزه و مردم یمن و مردم در هر جای جهان اسلام بخصوص محور مقاومت جزو سیاستهای تغییرناپذیر دولت چهاردهم است.
* وظیفه وزارت خارجه وظیفه کشتی یخ شکن است
رئیس دستگاه دیپلماسی در ادامه این گفتوگو به موضوع دیپلماسی اقتصادی پرداخت و گفت: دیپلماسی اقتصادی بخش مهمی از فعالیت و حرکت دستگاه دیپلماسی را در برخواهد گرفت.وی ادامه داد: معتقدم وزارت خارجه و سیاست خارجی ما باید در مدار پیشرفت اقتصادی کشور قرار بگیرد. وزارت خارجه قرار نیست وارد فعالیتهای اقتصادی شود و نخواهد هم شد، اما باید راه را برای فعالان بخش اقتصادی دولتی و خصوصی باز کند.وزیر امور خارجه اضافه کرد: باید موانع را رفع کرده، تسهیلات را ایجاد کرده و بازارهای جدید را پیدا و معرفی کنیم و فضاهای سیاسی مطلوبی را ایجاد کنیم که فعالان اقتصادی از این فضا استفاده کنند. وی گفت: یکی از فضاهایی که باید ایجاد شود استفاده از ظرفیت سازمانهای منطقهای و بینالمللی از جمله بریکس، شانگهای و اتحادیه اقتصادی اورآسیا است. عراقچی اضافه کرد: وظیفه وزارت خارجه وظیفه کشتی یخ شکن است که باید یخها را باز کند و موانع را بردارد که یکی از آنها تحریمها هستند. وزارت خارجه باید راه را باز کند که کشتیهای تجاری پشت سر آن حرکت کنند. باید هماهنگی صد در صد بین کشتی یخ شکن و تجاری وجود داشته باشد.وزیر خارجه افزود: نیاز است دولت کار فعالان اقتصادی در داخل را تسهیل کند.وی درباره ماموریت جدید برای سفارتخانهها اظهار داشت: باید برای سفارتخانههای ما ماموریتهای مشخصی تعریف شود. سفارتخانههای ما در شرایط سخت خیلی تلاش کردند ولی باید ماموریت هر سفارت را تدوین کنیم و ارزیابی و بازخواست هم بکنیم.
* چین و روسیه دوستان نزدیک ایران
این دیپلمات عالیرتبه ایرانی در بخش دیگری از این گفتوگو، چین و روسیه را دوستان نزدیک ایران و همکاریها با این کشورها را راهبردی خواند و افزود: این دو کشور در زمان سختیها و تحریمها در کنار ما بودند و البته با در نظر داشتن منافع خودشان. وی افزود: کشورهای دیگری هم هستند که در شرایط سخت کمک کردند حتما این کشورها را نه تنها فراموش نمیکنیم بلکه روابط با آنها را محکمتر کرده و گسترش خواهیم داد و سعی میکنیم روابط درست و معقولی را برای آنها طراحی کنیم. یک برنامه ۲۵ ساله با چین طراحی کرده و امضا شده است.عراقچی گفت: با روسیه یک برنامه ۱۰ ساله داریم و الان در حال مذاکره است برای برنامه ۲۰ سال. وی عنوان کرد: مهم است به این دو کشور یک چشم انداز طولانی بدهیم که در هر شرایطی تعاملات ما با آنها ادامه خواهد یافت و این سیاست ما هم خواهد بود.
