سال نو وارداتی
یکجایی از دنیا، تقویمش هجری قمری است اما دسامبر که میرسد، ناگهان درخت کاج سبز میشود، چراغها روشن میشوند و بابانوئل بیآنکه روادید بخواهد وارد میشود.
فارس - گروه نوجوان: یک جایی از دنیا، تقویمی هست که اسمش هنوز هجری قمری است، اما رفتارش کاملاً میلادی است. دیگر ماهها با رؤیت هلال ماه شروع نمیشوند. دسامبر که میرسد، ناگهان درخت کاج سبز میشود، چراغها روشن میشوند، و بابانوئل بیآنکه روادید بخواهد وارد میشود. اینجا عربستان سعودی است. کشوری که روی کاغذ تقویمش اسلامی است، اما در ویترین، ساعتش را با غرب کوک کرده.مذهب رسمیاش مسیحیت نیست، تاریخش نسبت چندانی با تولد عیسی مسیح ندارد اما چند سالی است با جدیت تمرین میکند که کریسمس را بلد باشد. نه از سر ایمان، نه از سر سنت، بلکه از سر «الگوریتم». کریسمس در عربستان یک نه جشن مذهبی است، نه سنت فرهنگی. کریسمس یک «ایوِنت» است.
۴ MB
فرهنگ غربی دیگر مثل قرن نوزدهم با توپ و تفنگ نمیآید؛ با فستیوال میآید، با ویترین میآید، با اینستاگرام میآید. کریسمس امروز دیگر نه یک مناسبت مذهبی است، نه حتی یک آیین فرهنگی. کریسمس تبدیل به یک بستهٔ اقتصادی–تصویری شده است: چراغ، موسیقی، تخفیف، عکس و لبخند.غول تبلیغاتی هالیوود سالهاست که با فیلمهای پرزرقوبرق رؤیاییاش دل هر بینندهای را برای جشنگرفتن کریسمس آب میکند تا بتواند با رسیدن هر سال نو به مخاطبش پلیور با طرح گوزن شمالی و درخت کاج بفروشد.
تناقض دقیقاً از همینجا آغاز میشود. سرزمینی که سالها نگهبان سختگیر سنت بود، حالا با سرعتی مثالزدنی در حال تزیین مدرنیته است. نه اینکه مردم عربستان ناگهان مسیحی شده باشند؛ نه اینکه تقویم قمری کاراییاش را ازدستداده باشد. بلکه چون بازار گردشگران در چنگ چنین جشنهایی است. مسأله فقط عربستان نیست عربستان تنها مثالی واضحتر است، چون تضادش پررنگتر است. وقتی کریسمس در کشوری جشن گرفته میشود که، تولد پیامبرش را ساده و بیسروصدا برگزار میکند اما برای بابانوئل نورپردازی میکند.
البته ناگفته نماند در ایران هم چند سالی است تب مناسبتهای غربیِ وارداتی مثل بلکفرایدی، هالوین و ولنتاین و... داغ شده و دارد کمکم جای مناسبتهای تقویمی و سنتی ما را هم میگیرد.هیچکس با جشنگرفتن مخالفتی ندارد. موضوع شیوه غیراخلاقی و ناسالم جشنگرفتن و فراموششدن هویتهای دیرینه هر ملتی است.ما با «جهانیشدن» طرف نیستیم؛ با یکشکل شدن طرفیم. فرهنگها دیگر فرصت ندارند خودشان باشند، برای زندهماندن باید قابلفروش باشند. مسئله این نیست که عربستان چرا کریسمس را جشن میگیرد؛ مسئله این است که تا چند سال دیگر، کدام کشوری باقی میماند که جشنهایش را نه بهخاطر دیدهشدن، بلکه بهخاطر هویت ملی خودش برگزار کند؟
برای دیدن سایر مطالب با ما در صفحه فارس نوجوان همراه شوید.
16:13 - 25 آذر 1404
