کدام فرانچسکو؟
محمدجواد ظریف در اعترافی جنجالی مدعی شد که در لحظات پایانی مذاکرات برجام، فردی به نام «فرانچسکو» با پیشنهاد تغییر «لغو» تحریمها به «تعلیق»، مسیر توافق هستهای را تغییر داد. اما این «فرانچسکو» کیست؟ آیا او یک مقام واقعی اتحادیه اروپا بود یا صرفاً بهانهای برای توجیه اشتباهات مذاکرهکنندگان؟
گروه تحلیل بینالملل: محمدجواد ظریف، وزیر خارجه دولت روحانی چندی پیش اعتراف کرد: «در روز آخر مذاکرات برجام، کارشناس اتحادیه اروپا، به یکی از مذاکرهکنندههای بسیار خوب من گفته بود اگر در برجام بنویسیم لغو، مجبور میشویم تحریمهای غیرهستهای را دوباره تصویب کنیم. لذا ما از این عبارت [تعلیق] استفاده میکنیم. این پیشنهاد را کارشناس مالی اتحادیه اروپا، آقایی به نام فرانچسکو که فامیلیاش ایتالیایی بود، به این همکار خوب و برجسته من گفت. ایشان هم گفته بود اشکالی ندارد.»
این در حالی است که ظریف در هنگام امضای برجام در مجلس تاکید کرده بود: «در هیچ جای برجام تعلیق نیامده، هر کس تعلیق ترجمه کرده، اشتباه کرده. کلمه تعلیق در برجام وجود ندارد.»
اما ظریف در سال ۱۴۰۰، اعتراف کرد: «در مجلس گفتم که در برجام کلمه ساسپنشن (تعلیق) نیست و این اشتباه از من بود. ۴ بار یا ۳ بار کلمه ساسپند در ضمیمه استفاده شده بود و این را مذاکرهکننده ما، به ما اطلاع نداده بود.»
جدای از این اظهارات خلافواقع و متناقض در خصوص مسئله لغو و تعلیق، سوال فعلی این است: فرانچسکویی که ظریف اخیراً از او نامبرده، کیست؟
1. فرانچسکو فینی
شخصی ایتالیایی به نام فرانچسکو فینی(Francesco Fini) یکی از چهرههایی است که میتواند فرد موردنظر ظریف باشد. در دسامبر 2015، همایشی حقوقی با عنوان «دیدگاههای فرا آتلانتیک درباره توافق هستهای ایران و رعایت تحریمها» برگزار شد. یکی از سخنرانان این همایش، شخصی به نام فرانچسکو فینی، رئیس تیم تحریمها در بخش سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا بود.
«پروژه ویسکانسین» که یک سازمان وابسته به دانشگاه ویسکانسین واقع در واشنگتن است و در خصوص موضوعات هستهای فعالیت میکند، در 14 جولای 2016، در خصوص برجام نکاتی را ارائه کرده بود.
در بخشی از نوشته این سازمان آمده بود: «طبق گزارش ۷ ژوئن بلومبرگ، وزرای دارایی اتحادیه اروپا در مذاکرات بروکسل، بهطور ناموفقی تلاش کردند تا راهنماییهایی درباره دامنه و کاربرد تحریمهای باقیمانده ایالاتمتحده به دست آورند. بلومبرگ به نقل از فرانچسکو فینی، یک مقام اتحادیه اروپا، گفته است که چندین شرکت با کمیسیون اروپا لابی کردهاند که پروندههای خود را به وزارت خزانهداری ارائه دهند تا مجوز قانونی برای تجارت با ایران را کسب کنند.»
2. فرانچسکو دی کامیتی
چهره ایتالیایی دیگر با نام فرانچسکو کامیتی (Francesco Di Comite) با مدرک دکترای اقتصاد و متخصص در حوزه تجارت بینالملل است. او از سال 2011 با هدف تجزیهوتحلیل دادههای مالی، وارد اتحادیه اروپا شد. از آنجایی که ظریف مدعی است فرانچسکوی مورد نظرش یک کارشناس مالی در اتحادیه اروپا بود، این فرد میتواند یکی از گزینهها باشد.
3. فرانچسکو مونگلی
فرانچسکو پائولو مونگلی (francesco paolo mongelli) مشاور ارشد در حوزه سیاستهای پولی بانک مرکزی اتحادیه اروپاست. او نیز میتواند یکی از فرانچسکوهایی باشد که ظریف مطرح کرده است.
4. فرانچسکویی در کار نیست!
ظریف عامل نوشتن تعلیق بهجای لغو در برجام را شخصی به نام فرانچسکو میداند و اطلاعات بیشتری ارائه نمیدهد. نامی که بهدفعات در میان اروپاییها استفاده میشود. در این سناریو، با توجه به سابقه اظهارات متناقض قبلی، ممکن اساساً چنین شخصی در کار نباشد.
همکار ظریف کیست؟
از دیگر نکات مطرح شده توسط ظریف این است که پذیرش تعلیق توسط یکی از همکاران برجسته او در تیم مذاکرهکننده صورت گرفته است. طبق بررسیهای انجام شده توسط خبرنگار خبرگزاری فارس، این شخص حمید بعیدینژاد، سفیر ایران در انگلستان در دولت روحانی و یکی از اعضای تیم مذاکرهکننده بود.
راز «فرانچسکو» همچنان در هالهای از ابهام باقی مانده است. چه او فرانچسکو فینی، در بخش تحریمهای اتحادیه اروپا باشد، چه فرانچسکو دی کامیتی، متخصص اقتصاد یا حتی فرانچسکو مونگلی، مشاور بانک مرکزی اروپا یا شاید اصلاً وجود خارجی نداشته باشد، این ماجرا نشاندهنده پیچیدگیها و چالشهای مذاکرات برجام است. اظهارات متناقض و عدم شفافیت درباره هویت این فرد، پرسشهای بسیاری را درباره دقت و صداقت در مذاکرات حساس هستهای برانگیخته است. شاید زمان آن رسیده که به جای جستوجوی «فرانچسکو»، درسهای بزرگتری از این تجربه برای دیپلماسی آینده ایران گرفته شود.
17:23 - 3 شهریور 1404