روستایی که دیگر روستا نیست
ساختوسازهای غیرمجاز در خارج از بافت روستایی، آرام و بیصدا چهره بسیاری از روستاها را دگرگون کرده است؛ روندی که با خروج زمینهای حاصلخیز از چرخه تولید، تخریب منابع آب، افزایش هزینههای زیرساختی و تضعیف هویت اجتماعی و فرهنگی، روستا را از یک واحد زنده و مولد به فضایی پراکنده و کمرمق تبدیل میکند.
به گزارش خبرگزاری فارس از مازندران، در بسیاری از روستاهای مازندران تغییری آرام اما عمیق در حال وقوع است؛ تغییری که شاید در نگاه اول تنها چند دیوار سقف یا ویلای ناتمام به نظر برسد اما درواقع نشانهای از فرسایش تدریجی یک زیستبوم است. ساختوسازهای غیرمجاز در خارج از بافت روستایی دیگر فقط یک تخلف ساختمانی نیست؛ این پدیده بهتدریج زمینهای کشاورزی، منابع آب، انسجام اجتماعی و حتی هویت روستا را تحت تأثیر قرار میدهد.مهدی احمدینیا رئیس اداره حفظ کاربری و یکپارچگی اراضی مدیریت امور اراضی استان مازندران در همین خصوص در گفتوگو با خبرنگار فارس، این پدیده را بخشی از یک زنجیره بزرگتر از آسیبها میداند که اگر مهار نشود میتواند آینده تولید، سکونت و زندگی روستایی را با چالش جدی روبهرو کند.
وقتی زمین کشاورزی جای خود را به بتن میدهد
وی اضافه میکند: بخش مهمی از ساختوسازهای خارج از بافت روی اراضی انجام میشود که از نظر حاصلخیزی جز ارزشمندترین زمینهای کشاورزی محسوب میشوند، این زمینها سالها برای تولید غذا، حفظ تعادل اکولوژیک و پایداری اقتصاد محلی نقش داشتهاند؛ اما با تغییر کاربری برای همیشه از چرخه تولید خارج میشوند.رئیس اداره حفظ کاربری و یکپارچگی اراضی مدیریت امور اراضی استان مازندران تصریح میکند: این اتفاق فقط از بین رفتن یک قطعه زمین نیست قطعهقطعه شدن اراضی زیستگاههای طبیعی را نیز تضعیف، مسیر حرکت گونههای گیاهی و جانوری مختل و تعادل ظریف اکوسیستم روستایی آهستهآهسته از هم میپاشد.
آب؛ قربانی خاموش توسعه بیضابطه
احمدینیا بیان میکند: از جدیترین پیامدهای این نوع ساختوساز برهم خوردن چرخه طبیعی آب است؛ بتنریزی گسترده، انسداد مسیرهای روانآب و دستاندازی به حریمهای طبیعی نهتنها نفوذ آب به زمین را کاهش میدهد بلکه تغذیه سفرههای زیرزمینی را نیز مختل میکند در چنین شرایطی، خطر سیلابهای ناگهانی در پاییندست افزایش مییابد و در عین حال منابع آب زیرزمینی نیز آسیب میبینند.وی ادامه میدهد: از سوی دیگر نبود زیرساخت مناسب برای دفع فاضلاب در این مناطق احتمال نشت آلودگی به خاک و منابع آبی را بالا میبرد؛ موضوعی که آثار آن ممکن است سالها بعد و بهصورت پنهان آشکار شود.
هزینههایی که از جیب همه پرداخت میشود
رئیس اداره حفظ کاربری و یکپارچگی اراضی مدیریت امور اراضی استان مازندران اظهار میکند: ساختوساز پراکنده فقط به زمین و محیط زیست خسارت نمیزند؛ این پدیده بار مالی سنگینی نیز بر دوش دولت و مدیریت محلی میگذارد؛ رساندن خدماتی مانند برق، آب، گاز، راه و جمعآوری زباله به بناهای پراکنده بهمراتب پرهزینهتر از ارائه همین خدمات در بافت متمرکز و برنامهریزیشده روستا است.احمدینیا اضافه میکند: همچنین کاهش سطح اراضی تولیدی بهرهوری کشاورزی را پایین میآورد و بهتدریج امنیت غذایی محلی را تضعیف میکند از سوی دیگر همین روند به افزایش غیرمنطقی قیمت زمین منجر میشود؛ حبابی که بیش از همه دست کشاورزان واقعی را از زمین کوتاه میکند.
روستایی که دیگر روستا نیست
وی یادآور میشود: تغییر کاربری و ساختوساز خارج از بافت فقط کالبد روستا را تغییر نمیدهد؛ بافت اجتماعی آن را هم دگرگون میکند ورود ساکنان غیربومی، شکلگیری محلههای جداافتاده و فاصله گرفتن سبک زندگی جدید از سنتهای محلی، بهتدریج شکافهایی میان اهالی روستا و ساکنان جدید ایجاد میکند نتیجه کاهش انسجام اجتماعی و تضعیف روابط سنتی است که سالها ستون زندگی روستایی بودهاند.رئیس اداره حفظ کاربری و یکپارچگی اراضی مدیریت امور اراضی استان مازندران میگوید: از سوی دیگر معماری نامنظم و ناهمگون این ساختوسازها،چهره بصری و هویت فرهنگی روستا را مخدوش میکند، روستایی که روزی یکدست، آرام و متناسب با طبیعت پیرامونش بود ممکن است در اثر این رشد بیضابطه به فضایی پراکنده، بیهویت و ناهماهنگ تبدیل شود.
ضعف نظارت؛ زمینهساز گسترش تخلف
احمدینیا خاطرنشان میکند: گسترش ساختوسازهای غیرمجاز درنهایت به یک مساله حاکمیتی نیز تبدیل میشود؛ وقتی قانون در برابر چنین روندی بازدارندگی کافی نداشته باشد بیاعتمادی عمومی افزایش مییابد و امکان مدیریت مؤثر منابع نیز کاهش پیدا میکند در چنین شرایطی حفظ کاربری اراضی دیگر فقط یک مأموریت اداری نیست؛ بلکه بخشی از صیانت از منافع عمومی و آینده توسعه پایدار است.وی میگوید: ساختوساز در خارج از بافت روستایی اگرچه ممکن است در کوتاهمدت برای برخی افراد سودآور باشد، اما در افق بلندمدت هزینهای بسیار سنگین بر دوش جامعه میگذارد؛ از نابودی زمینهای حاصلخیز گرفته تا تخریب منابع آب، از فروپاشی انسجام اجتماعی تا از دست رفتن هویت روستا...رئیس اداره حفظ کاربری و یکپارچگی اراضی مدیریت امور اراضی استان مازندران تاکید میکند: اگر این روند مهار نشود روستا بهجای آنکه کانون تولید، زندگی و پایداری باشد به فضایی پراکنده، کمرمق و فاقد کارکردهای اصلی خود تبدیل خواهد شد و این همان چیزی است که میتوان از آن بهعنوان مرگ تدریجی روستا یاد کرد.
06:18 - 24 خرداد 1405
0 بازدید
