خرسهای هیرکانی؛ همسایگانی که دیگر نمیخواهند پنهان شوند
روزهای گرم سال و افزایش حضور انسان در جنگلها و ارتفاعات مازندران، احتمال مواجهه با خرسهای قهوهای را بیشتر میکند؛ طبیعتگردان میگویند بسیاری از این حوادث نه ناشی از مهاجم بودن خرس بلکه نتیجه غافلگیری حیوان، نزدیک شدن به تولهها، باقی ماندن مواد غذایی و همزمانی حضور انسان و حیاتوحش در یک زیستگاه است.
به گزارش خبرگزاری فارس از مازندران، حادثه اخیر درگیری انسان و خرس قهوهای در ارتفاعات دلیر، بار دیگر زنگ هشدار درباره تعارض انسان و حیاتوحش در مازندران را به صدا درآورد؛ تعارضی که با آغاز فصل گرما و افزایش حضور کوهنوردان، گردشگران، دامداران و طبیعتگردان در عرصههای جنگلی و مرتفع، میتواند بیشتر شود.خرس قهوهای از گونههای شاخص زیستبوم هیرکانی است و حضور آن در جنگلها و ارتفاعات مازندران بخشی از چرخه طبیعی این اکوسیستم محسوب میشود. با این حال، نزدیک شدن انسان به زیستگاه این حیوان یا ایجاد شرایطی که خرس را به منابع غذایی انسانی وابسته کند، میتواند احتمال درگیری را افزایش دهد.
خرس همیشه مهاجم نیست
بهادر آراسته، طبیعتگرد و علاقهمند به حیاتوحش، در گفتوگو با فارس با تأکید بر اینکه بررسی هر حادثه باید از شناخت دقیق حیوان و شرایط وقوع حادثه آغاز شود، اظهار کرد: پیش از آنکه خرس را «مهاجم» بدانیم باید مشخص شود حیوان نر یا ماده بوده، چه سن و شرایط جسمانی داشته و آیا بیمار یا زخمی بوده است.وی افزود: همچنین باید مشخص شود آیا خرس توله داشته و فرد چگونه وارد محدوده حضور حیوان شده است؛ چراکه بدون این اطلاعات، نسبت دادن حادثه به رفتار ذاتی خرس میتواند تحلیل را از مسیر درست خارج کند.این طبیعتگرد با بیان اینکه خرسها در شرایط عادی معمولاً تلاش میکنند از انسان فاصله بگیرند، گفت: زمانی که خرس به انسان نزدیک میشود یا رفتار تهدیدآمیز نشان میدهد، باید به دنبال یک محرک بود.
آراسته، غافلگیری را یکی از مهمترین عوامل بروز رفتار دفاعی خرس عنوان کرد و ادامه داد: اگر انسان بدون اینکه حیوان متوجه حضورش شود ناگهان در فاصله نزدیک قرار بگیرد، خرس فرصت عقبنشینی پیدا نمیکند.وی تصریح کرد: نزدیک شدن به توله نیز میتواند خرس ماده را تحریک کند؛ چراکه در چنین شرایطی مادر ممکن است برای دفاع از توله خود واکنش نشان دهد.
زباله؛ عامل نزدیک شدن خرس به انسان
آراسته یکی دیگر از عوامل مهم در افزایش تعارض را دسترسی خرس به مواد غذایی انسانی دانست و گفت: رها کردن زباله و باقیمانده غذا در طبیعت میتواند خرس را به منابع غذایی انسانی عادت دهد و ترس طبیعی حیوان از انسان را کاهش دهد.وی افزود: خرسی که به غذای انسانی عادت کند، بهتدریج میتواند به یک حیوان مسئلهدار تبدیل شود؛ بنابراین مدیریت پسماند و جلوگیری از رهاسازی مواد غذایی در زیستگاههای طبیعی، یکی از راههای مهم پیشگیری از تعارض است.
فصل همپوشانی انسان و خرس
این طبیعتگرد درباره افزایش احتمال مشاهده خرسها در ماههای گرم سال اظهار کرد: پس از پایان خواب زمستانی، خرسها برای یافتن منابع غذایی تازه فعال میشوند و در فصل بهار، علفزارها و ارتفاعات برای آنها جذابیت بیشتری پیدا میکند.آراسته ادامه داد: از سوی دیگر، در همین فصل حضور انسان در طبیعت نیز افزایش مییابد؛ گردشگران، کوهنوردان، دامداران و افرادی که برای جمعآوری گیاهان کوهی وارد مناطق مرتفع میشوند، در همان عرصهای حضور پیدا میکنند که خرس برای تغذیه و ادامه زندگی به آن نیاز دارد.وی تأکید کرد: در واقع یکی از مسائل اصلی، همزمانی حضور انسان و خرس در یک زیستگاه است و هرچه این همپوشانی بیشتر شود، احتمال مواجهه نیز افزایش پیدا میکند.