* مسیر تعامل سازنده و مثبت
وی درباره رفع مشکلات و چالشها با کشورهای منطقه و همسایه از جمله مهاجران غیرمجاز، ریزگردها، حقآبهها، ناامنی مرزها، قاچاق مواد مخدر و ...گفت: اینها مشکلاتی است که کشور با آنها مواجه است و مقابله با آن نیازمند تلاش همگانی بخشهای مختلف دولت است و وزارت خارجه باید سهم خود را ایفا کند. وزیر خارجه بیان کرد: پدیده ریزگردها مرزهای جغرافیایی و سیاسی را به رسمیت نمیشناسد و کشورهای مختلفی را متاثر میکند و مقابله با ریزگرد تنها با تلاش یک کشور امکانپذیر نیست و نیازمند همکاری منطقهای است. امنیت مرزها و بحث حقآبهها باید با کشور همسایه یک تعامل دیپلماتیک صورت بگیرد و بدون تعامل دیپلماتیک حل و فصل نمیشود..رئیس دستگاه دیپلماسی ادامه داد: مبارزه با تروریسم نیازمند همکاری منطقهای و چندجانبه است. مسیر ما از مسیر تعامل سازنده و مثبت میگذرد و در عین حال جلوگیری از زیاده خواهیها و سیاستهای نادرست علیه کشور از مسیرهای شرافتمندانه و عزتمندانه. باید برای این مسیرها طراحی شود.عراقچی بیان کرد: همه دولتها تلاش کردند و دولت چهاردهم هم انشاءالله به وظیفه خود عمل خواهد کرد.
* ایقای نقش در حوزه ترانزیت
وزیر خارجه درباره توسعه سواحل مکران گفت: توسعه این سواحل در انزوا شکل نمیگیرد و باید به سمت همکاریهای منطقهای و حتی فرامنطقهای برویم. توسعه این سواحل احتیاج به پروژههای زیادی دارد و وظیفه سیاست خارجی این است که همکاریهای منطقهای و فرامنطقهای را به کمک بیاورد. این گنجی در اختیار ایران است و حدود ۷۰۰ کیلومتر ساحل داریم که دسترسی به آبهای آزاد دارند.عراقچی بیان کرد: توسعه این بنادر در دستورکار دولت است و امیدوارم با شدت پیگیری شود.البته موانعی وجود دارد که باید برطرف شود.رئیس دستگاه دیپلماسی با اشاره به موقعیت ترانزیتی بسیار برجسته ایران اظهار داشت: ما از این فرصتهای ترانزیتی کمتر استفاده کردهایم و تاخیرهایی که وجود داشته باعث شده که بعضا این مسیرها جابهجا شده و منافع ما کمتر در نظر گرفته شود.وی گفت: سیاست خارجی باید در این خصوص سهم خود را ادا کند.عراقچی ادامه داد: بعضی مسیرها در اطراف ایران نه تنها با منافع ملی بلکه با امنیت ملی ما تعارض دارد نمیخواهم نام ببرم ولی مسیری است که مورد دغدغه است. در مقابل اینها وزارت خارجه وظیفه دارد ایستادگی کرده و منافع کشور را تامین و در حوزه ترانزیت ایفای نقش کند.
* سه ضلع دیپلماسی، میدان و رسانه
وزیر امور خارجه همچنین عنوان کرد. هیچ تفاوتی بین میدان و دیپلماسی قائل نیستم و این دو را یک واحد یکپارچه میدانم که با هم در جهت اهداف مشخص حرکت میکنند و هر کدام دیگری را تکمیل میکند.وی افزود: میخواهم به این ضلع سومی اضافه کنم و آن ضلع رسانه است. دیپلماسی، میدان و رسانه که معتقدم باید با هم حرکت کنند. رسانه است که روایت سازی میکند و ..همواره گفتهام خبرنگار دیپلمات است.وی افزود: رسانهها تابع دیپلماتها نیستند باید توجیه و آگاه شوند. امیدوارم بخش رسانه وزارت خارجه که در حوزه سخنگویی قرار میگیرد را متحول کنیم و رسانهها را پا به پای دیپلماتها و پا به پای میدان به کار بگیریم و این سه ضلع باید پا به پای هم حرکت کنند که منافع کشور را تامین کنند. #عباس_عراقچی#برجام#سیاست_خارجی 22:47 - 2 شهریور 1403