رئیسعلی دلواری؛ مردی که «نه» گفتن به استعمار را به یک مکتب تبدیل کرد
دوازدهم شهریور، تنها یادآور شهادت یک مبارز در گوشهای از جنوب ایران نیست؛ یادآور روزی است که نام رئیسعلی دلواری با مفهوم استقلال، غیرت ملی و ایستادگی در برابر استعمار گره خورد؛ جوانی از دلوار تنگستان که در روزگاری که ایران زیر فشار قدرتهای خارجی قرار داشت، سلاح بر زمین نگذاشت و تا آخرین لحظه برای دفاع از سرزمینش ایستاد.
خبرگزاری فارس_ ایلام؛ زهرا طیبی: جنوب ایران در سالهای آغازین قرن چهاردهم هجری شمسی، روزگار آرامی نداشت. جنگ جهانی اول، ایران را با وجود اعلام بیطرفی، از گزند قدرتهای درگیر در جنگ مصون نگذاشت و حضور نیروهای بیگانه در بخشهایی از کشور، بهویژه جنوب، حساسیت و اعتراض نیروهای محلی را برانگیخت.در همین فضای پرتنش بود که رئیسعلی دلواری، از چهرههای برجسته مقاومت جنوب، در کنار دیگر مبارزان تنگستانی در برابر نیروهای بریتانیا ایستاد.منابع تاریخی، رئیسعلی را متولد حدود سال ۱۲۶۱ خورشیدی در دلوار تنگستان معرفی کردهاند. او در جوانی به یکی از چهرههای اصلی مقاومت در جنوب تبدیل شد و در جریان جنگ جهانی اول، فرماندهی نیروهای تنگستانی را در مقابله با نیروهای انگلیسی بر عهده داشت. اما آنچه نام او را از بسیاری از مبارزان تاریخ معاصر ایران متمایز کرد، تنها حضور در میدان نبرد نبود؛ بلکه تبدیل مقاومت محلی به نمادی از دفاع از استقلال و تمامیت ارضی ایران بود.وقتی جنوب ایران به میدان مقاومت تبدیل شدبا تشدید حضور نظامی بریتانیا در بوشهر، مقاومت نیروهای محلی نیز وارد مرحله تازهای شد. رئیسعلی دلواری در کنار دیگر نیروهای مبارز جنوب، از جمله چهرههایی چون شیخ حسین چاهکوتاهی، خالو حسین دشتی، زائر خضرخان اهرمی و غضنفرالسلطنه برازجانی، در برابر نیروهای انگلیسی قرار گرفت.گزارشهای تاریخی از درگیریهای متعدد میان نیروهای تنگستانی و قوای انگلیس حکایت دارد؛ درگیریهایی که با وجود برتری تسلیحاتی نیروهای انگلیسی، به سادگی به شکست مقاومت محلی منجر نشد.
اهمیت این مقاومت را باید در شرایط آن روز ایران دید؛ کشوری که از یک سو با ضعف ساختار حکومتی و مشکلات داخلی روبهرو بود و از سوی دیگر، در معرض رقابت و مداخله قدرتهای بزرگ قرار داشت. بریتانیا نیز در دهههای پیش از آن، منافع گستردهای در ایران دنبال میکرد و موقعیت راهبردی کشور برای ارتباط با هند و همچنین تجارت و امتیازات اقتصادی، اهمیت ویژهای برای این قدرت استعماری داشت. رئیسعلی فقط یک فرمانده نظامی نبودشاید یکی از مهمترین وجوه شخصیت رئیسعلی دلواری، پیوند میان ایمان، وطندوستی و مقاومت بود.در روایتهای تاریخی، نقش علما و روحانیون جنوب در شکلگیری مقاومت علیه نیروهای انگلیسی نیز مورد توجه قرار گرفته است. رئیسعلی و یارانش در فضایی مبارزه میکردند که دفاع از سرزمین و مقابله با حضور نیروهای بیگانه، با باورهای دینی و اجتماعی مردم منطقه پیوند خورده بود. همین پیوند موجب شد مقاومت تنگستان تنها یک رویارویی نظامی نباشد؛ بلکه به بخشی از حافظه تاریخی مردم جنوب و یکی از نمادهای مبارزه با استعمار در تاریخ معاصر ایران تبدیل شود.گلولهای از پشت؛ پایان زندگی یک سردارسرانجام در شهریور ۱۲۹۴، رئیسعلی دلواری در جریان یکی از درگیریها در منطقه تنگک صفر هدف گلوله قرار گرفت و جان باخت.در منابع درباره تبدیل تاریخ قمری، خورشیدی و میلادی این واقعه اختلافهایی دیده میشود؛ اما در تقویم رسمی ایران، ۱۲ شهریور بهعنوان سالروز شهادت رئیسعلی دلواری و روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس شناخته میشود. گزارشهای تاریخی، شهادت او را در جریان شبیخون به نیروهای انگلیسی و با اصابت گلوله از سوی فردی نفوذی روایت کردهاند. او هنگام شهادت جوانی حدود ۳۳ ساله بود؛ اما مرگش پایان مقاومت نبود.