اگر توله خرس را دیدید، نزدیک نشوید
آراسته با اشاره به ضرورت آموزش مردم برای حضور ایمن در زیستگاه خرس گفت: مهمترین اصل این است که اجازه ندهیم حیوان غافلگیر شود. در مسیرهای جنگلی و مناطق کمدید، بهتر است فرد با صحبت کردن یا ایجاد صدای کنترلشده، حضور خود را به حیوان اعلام کند.وی هشدار داد: اگر توله خرس دیده شد، به هیچ عنوان نباید به آن نزدیک شد؛ چراکه معمولاً مادر در همان حوالی حضور دارد و نزدیک شدن انسان به توله میتواند واکنش دفاعی خرس ماده را به دنبال داشته باشد.این طبیعتگرد افزود: در مواجهه مستقیم با خرس نیز نباید دوید، حرکات ناگهانی انجام داد یا حیوان را با سنگ و چوب تحریک کرد؛ بلکه باید آرامش خود را حفظ کرد و فاصله ایمن را افزایش داد.
حفاظت فقط با تابلو و عنوان منطقه حفاظتشده محقق نمیشود
آراسته درباره نقش مناطق حفاظتشده در کاهش تعارض انسان و خرس اظهار کرد: حفاظت از زیستگاه ضروری است، اما صرفاً افزایش عنوان «منطقه حفاظتشده» کافی نیست.وی گفت: خرس به قلمرو وسیع و منابع غذایی طبیعی نیاز دارد و اگر زیستگاه مناسب محدود شود، حیوانات در محدوده کوچکتری متمرکز شده و احتمال همپوشانی با انسان افزایش پیدا میکند.این طبیعتگرد خاطرنشان کرد: در کنار حفاظت از زیستگاه، مدیریت حضور انسان نیز باید جدی گرفته شود و فعالیتهایی مانند گردشگری، دامداری و جمعآوری گیاهان کوهی در مناطق حساس، با برنامه و نظارت انجام شود.
حادثه دلیر نیازمند بررسی دقیق است
وی درباره حادثه اخیر در ارتفاعات دلیر نیز گفت: برای تحلیل دقیق حادثه باید مشخص شود فرد چگونه با خرس مواجه شده، حیوان توله داشته یا خیر، آیا خرس بیمار یا زخمی بوده و پیش از حادثه چه رفتاری از سوی انسان یا حیوان رخ داده است.آراسته افزود: حتی سن و جنسیت خرس نیز میتواند در تحلیل رفتار حیوان مؤثر باشد و نباید صرفاً نتیجه حادثه را دید و بر اساس آن درباره علت وقوع حادثه قضاوت کرد.وی تأکید کرد: اگر علت اصلی حادثه شناسایی نشود، احتمال تکرار چنین اتفاقاتی همچنان وجود خواهد داشت.
تلف شدن خرس زحمی
خرس زخمی آمل تلف شد
رئیس اداره حفاظت و مدیریت حیاتوحش ادارهکل حفاظت محیطزیست مازندران از تلف شدن خرس قهوهای که بهدلیل اصابت گلوله دچار آسیب نخاعی شده بود، خبر داد.نمایش گزارش
همزیستی به جای حذف
این طبیعتگرد، آموزش مردم محلی، گردشگران، دامداران و طبیعتگردان را یکی از مهمترین راهکارهای کاهش تعارض دانست و گفت: در کنار آموزش، نظارت در مناطق حساس نیز باید تقویت شود.آراسته تصریح کرد: مسئله فقط حفاظت از خرس نیست؛ هدف مدیریت درست حیاتوحش، حفاظت همزمان از انسان و حیوان است.وی در پایان خاطرنشان کرد: خرس بخشی از اکوسیستم هیرکانی است و قرار نیست برای حفظ امنیت انسان از زیستگاه خود حذف شود؛ راهکار شناخت رفتار حیوان، مدیریت حضور انسان و ایجاد فاصلهای است که اجازه دهد این همسایه قدیمی جنگل بدون تبدیل شدن به تهدید، به زندگی طبیعی خود ادامه دهد#بهادر_آراسته#طبیعتگرد#حیاتوحش#حفاظت_محیطزیست#خرس_هیرکانی
01:42 - 4 شهریور 1405