برعکس، از آن پس نام رئیسعلی دلواری بیش از پیش در حافظه مردم جنوب ماندگار شد؛ نامی که از یک فرد به یک نماد تاریخی تبدیل شد.خانهای که هنوز روایت میکندامروز خانه رئیسعلی دلواری در دلوار، تنها یک بنای تاریخی نیست؛ بخشی از حافظه مقاومت مردم جنوب ایران است.این خانه که اکنون به موزه تبدیل شده، محل زندگی رئیسعلی و از مکانهایی بوده که یاران او در آن گرد هم میآمدند و درباره مقابله با نیروهای بیگانه تصمیمگیری میکردند.بر اساس گزارشهای منتشرشده، این مجموعه دارای ۲۳ اتاق و فضاهایی برای نگهداری اسناد و اشیای تاریخی است و دهها سند و جنگافزار مرتبط با تاریخ مقاومت مردم بوشهر در آن به نمایش گذاشته شده است. رئیسعلی دلواری چرا ماندگار شد؟برای بررسی چرایی ماندگاری نام رئیسعلی دلواری، یک کارشناس تاریخ معاصر میتواند به این پرسش کلیدی پاسخ دهد:چرا رئیسعلی دلواری پس از بیش از یک قرن همچنان یکی از نمادهای مبارزه با استعمار در ایران است؟ناصری کارشناس تاریخ در گفتوگو با خبرنگار ما گفت: رئیسعلی دلواری را نمیتوان صرفاً در چارچوب یک فرمانده محلی بررسی کرد. اهمیت او در این است که مقاومتش در شرایطی شکل گرفت که ایران با مداخلات قدرتهای خارجی مواجه بود. او توانست بخشی از نیروهای اجتماعی منطقه را در دفاع از سرزمین و مقابله با حضور بیگانه همراه کند. به همین دلیل، نام او از یک شخصیت محلی فراتر رفت و در حافظه ملی ایرانیان به نماد مقاومت تبدیل شد.
وی افزود: اگر مقاومت رئیسعلی را بدون مردم منطقه بررسی کنیم، بخش مهمی از واقعیت تاریخی را از دست میدهیم. توان مقاومت او به پشتوانه اجتماعی مردم، شناخت جغرافیای منطقه و همراهی نیروهای محلی وابسته بود. در واقع، یکی از ویژگیهای مهم نهضت جنوب همین اتکا به ظرفیت مردمی بود.این کارشناس ادامه داد: وجه نظامی شخصیت او تنها یکی از ابعاد زندگی اوست. رئیسعلی در حافظه تاریخی ایران، نماینده مفاهیمی مانند استقلالخواهی، دفاع از سرزمین، مقابله با دخالت بیگانگان و مسئولیتپذیری اجتماعی است. به همین دلیل است که امروز نیز درباره او صرفاً از یک نبرد تاریخی صحبت نمیکنیم؛ بلکه از یک الگوی فرهنگی و هویتی سخن میگوییم.از دلوار تا حافظه ملی ایرانرئیسعلی دلواری در دورهای زندگی کرد که ایران با چالشهای بزرگی مواجه بود. ضعف ساختار سیاسی، رقابت قدرتهای خارجی و حضور نظامی بیگانگان، شرایطی را ایجاد کرده بود که دفاع از استقلال کشور تنها در سطح دولت مرکزی معنا پیدا نمیکرد؛ مردم مناطق مختلف نیز در برابر تجاوز و دخالت خارجی واکنش نشان میدادند.در چنین شرایطی، جنوب ایران یکی از کانونهای مهم مقاومت شد.رئیسعلی دلواری در کنار دیگر مبارزان جنوب، بخشی از این تاریخ را رقم زد؛ تاریخی که اگرچه با امکانات محدود و در شرایطی نابرابر نوشته شد، اما پیام آن روشن بود:سرزمین را نمیتوان با ترس حفظ کرد.شاید همین پیام است که باعث شده پس از گذشت بیش از یک قرن، هنوز نام رئیسعلی دلواری در کتابهای تاریخ، موزهها، مدارس و مناسبتهای ملی زنده باشد.روزی برای یادآوری استقلال
۱۲ شهریور در تقویم جمهوری اسلامی ایران به عنوان روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس نامگذاری شده است؛ روزی که بهانهای برای بازخوانی بخشی از تاریخ معاصر ایران و یادآوری نقش شخصیتهایی مانند رئیسعلی دلواری در مقابله با دخالت قدرتهای خارجی است. البته بزرگداشت رئیسعلی نباید تنها به برگزاری یک مراسم و نصب چند بنر محدود شود.نسل امروز بیش از هر چیز نیاز دارد بداند چرا یک جوان تنگستانی در بیش از یک قرن پیش حاضر نشد در برابر قدرت نظامی یک امپراتوری تسلیم شود؟پاسخ این پرسش، بخشی از پاسخ به این سؤال بزرگتر است که استقلال برای یک ملت چه معنایی دارد.رئیسعلی دلواری رفت، اما «ایستادگی» را به میراث گذاشت؛ میراثی که هنوز در سواحل خلیج فارس، در دلوار و تنگستان و در حافظه تاریخی ایران زنده است.۱۲ شهریور، سالروز شهادت مردی است که نشان داد گاهی برای دفاع از یک سرزمین، تعداد تفنگها تعیینکننده نیست؛ آنچه سرنوشت میدان را تغییر میدهد، اراده مردمی است که حاضر نیستند خانه خود را به بیگانه واگذار کنند.#دلواری#رئیسعلی_دلواری#جمهوری_اسلامیاخبار دست اول استان ایلام را اینجا بخوانید 👇https://farsnews.ir/provinceilam/showcase
10:10 - 11 شهریور 1405